Tăng tốc toàn diện với chu kỳ đầu tư vững chắc

Sự tăng tốc tăng trưởng của Việt Nam đang tiếp tục được thúc đẩy bởi đầu tư và chu kỳ đi lên của ngành điện tử, với các dịch vụ mở rộng thêm phạm vi, trong khi chi tiêu hộ gia đình đang tăng trưởng ở tốc độ chậm hơn.

Sự phục hồi mạnh mẽ trong tích lũy tài sản thực

GDP của nền kinh tế theo Cục Thống kê, đã tăng +9,95% trong quý 3, vượt qua dự báo +9,5% của chúng tôi, trong khi các điều chỉnh tăng đối với nửa đầu năm giúp nền kinh tế có nền tảng vững chắc hơn so với ước tính trước đó. Sản xuất, xây dựng và dịch vụ được củng cố trên mọi phương diện, trong khi phân tích chi tiêu GDP cho thấy sự phục hồi mạnh mẽ trong hình thành vốn.

Tích lũy vốn thực tiếp tục củng cố động lực tăng trưởng dựa vào đầu tư. (Ảnh minh họa)

Thặng dư thương mại hàng tháng đầu tiên sau chín tháng thâm hụt liên tiếp là một bất ngờ đáng hoan nghênh nhưng có thể không được duy trì, phần lớn phản ánh sự gia tăng xuất khẩu điện tử đặc biệt lớn thay vì nhập khẩu yếu hơn.

Sự phục hồi GDP phản ánh một chu kỳ đầu tư vững chắc hơn thay vì sự gia tăng nhu cầu của hộ gia đình. Tăng trưởng đã tăng tốc từ mức đã điều chỉnh +8,8% trong quý 2 (trước đó: +8,4%) lên gần hai chữ số trong quý 3, đưa tốc độ chín tháng lên +9%. Sản xuất (+12,3% so với +11,2% trong quý 2) và xây dựng (+14,2% so với +12,6% trong quý 2) đều được củng cố, cùng với sản xuất điện và khí đốt (+13,1% so với +11,9%). Theo Cục Thống kê, sự tăng trưởng mạnh mẽ này là do việc đưa vào hoạt động một số dự án quy mô lớn, đơn đặt hàng xuất khẩu tăng và sự tăng tốc trong đầu tư công.

Chúng tôi nhận thấy tăng trưởng dịch vụ gia tăng mở rộng quy mô cho sự mở rộng kinh tế, với một số ngành tăng trưởng +10% hoặc cao hơn.

Xét theo các thành phần chi tiêu GDP, hình thành vốn thực tế đã tăng +21,4% trong quý 3, so với +17,9% trong 9 tháng đầu năm 2026, củng cố bức tranh do đầu tư dẫn dắt.

Tăng trưởng vượt xa đáng kể so với tiêu dùng cuối cùng (+9% trong quý 3; +8,5% trong 9 tháng đầu năm 2026). Xuất khẩu thực tế hàng hóa và dịch vụ đã tăng +23,3%, dẫn đầu là các lô hàng điện tử, trong khi nhập khẩu tăng +28,8%.

Chu kỳ sản xuất và thâm hụt thương mại

Trong chu kỳ tăng tốc sản xuất, xuất khẩu của quý III, ghi nhận động lực nhà máy đã tăng cường mạnh hơn vào cuối quý, với ngành điện tử dẫn đầu nhưng không chiếm toàn bộ sự cải thiện. Sự mở rộng của một số doanh nghiệp ở các ngành thực phẩm và đồ uống, thủy sản chế biến là những điểm sáng, với các nhà sản xuất bia toàn cầu lớn (như dự án mở rộng 142 triệu USD của Heineken tại Vũng Tàu - TP HCM đang mở rộng quy mô sản xuất của họ. Máy móc và thiết bị vận tải cũng được cải thiện. Sự mở rộng ở cấp độ sản phẩm này phù hợp với bức tranh tăng trưởng do đầu tư dẫn dắt.

Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài vẫn là những thành phần được hưởng lợi áp đảo từ nhu cầu bên ngoài sôi động. Xuất khẩu của khu vực FDI đã tăng vọt +46,9% lên 49,9 tỷ USD, so với mức xuất khẩu của các công ty trong nước là +9,9% lên 9,5 tỷ USD. Thặng dư thương mại 4,86 tỷ USD của khu vực FDI đã bù đắp cho khoản thâm hụt 3,59 tỷ USD của khu vực trong nước.

Tuy nhiên, cùng một chu kỳ sản xuất đang kéo theo nhập khẩu. Thặng dư thương mại 1,27 tỷ USD của tháng 9, mức thặng dư đầu tiên sau chín tháng thâm hụt liên tiếp, đã đạt được mặc dù nhập khẩu tăng +6,0% so với tháng 8 song áp lực nhập khẩu góp phần gây ra thâm hụt thương mại ở các tháng trước đó (chip bán dẫn, giá năng lượng) vẫn hiện hữu. Do đó, vẫn còn quá sớm để gọi đây là một sự xoay chuyển bền vững sang thặng dư thương mại.

Đến cuối tháng 9, 50,4 tỷ USD vốn đăng ký ghi nhận trong 9 tháng đầu năm 2026, tăng +76,4% (so với +55,4% trong 8 tháng đầu năm 2026) là các cam kết có ý nghĩa. Đặc biệt, giải ngân FDI thực tế đã tăng +12,1% lên 21,1 tỷ USD trong 9 tháng đầu năm 2026, với sản xuất chiếm 82,6% tổng số giải ngân. Sự gia tăng hiện thực hóa đầu tư cung cấp hỗ trợ cho năng lực sản xuất và hoạt động xây dựng. Bên cạnh đó, đầu tư công nhanh hơn đang trở thành một sự hỗ trợ hiệu quả hơn đối với các hoạt động, mặc dù việc thực thi vẫn còn khác biệt đáng kể.

Vốn đầu tư từ nguồn ngân sách nhà nước thực hiện đạt 113,9 nghìn tỷ VNĐ trong tháng 9, tăng +8,2% so với tháng trước. Chi tiêu đã tăng +22,8% trong quý 3, từ mức +18,7% trong quý 2. Tính đến cuối tháng 9, tỷ lệ thực hiện đã đạt 59,9% kế hoạch năm, so với mức 54,6% của năm trước. Việc triển khai nhanh hơn đang hỗ trợ ngành xây dựng, mặc dù khoảng hai phần năm kế hoạch vẫn còn tồn đọng vào cuối tháng 9.

Doanh số bán lẻ cải thiện nhẹ, thu nhập lao động được cải thiện và tỷ lệ thất nghiệp thấp tạo nền tảng cho nhu cầu của hộ gia đình, nhưng vẫn chưa tạo ra được một sự phục hồi chi tiêu tùy ý mạnh mẽ. Chúng tôi cho rằng lạm phát và chi phí đi vay cao hơn vẫn là những hạn chế đối với tiêu dùng của hộ gia đình.

Lãi suất và chi phí vốn còn cao

Lãi suất trong nước có khả năng vẫn ở mức cao, do nhu cầu của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) trong việc hỗ trợ tiền tệ trong bối cảnh Fed có quan điểm thắt chặt và sự gia tăng tăng trưởng tín dụng dự kiến vào quý 4.

Chi phí vốn còn cao là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chi tiêu hộ gia đình. (Ảnh minh họa)

Lạm phát toàn phần đã tăng lên mức 5,1% trong tháng 9 từ 4,9% trong tháng 8, trong khi lạm phát cơ bản giảm nhẹ xuống còn 4,45% từ mức 4,5%.

Chúng tôi nâng cấp dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 lên, với ngụ ý sự gia tăng tăng trưởng GDP quý 4 lên khoảng +10,3%. Việt Nam vẫn còn nhiều xu hướng thuận lợi cho các lĩnh vực sản xuất và dịch vụ liên quan đến thương mại, nhờ vào sự bùng nổ AI toàn cầu và việc mở rộng công suất từ làn sóng FDI. Chi tiêu cơ sở hạ tầng AI toàn cầu, vốn đã hỗ trợ cho xuất khẩu điện tử, có vẻ như đang tăng tốc nhờ vào việc sử dụng suy luận và triển khai đại lý AI đang gia tăng, điều này cũng được thấy ở sự gia tăng xuất khẩu +83% so với cùng kỳ năm trước của Hàn Quốc vào tháng 9.

Bên cạnh đó, thỏa thuận thương mại phù hợp và các bước cụ thể để đẩy nhanh việc giải ngân đầu tư công theo kế hoạch, vốn đã tăng tốc trong tháng 9 và dự kiến sẽ tăng thêm trong quý 4 là những kỳ vọng đáng chú ý.

Chúng tôi cho rằng các khoản đầu tư cơ sở hạ tầng dự kiến sẽ vẫn duy trì mạnh mẽ nhờ vào đường ống triển khai nhiều năm và các cuộc cải cách nhằm giải quyết những nút thắt trong quá trình thực hiện đầu tư công.

Tuy nhiên, việc thắt chặt chính sách tiền tệ toàn cầu trong bối cảnh lạm phát gia tăng có thể làm chậm quá trình xuất khẩu và FDI, trong khi hiệu ứng lan tỏa đối với tình trạng thanh khoản trong nước thắt chặt hơn có thể làm suy yếu nhu cầu nội địa. Dự báo Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tăng thêm 50 điểm cơ bản vào cuối năm 2027. Ngân hàng Nhà nước được dự kiến sẽ duy trì các mức lãi suất chính sách toàn phần, nhưng lãi suất thị trường có thể sẽ tiếp tục tăng cao.

Nguồn: Tăng tốc toàn diện với chu kỳ đầu tư vững chắc