Du lịch ven đô Hà Nội: Biến "vùng đệm xanh" thành không gian trải nghiệm mới

Du khách trải nghiệm không gian chùa Hương, nơi các giá trị văn hóa truyền thống đang được gắn kết với sản phẩm du lịch xanh, du lịch cộng đồng - Ảnh: VGP/Minh Anh.

Từ chủ trương xanh đến không gian trải nghiệm ven đô

Hà Nội đang bước vào giai đoạn chuyển dịch căn bản tư duy phát triển du lịch, khi các "vùng đệm xanh" quanh đô thị trung tâm được đặt vào vai trò mới. Không còn là khoảng trống phát triển hay khu vực phụ trợ, các xã Ba Vì, Phúc Thọ, Thư Lâm, Kim Anh, Thanh Trì, Đa Phúc… đang dần trở thành những không gian trải nghiệm, nơi du lịch gắn với nông nghiệp, sinh thái, văn hóa bản địa và cộng đồng dân cư.

Lộ trình cấm sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần tại cơ sở lưu trú, khu du lịch từ năm 2026 đã tạo ra cú hích chính sách mạnh mẽ, buộc toàn ngành du lịch Hà Nội thay đổi cách vận hành. Mỗi ngày, Thủ đô phát sinh hơn 1.400 tấn rác thải nhựa, đặt ra yêu cầu cấp bách về chuyển đổi xanh từ những chi tiết nhỏ nhất trong dịch vụ du lịch. Chuyển đổi xanh vì thế không còn là xu hướng mà là con đường tất yếu. Trong bối cảnh đó, du lịch ven đô nổi lên như một hướng đi phù hợp. Không gian rộng, mật độ thấp, tài nguyên tự nhiên và văn hóa phong phú giúp các khu vực ngoại thành dễ dàng thích ứng với các tiêu chí du lịch xanh, đồng thời tạo ra sản phẩm trải nghiệm khác biệt so với nội đô.

Các xã thuộc huyện Ba Vì cũ được xem là hình mẫu rõ nét nhất của du lịch ven đô Hà Nội trong giai đoạn chuyển đổi xanh. Vùng núi phía Tây Thủ đô sở hữu rừng nguyên sinh, khí hậu ôn hòa và cộng đồng dân tộc Dao, Mường với tri thức bản địa đặc sắc. Các mô hình du lịch cộng đồng, tắm lá thuốc, nghỉ dưỡng wellness, trekking kết hợp văn hóa tâm linh tại đền Thượng, Khu di tích K9 đang từng bước định hình Ba Vì như một điểm đến chữa lành tiêu biểu.

Theo Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Đặng Hương Giang, những mô hình sinh thái như Hương Sơn hay Ba Vì cho thấy hiệu quả rõ rệt khi lượng khách được phân bổ đều quanh năm, doanh thu từ du lịch và dịch vụ chiếm gần 35 phần trăm cơ cấu kinh tế địa phương. Bà khẳng định, "du lịch ngoại thành là trọng điểm phát triển của Hà Nội từ nay đến năm 2030".

Ở các xã Thư Lâm, Kim Anh, lợi thế địa hình đồi núi, hồ rừng cùng hệ thống di tích như đền Sóc đang tạo điều kiện cho các mô hình camping, farmstay và du lịch nghỉ dưỡng cuối tuần phát triển mạnh. Các sản phẩm cắm trại, thể thao ngoài trời, trải nghiệm nông nghiệp từng bước hình thành hệ sinh thái du lịch ven đô, đáp ứng nhu cầu của cư dân đô thị và du khách quốc tế ưa chuộng trải nghiệm thiên nhiên.

Phía Bắc và Đông Thủ đô, Đông Anh và Gia Lâm nổi bật với các điểm đến giàu chiều sâu lịch sử và văn hóa. Thành Cổ Loa, làng gốm Bát Tràng, Kim Lan hay các tuyến du lịch xe đạp, tour trải nghiệm làng nghề đang được kết nối thành chuỗi sản phẩm gắn với nông nghiệp và đời sống cộng đồng.

Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu đánh giá, đây là nền tảng quan trọng để xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng, hướng tới bền vững và giàu bản sắc. Theo ông, mỗi làng nghề đều gắn với câu chuyện văn hóa, đủ sức trở thành sản phẩm du lịch nếu được tổ chức bài bản.

Tuyến "Con đường di sản Nam Thăng Long" kết nối Trung tâm Hà Nội với các xã ngoại thành như Đại Thanh, Hồng Vân, Ngọc Hồi và Chuyên Mỹ đang mở ra không gian trải nghiệm mới, gắn di sản, làng nghề, sinh thái và nông thôn mới. Những sản phẩm này giúp phân luồng khách khỏi nội đô, đồng thời tạo sinh kế mới cho cộng đồng địa phương.

Chủ nhiệm Câu lạc bộ Du lịch Thủ đô Thái Thị Thanh Lan nhận định, "Hà Nội đang đi đúng hướng khi vừa phát triển sản phẩm xanh, vừa nâng cao tiêu chuẩn phục vụ". Theo bà, yếu tố then chốt là kết nối, truyền thông và đào tạo để người dân trở thành những đại sứ kể chuyện về chính quê hương mình.

Mô hình camping ngoài trời tại xã Đa Phúc dự kiến ra mắt cuối tuần này mở ra không gian trải nghiệm mới, kết nối thiên nhiên, nông nghiệp và đời sống cộng đồng theo hướng du lịch xanh, bền vững.Ảnh: VGP/Minh Anh.

"Vùng đệm xanh" thành động lực phát triển mới

Dưới góc nhìn doanh nghiệp, Phó Chủ tịch Hội Du lịch Cộng đồng Việt Nam, Giám đốc Travelogy Việt Nam Vũ Văn Tuyên cho rằng, du lịch nông thôn và ven đô chỉ bền vững khi cộng đồng được đặt ở vị trí trung tâm. Ông nhấn mạnh, "mỗi làng nghề, mỗi vườn quê đều có thể trở thành một sản phẩm du lịch nếu được quy hoạch và hỗ trợ đúng mức".

Theo ông Vũ Văn Tuyên, du lịch nông thôn mang lại tác động lan tỏa trên nhiều phương diện. Về kinh tế, tạo thêm nguồn thu ngoài nông nghiệp. Về văn hóa, thúc đẩy bảo tồn di tích, nghề truyền thống, lễ hội. Về môi trường, nâng cao ý thức bảo vệ cảnh quan, hướng tới nông nghiệp hữu cơ. Về xã hội, kéo theo cải thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng sống của người dân.

Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra những điểm nghẽn lớn gồm hạ tầng thiếu đồng bộ, nguồn nhân lực còn yếu và cơ chế đầu tư chưa đủ thông thoáng. Đây là những vấn đề cần được tháo gỡ nếu Hà Nội muốn du lịch ven đô thực sự cất cánh.

Trong bức tranh chung đó, mô hình Du lịch xanh Đa Phúc River Camping bên sông Cà Lồ cho thấy một cách tiếp cận mới trong khai thác du lịch ven đô. Trên nền tảng cảnh quan bãi bồi, di sản văn hóa và nông nghiệp trù phú, chương trình kết nối trải nghiệm cắm trại, di sản, lễ hội và sản xuất nông nghiệp.

Bí thư Đảng ủy xã Đa Phúc Nguyễn Hoàng Minh khẳng định, "Đa Phúc xác định phát triển du lịch xanh gắn với bảo tồn văn hóa, gìn giữ môi trường sinh thái và phát huy vai trò chủ thể của người dân". Theo ông, giá trị lớn nhất của mô hình nằm ở cách tiếp cận từ cơ sở, giúp thế hệ trẻ hiểu và gắn bó hơn với lịch sử, văn hóa quê hương.

River Camping không đơn thuần là sản phẩm du lịch, mà là thử nghiệm về cách tổ chức không gian trải nghiệm ven đô, nơi thiên nhiên, di sản và cộng đồng cùng hiện diện trong một chuỗi giá trị bền vững.

Số liệu từ Sở Du lịch Hà Nội cho thấy, năm 2025, ngành du lịch Thủ đô đón trên 33,7 triệu lượt khách, tăng 20,87% so với năm 2024. Trong đó, khách quốc tế đạt trên 7,82 triệu lượt, tăng 22,76%, còn khách nội địa đạt trên 25,88 triệu lượt, tăng 20,32%. Dòng sản phẩm nông nghiệp, sinh thái và trải nghiệm ngoại thành đóng góp ngày càng rõ nét vào tăng trưởng này.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội Nguyễn Tiến Đạt cho rằng, muốn du lịch ven đô phát triển bền vững, Hà Nội cần đồng thời cải thiện hạ tầng giao thông, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đầu tư sản phẩm có chiều sâu. Theo ông, số hóa điểm đến và truyền thông đa ngôn ngữ sẽ là chìa khóa để thu hút khách quốc tế.

Từ những chiếc bàn chải tre thay cho nhựa, từ tour farmstay, camping đến du lịch cộng đồng, Hà Nội đang từng bước biến các "vùng đệm xanh" thành không gian trải nghiệm mới. Khi chính sách gặp gỡ sáng kiến từ cơ sở và cộng đồng trở thành trung tâm, du lịch ven đô không chỉ mở ra dư địa tăng trưởng, mà còn góp phần gìn giữ căn cốt văn hóa Thăng Long Hà Nội trong hành trình phát triển bền vững.

Nguồn:Du lịch ven đô Hà Nội: Biến "vùng đệm xanh" thành không gian trải nghiệm mới