Xu hướng đổi mới sáng tạo thế giới và cơ hội cho Việt Nam

Học hỏi liên tục và ĐMST thường xuyên là giá trị cốt lõi tác động kinh doanh, trở thành năng lực nội sinh có tính chất nền tảng quyết định sự phát triển bền vững khi thế giới bước vào kỷ nguyên BANI.

TS Nguyễn Đức Hiển - Phó Trưởng ban Chính sách Chiến lược Trung ương cùng lãnh đạo Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp và các vị đại biểu tham quan gian hàng tại Chương trình khởi nghiệp Quốc gia - VCCI 2025.

Trong bối cảnh thế giới ngày càng số hóa và kết nối, hệ sinh thái khởi nghiệp vượt ra ngoài khái niệm ban đầu trở thành động lực và là một trong những yếu tố quyết định sự phát triển kinh tế, khả năng cạnh tranh của các quốc gia. Các mô hình kinh doanh đột phá kèm theo ứng dụng mạnh công nghệ và gia tăng việc làm trở thành xu hướng chủ đạo, mở ra nhiều cơ hội cho các ý tưởng sáng tạo dễ dàng được hiện thực hóa và thách thức sự phát triển đơn cục, không mạnh dạn đổi mới.

Xu hướng hệ sinh thái khởi nghiệp thế giới

Năm 2026 sẽ đánh dấu một bước ngoặt mới của đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp, với 5 xu hướng đổi mới sáng tạo đang định hình cuộc đua tăng trưởng.

Chiến lược Hệ sinh thái và Đổi mới sáng tạo Mở (Ecosystem Strategy & Open Innovation) là năng lực sống còn của Doanh nghiệp. Sự biến mất của nhiều “ông lớn” không đến từ thiếu nguồn lực, mà từ không kịp tái tạo năng lực cạnh tranh trong môi trường đổi mới ngày càng phức tạp và phân tán. Bối cảnh đó, nhiều tập đoàn đã sớm chuyển dịch từ tư duy đổi mới khép kín sang chiến lược hệ sinh thái và đổi mới sáng tạo mở, coi tri thức bên ngoài là một phần mở rộng của năng lực nội bộ. Chính sự thay đổi này đẩy Đổi mới sáng tạo Mở (Open Innovation) bước sang một giai đoạn mới, như một năng lực chiến lược mới, đo lường kết quả thực chất. Khả năng tạo ra dòng doanh thu mới, tối ưu chi phí vận hành và khả năng rút ngắn thời gian đưa giải pháp ra thị trường.

Khởi nghiệp bên trong doanh nghiệp cùng tư duy mở (Hybrid-Intrapreneurship). Năm 2026 sẽ chứng kiến sự trỗi dậy rõ nét của một trụ cột quan trọng khác để tránh việc đổi mới chỉ là phong trào: Phải đổi mới từ nguồn lực bên trong doanh nghiệp. Thay vì chỉ dừng ở việc khuyến khích sáng tạo hay xây dựng văn hóa, các tổ chức tiên phong đang tái định vị Intrapreneurship như một cơ chế tạo giá trị kinh doanh thực sự, với quy trình sàng lọc, đầu tư và đo lường kết quả rõ ràng: Sàng lọc ý tưởng từ nội bộ nhân sự; tích hợp làm việc với startup bên ngoài và kêu gọi, khuyến kích, mời gọi sự tham gia của mạng lưới chuyên gia.

Thay đổi cách tạo ra giá trị trong doanh nghiệp (Always-on Innovation). Một dịch chuyển quan trọng đang diễn ra trong cách doanh nghiệp vận hành đổi mới: Chuyển từ dự án rời rạc, có kỳ hạn sang xây dựng hệ thống đổi mới linh hoạt, hoạt động liên phòng ban, vận hành liên tục. Xu hướng dịch chuyển tiếp theo mang tên: Thử nghiệm liên tục. Các doanh nghiệp tiên phong áp dụng các cơ chế như A/B testing, feature flags hay thử nghiệm theo từng phân khúc nhỏ để kiểm chứng giả định sớm, giảm rủi ro và tránh đầu tư lớn khi chưa có tín hiệu rõ ràng từ thị trường. Đổi mới không còn đặt cược vào một quyết định lớn, mà được chia nhỏ thành nhiều vòng học hỏi nhanh. Một xu hướng dịch chuyển quan trọng khác nằm ở cách phân bổ nguồn lực. Thay vì duyệt ngân sách cố định cho các dự án dài hạn, nhiều doanh nghiệp chuyển sang mô hình “quỹ đổi mới linh hoạt” (innovation funds), giải ngân theo từng giai đoạn dựa trên kết quả thử nghiệm.

Trí tuệ nhân tạo trở thành hạ tầng đổi mới cốt lõi: Kỷ nguyên AI tự hành và trợ lý thông minh. Năm 2026, AI không còn dừng lại là công cụ hỗ trợ, mà cần đưa vào vận hành như hạ tầng đổi mới cốt lõi trong doanh nghiệp.

Sustainability & Tech Circularity: Khi ESG trở thành động cơ cốt lõi cho đổi mới sáng tạo. ESG không còn là câu chuyện báo cáo hay tuân thủ. Tính bền vững đang dịch chuyển từ vai trò trách nhiệm xã hội sang động lực chính cho đổi mới sáng tạo: Các quyết định về công nghệ, sản phẩm và mô hình kinh doanh phải được đặt trong những ràng buộc mới về tài nguyên, phát thải và trách nhiệm xã hội.

Con đường hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam

Bước vào kỷ nguyên mới, Việt Nam xác định đến năm 2045 khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phát triển vững chắc, góp phần đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Với góc nhìn khởi nghiệp toàn cầu bước sang giai đoạn chủ đạo với vai trò của A.I, không theo kiểu tăng trưởng bằng mọi giá mà chuyển sang giải quyết bài toán thực (logistics, tài chính, y tế,…) với chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ với các trụ cột như: AI, logistics…

Sứ mệnh của doanh nhân, nhất là doanh nhân là cựu sinh viên trở thành nhịp cầu để các startup sinh viên- nguồn lực lớn của đất nước tiếp tục với ước mơ, đam mê, khát vọng của mình. Có một thực tế, các startup sinh viên rơi vào những năm cuối ngồi trên ghế nhà trường, khi ra trường với bao bề bộn, lo toan mưu sinh, họ ít có cơ hội theo đuổi đến cùng ước mớ của mình. Khả năng nhiều startup sinh viên bị rơi vào quên lãng. Phải chăng, đang lãng phí nguồn trí tuệ lớn.

Với hội tụ những định hướng, những cơ chế đang dần hoàn thiện và những gợi mở mới, kỳ vọng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam sẽ trở thành điểm sáng, hội tụ nguồn lực đầu tư trong hệ sinh thái khởi nghiệp bền vững tương lai..

Nguồn: Xu hướng đổi mới sáng tạo thế giới và cơ hội cho Việt Nam