Sàn "chui" rút lui, sàn hợp pháp được giám sát chặt trong thí điểm tài sản mã hóa

Nhiều doanh nghiệp buộc phải dừng dịch vụ

Ngay sau khi Nghị quyết 05/2025/NQ-CP của Chính phủ có hiệu lực, thị trường tài sản số tại Việt Nam chứng kiến sự rút lui hàng loạt. Nhiều doanh nghiệp vốn đang hoạt động sôi động bất ngờ thông báo tạm ngừng cung cấp dịch vụ cho nhà đầu tư trong nước.

Coin98 Wallet, một trong những ví điện tử phổ biến, cho biết từ ngày 12/9 đã chính thức dừng phục vụ công dân và người cư trú tại Việt Nam nhằm tuân thủ quy định mới. Các kênh cộng đồng tiếng Việt cũng ngừng cập nhật thông tin. Tuy nhiên, doanh nghiệp khẳng định quyền sở hữu tài sản của khách hàng không bị ảnh hưởng, bởi với mô hình ví không lưu ký, tài sản vẫn nằm trong quyền kiểm soát trực tiếp của người dùng.

Cùng thời điểm, nhiều nhà đầu tư phản ánh không thể truy cập KyberSwap – sàn giao dịch phi tập trung (DEX) từng được kỳ vọng trở thành “kỳ lân” blockchain của Việt Nam. Một số sàn quốc tế khác cũng ngừng hỗ trợ các cặp giao dịch liên quan đến VND, khiến nhà đầu tư trong nước phải tìm phương án chuyển đổi.

Nguyên nhân xuất phát từ quy định mới. Theo Nghị quyết 05, để được cấp phép hoạt động, sàn giao dịch tài sản mã hóa phải đáp ứng nhiều điều kiện chặt chẽ, trong đó đáng chú ý là yêu cầu vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng là một mức quá cao so với khả năng của phần lớn doanh nghiệp fintech đang hoạt động tại Việt Nam.

Đồng thời, mọi giao dịch tài sản mã hóa trong nước sẽ chỉ được thực hiện thông qua các sàn do Bộ Tài chính cấp phép. Điều này đồng nghĩa, các nhà đầu tư đang sử dụng nền tảng quốc tế cần nhanh chóng rút tài sản về sàn trong nước khi hệ thống chính thức vận hành. Sau thời gian chuyển tiếp 6 tháng, nếu vẫn cố tình giao dịch trên sàn không hợp pháp, cá nhân có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo đánh giá của giới chuyên gia, động thái này không chỉ nhằm siết chặt quản lý mà còn tạo cơ chế sàng lọc thị trường. Bấy lâu nay, tại Việt Nam tồn tại song song cả sàn quốc tế uy tín và sàn lừa đảo, hoạt động thiếu minh bạch. Một khung pháp lý rõ ràng sẽ giúp loại bỏ những mô hình rủi ro, chỉ còn lại các sàn được cấp phép, minh bạch và chịu trách nhiệm pháp lý.

Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), nhấn mạnh rằng quy định mới là bước ngoặt quan trọng, giúp dòng chảy tài sản số trở nên minh bạch, chấm dứt tình trạng gọi vốn ngầm, hứa hẹn lãi suất “trên trời” 20-30% như từng diễn ra.

Ở một góc nhìn khác, chuyên gia tài chính Phan Dũng Khánh cho rằng Việt Nam hiện sở hữu cộng đồng đầu tư tài sản số rất lớn, nhiều người sẵn sàng nộp thuế và mong muốn một sân chơi minh bạch, hợp pháp để được bảo vệ quyền lợi. Việc thành lập các sàn giao dịch chính thức không chỉ củng cố niềm tin cho nhà đầu tư hiện hữu mà còn mở ra cơ hội thu hút thêm dòng vốn mới, tạo động lực phát triển cho thị trường trong giai đoạn tới.

Ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về việc thí điểm thị trường tài sản mã hóa, nhiều công ty fintech nhỏ đã lặng lẽ rút lui.

Không dễ ăn

Dù thị trường tài sản số được kỳ vọng sẽ trở thành một kênh huy động vốn và đầu tư mới, song nhiều fintech thừa nhận rằng điều kiện thành lập sàn theo Nghị quyết 05 là ngặt nghèo bậc nhất từ trước đến nay.

Không chỉ dừng lại ở yêu cầu vốn tối thiểu 10.000 tỷ đồng là mức mà hầu hết các startup fintech đều “chào thua” mà còn bao gồm hàng loạt tiêu chí khắt khe về công nghệ, nhân sự chất lượng cao, hệ thống bảo mật nhiều tầng, cơ chế kiểm soát nội bộ và phòng chống rửa tiền đạt chuẩn quốc tế. Điều này khiến không ít doanh nghiệp nhỏ phải tự rút lui, nhường “sân chơi” cho các ông lớn ngân hàng và công ty chứng khoán.

Trên thực tế, nhiều quốc gia như Singapore, Nhật Bản hay Mỹ không đặt ra yêu cầu vốn tối thiểu cứng nhắc, thay vào đó tập trung vào cơ chế giám sát và nghĩa vụ công bố thông tin.

Tuy nhiên, theo ông Phan Đức Trung, việc quy định vốn ở Việt Nam là cần thiết trong bối cảnh tội phạm mạng ngày càng tinh vi và thị trường tài sản số chưa có tiền lệ quản lý rõ ràng. Các lãnh đạo công ty chứng khoán cũng đồng tình: sàn tiền số không khác gì một “ngân hàng ngầm”, nắm giữ lượng tài sản khổng lồ và luôn trong tầm ngắm của hacker quốc tế.

Thực tế, ngay cả KyberSwap – sàn phi tập trung từng được xem là niềm tự hào của cộng đồng blockchain Việt – vẫn bị tấn công và mất 47 triệu USD, cho thấy nguy cơ an ninh mạng luôn hiện hữu.

Theo tính toán của Hiệp hội Blockchain, giai đoạn thí điểm này khó có quá 2–3 sàn đủ điều kiện được cấp phép, và ngay cả khi có giấy phép, thách thức vận hành bền vững, thu hút thanh khoản, tạo nguồn thu và giữ chân nhà đầu tư là cực kỳ lớn. Đây không phải “miếng bánh ngọt” dễ chia, mà là cuộc đua cần nguồn lực tài chính dồi dào, công nghệ cao cấp và đội ngũ vận hành chuyên nghiệp.

Không ngạc nhiên khi thời gian qua, nhiều ngân hàng và công ty chứng khoán lớn như VPBankS, MB, SSI, VIX, TCBS… đã âm thầm chuẩn bị, từ đầu tư hạ tầng công nghệ đến tuyển dụng đội ngũ kỹ sư blockchain và chuyên gia pháp chế.

TS. Nguyễn Quốc Hùng, Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng, nhận định sự háo hức này là dễ hiểu vì tiềm năng của thị trường là rất lớn, song đồng thời khẳng định sân chơi này sẽ nằm dưới sự giám sát chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính, không có “cửa” cho những chiêu trò gian lận, rửa tiền hay chuyển vốn ra nước ngoài vô tội vạ.

Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy, việc hợp pháp hóa sàn giao dịch tài sản số không chỉ dừng lại ở câu chuyện kỹ thuật hay vốn, mà còn gắn liền với chính sách thuế minh bạch, chế tài nghiêm khắc và cơ chế giám sát liên ngành.

Với Việt Nam, khung pháp lý mới không chỉ nhằm bảo vệ nhà đầu tư, mà còn hướng đến mục tiêu kép: tận dụng nguồn thu ngân sách từ thị trường tài sản số và biến đây thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái tài chính hiện đại.

Nguồn: Sàn 'chui' rút lui, sàn hợp pháp được giám sát chặt trong thí điểm tài sản mã hóa