Phát triển đô thị TOD: Cần "nuôi dưỡng" thay vì "tận thu" nguồn thu từ đất

Mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) được kỳ vọng là đòn bẩy giúp các siêu đô thị như Hà Nội, TP HCM và các tỉnh thành phát triển mạnh về cảng biển, KCN bứt phá quỹ đất.

Tốc độ đô thị hóa nhanh chóng đang đặt các đô thị lớn (Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng, Cần Thơ) và các tỉnh công nghiệp trọng điểm (Hải Phòng, Đồng Nai) trước áp lực nặng nề: Quá tải hạ tầng giao thông, ô nhiễm môi trường gia tăng và thâm hụt ngân sách lớn cho đầu tư phát triển giao thông.

Tầm nhìn dài hạn

Phát triển TOD là cơ hội lịch sử để kiến tạo các siêu đô thị đa cực, thông minh. Song, nút thắt lớn nhất hiện nay là việc xác định nguồn lực tài chính từ quỹ đất xung quanh các ga metro: Nên tận thu một lần để bù đắp chi phí xây dựng hạ tầng hay dùng nó làm công cụ nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài cho xã hội? Do đó, để TOD thực sự hiệu quả, các địa phương cần một tầm nhìn dài hạn, chuyển dịch từ tư duy "tận thu" một lần sang "ươm mầm nguồn thu" bền vững.

Phát triển đô thị TOD: Cần "nuôi dưỡng" thay vì "tận thu" nguồn thu từ đất
Để TOD thực sự hiệu quả, các địa phương cần một tầm nhìn dài hạn, chuyển dịch từ tư duy "tận thu" một lần sang "ươm mầm nguồn thu" bền vững. Ảnh: VA

Song, nghịch lý "chia đều suất đầu tư" giao thông vào giá đất. Bởi, thực tế tính toán cho thấy, nếu chỉ dựa vào tiền vé và dịch vụ trực tiếp, một dự án đường sắt đô thị (metro) có thể mất từ 140 đến 180 năm để khấu hao và thu hồi vốn.

Bản chất của hạ tầng giao thông và giá trị phát triển tại các điểm nút TOD là hai phạm trù hoàn toàn khác nhau. Nếu cơ quan quản lý áp dụng tư duy cơ học - tức chia đều chi phí đầu tư metro lên diện tích đất xung quanh để thu tiền sẽ dẫn đến những hệ quả thực tế tiêu cực như: Triệt tiêu động lực của doanh nghiệp; Chi phí tài chính bổ sung quá lớn sẽ đẩy giá thành sản phẩm cuối cùng lên cao, khiến các nhà đầu tư chiến lược quay lưng.

Từ những bất cập trên sẽ vô tình đẩy người thu nhập thấp ra xa hệ thống giao thông: Khi tiền đất tăng, giá thuê/mua nhà ở xã hội quanh ga metro vượt quá khả năng chi trả của người dân. Mục tiêu an sinh xã hội và khuyến khích người dân dùng phương tiện công cộng sẽ bị thất bại.

Quy hoạch phân lớp và cơ chế ưu đãi thực tế

Để TOD phát huy đúng bản chất là định hướng quy hoạch vì cộng đồng, không gian quanh ga metro cần được phân lớp khoa học theo cự ly tiếp cận:

Một là, bán kính 200m (Vùng lõi ga) sẽ dành trọn vẹn cho thương mại dịch vụ, trung tâm bán lẻ, tiện ích công cộng và không gian ngầm. Tuyệt đối không bố trí các dự án bất động sản nhà ở thương mại tại đây.

Hai là, bán kính từ 200m – 1.000m: Ưu tiên hạ tầng xã hội, cơ sở y tế khám bệnh trong ngày, trung tâm văn hóa và hệ thống nhà ở xã hội cho thuê thuộc sở hữu nhà nước. Đồng thời, các nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất đai phải dựa trên hệ số mật độ đô thị và chỉ tiêu quy hoạch chuẩn mực, minh bạch. Bên cạnh đó cần có tầm nhìn dài hạn để biến đất đai thành tư liệu sản xuất thay vì hàng hóa.

Sở dĩ, giá trị lớn nhất của TOD không nằm ở số tiền thu được từ việc "bán đứt" quỹ đất ban đầu, mà nằm ở dòng tiền thuế (thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân) và chuỗi hoạt động kinh tế liên tục hàng thập kỷ sau khi nhà ga vận hành.

Do đó, việc tận dụng các cơ chế đặc thù đối với những siêu đô thị như TP HCM có thể áp dụng các chính sách ưu đãi đột phá trong vùng lõi TOD gồm: Miễn tiền thuê đất ban đầu cho các dự án trung tâm nghiên cứu công nghệ cao, khu triển lãm, hoặc cơ sở đào tạo bán dẫn. Thu hút các tập đoàn tỷ USD để tạo ra chuỗi giá trị và hàng vạn việc làm chất lượng cao, từ đó tạo nguồn thu thuế định kỳ ổn định và bền vững.

Việc áp dụng các mức phụ thu dày đặc hay xác lập nghĩa vụ tài chính quá lớn ngay từ đầu sẽ khiến đất đai bị biến thành hàng hóa để bán đứt, thay vì đóng vai trò là tư liệu sản xuất lâu dài phục vụ phát triển kinh tế đô thị.

(*) Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP HCM

Nguồn: Phát triển đô thị TOD: Cần "nuôi dưỡng" thay vì "tận thu" nguồn thu từ đất

TS Phạm Viết Thuận
diendandoanhnghiep.vn
Chia sẻ

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Bổ sung quyền lợi cho người bị thu hồi đất

Bổ sung quyền lợi cho người bị thu hồi đất

Luật Đất đai (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua bổ sung cơ chế hoán đổi đất, hỗ trợ phục hồi sinh kế ít nhất 3 năm và điều chỉnh cách tính tiền bồi thường nhằm bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người dân khi Nhà nước thu hồi đất.
Nhà ở xã hội được bán sau 5 năm nhưng phải đúng đối tượng

Nhà ở xã hội được bán sau 5 năm nhưng phải đúng đối tượng

Theo Luật Nhà ở (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua, sau 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền mua, thuê mua nhà ở xã hội, người sở hữu chỉ được bán lại nhà ở này cho đối tượng đủ điều kiện mua nhà ở xã hội, nhằm hạn chế tình trạng trục lợi chính sách.
Bất động sản cuối năm 2026: Chủ đầu tư dè chừng, người mua chọn lọc

Bất động sản cuối năm 2026: Chủ đầu tư dè chừng, người mua chọn lọc

Thị trường bất động sản những tháng cuối năm 2026 đang cho thấy sự thay đổi rõ nét trong cách tiếp cận của cả bên bán lẫn bên mua. Chủ đầu tư không còn vội tung lượng hàng lớn mà chia nhỏ từng đợt mở bán để thăm dò sức cầu, trong khi khách hàng ngày càng chú trọng pháp lý, giá trị sử dụng và khả năng cân đối tài chính.
Thể chế mới tái định hình cuộc đua bất động sản

Thể chế mới tái định hình cuộc đua bất động sản

Thay đổi cơ chế lựa chọn nhà đầu tư đang định hình lại lợi thế cạnh tranh, đòi hỏi doanh nghiệp bất động sản (BĐS) nâng cao năng lực tài chính, phát triển dự án và kiểm soát rủi ro pháp lý.
Bất động sản 2027: Thiết lập cuộc chơi mới

Bất động sản 2027: Thiết lập cuộc chơi mới

Nguồn cung gia tăng trong khi sức mua phân hóa đang buộc doanh nghiệp bất động sản phải điều chỉnh cơ cấu sản phẩm và giá bán.
Yêu cầu 3 luật về đất đai, nhà ở, bất động sản có hiệu lực cùng thời điểm

Yêu cầu 3 luật về đất đai, nhà ở, bất động sản có hiệu lực cùng thời điểm

Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ giữa Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), đồng thời quy định thời điểm có hiệu lực thi hành của cả ba luật.

Các tin khác

Ngành Xây dựng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và quản lý số

Ngành Xây dựng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và quản lý số

Ứng dụng công nghệ mới, vật liệu mới và quản lý dựa trên dữ liệu số đang đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, phát triển hạ tầng.
Nhà ở xã hội sau 5 năm: Giới hạn đối tượng mua lại, giá bán do các bên thỏa thuận

Nhà ở xã hội sau 5 năm: Giới hạn đối tượng mua lại, giá bán do các bên thỏa thuận

Sau nhiều tranh luận về việc kiểm soát giá chuyển nhượng nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng mới đây đề xuất chỉ giới hạn đối tượng mua lại còn giá bán do các bên thỏa thuận.
Hàng loạt căn hộ NƠXH dưới 1 tỷ đồng tại Hà Nội sắp ra hàng

Hàng loạt căn hộ NƠXH dưới 1 tỷ đồng tại Hà Nội sắp ra hàng

Một số dự án nhà ở xã hội tại Hà Nội ghi nhận căn hộ có giá từ 721 triệu đồng, mở ra thêm lựa chọn cho người thu nhập thấp trong bối cảnh mặt bằng giá nhà ở vẫn ở mức cao.
TP HCM tăng tốc phát triển đô thị TOD

TP HCM tăng tốc phát triển đô thị TOD

Với khung pháp lý ngày càng hoàn thiện cùng lộ trình quy hoạch rõ nét gắn với các tuyến metro, TP HCM đang từng bước hiện thực hóa mô hình phát triển đô thị TOD và cấu trúc đa cực, mở ra dư địa tăng trưởng mới cho thị trường bất động sản và nâng cao chất lượng sống người dân.
Bất động sản cuối năm trước áp lực thanh khoản

Bất động sản cuối năm trước áp lực thanh khoản

Giao dịch bất động sản suy giảm, lượng tồn kho gia tăng trong khi mặt bằng giá nhà ở vẫn duy trì ở mức cao tại các đô thị lớn.
Chung cư khu vực Đống Đa sau cơn sốt: Đồng loạt giảm giá 10-15 triệu đồng/m2

Chung cư khu vực Đống Đa sau cơn sốt: Đồng loạt giảm giá 10-15 triệu đồng/m2

Từng liên tục thiết lập mặt bằng cao trong giai đoạn thị trường tăng nóng, giá chung cư khu vực Đống Đa nay bắt đầu hạ nhiệt khi nhiều căn hộ giảm 10-15 triệu đồng/m2 so với mức đỉnh. Tuy nhiên, đà điều chỉnh chưa đủ sức kéo mặt bằng giá xuống thấp, khi nhiều dự án vẫn neo cao, dao động trên dưới 150 triệu đồng/m2.
Biệt thự, liền kề Hà Nội: Giá cao, thanh khoản yếu

Biệt thự, liền kề Hà Nội: Giá cao, thanh khoản yếu

Giá bán biệt thự, liền kề tiếp tục neo cao trong khi hiệu quả khai thác cho thuê thấp, thanh khoản suy giảm. Phân khúc này đang đối mặt áp lực sàng lọc ngày càng rõ nét.
TP HCM tháo gỡ nút thắt pháp lý cho condotel và nhà ở thương mại

TP HCM tháo gỡ nút thắt pháp lý cho condotel và nhà ở thương mại

Những nỗ lực không ngừng nghỉ của Tổ công tác 1645 tại TP HCM đang mở ra tín hiệu vui cho hàng vạn chủ sở hữu căn hộ condotel và nhà ở thương mại.
Doanh nghiệp địa ốc chuyển nhượng dự án, thoái vốn cải thiện dòng tiền

Doanh nghiệp địa ốc chuyển nhượng dự án, thoái vốn cải thiện dòng tiền

Áp lực tài chính thúc đẩy doanh nghiệp địa ốc chuyển nhượng dự án, thoái vốn và tìm kiếm đối tác chiến lược nhằm cải thiện dòng tiền, cơ cấu lại danh mục đầu tư.
Nhà đầu tư bất động sản trước bài toán giữ hàng hay thoát vốn

Nhà đầu tư bất động sản trước bài toán giữ hàng hay thoát vốn

Thanh khoản suy yếu, áp lực lãi vay khiến nhà đầu tư bất động sản phải cân nhắc giữ hàng, cắt lỗ hay chờ cơ hội phục hồi thay vì chỉ kỳ vọng giá tăng trở lại.
Vì sao doanh nghiệp chưa mặn mà phát triển nhà ở xã hội cho thuê?

Vì sao doanh nghiệp chưa mặn mà phát triển nhà ở xã hội cho thuê?

Vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi kéo dài khiến doanh nghiệp chưa mặn mà phát triển nhà ở xã hội cho thuê dù nhu cầu tăng.
Lãi suất giảm đã đủ sức kéo thanh khoản bất động sản?

Lãi suất giảm đã đủ sức kéo thanh khoản bất động sản?

Lãi suất ngân hàng giảm được kỳ vọng hỗ trợ thị trường bất động sản, nhưng giá nhà cao, chi phí vay vốn lớn và nguồn cung lệch nhu cầu tiếp tục kìm hãm sức mua.
Thị trường căn hộ Hà Nội phát triển có chọn lọc

Thị trường căn hộ Hà Nội phát triển có chọn lọc

Thị trường căn hộ Hà Nội bước vào giai đoạn phát triển có chọn lọc. Thanh khoản suy giảm trong bối cảnh mặt bằng giá duy trì ở mức cao, nguồn cung vẫn tập trung ở phân khúc cao cấp trong khi nhu cầu hiện nay chủ yếu đến từ khách hàng mua để ở.
Từng vượt 100 triệu/m2, chung cư Mỹ Đình giờ giảm giá đến mức nào?

Từng vượt 100 triệu/m2, chung cư Mỹ Đình giờ giảm giá đến mức nào?

Từng ghi nhận mức giá bán vượt 100 triệu đồng/m2, thị trường chung cư Mỹ Đình đang dần hạ nhiệt sau cơn sốt nóng. Nhiều dự án có xu hướng điều chỉnh giá về ngưỡng hai con số, thậm chí có căn hộ giảm vài tỷ đồng so với thời kỳ “đỉnh cao”.
Chuyển nhượng "nhà ở trên giấy": Nên đánh thuế thay vì cấm giao dịch

Chuyển nhượng "nhà ở trên giấy": Nên đánh thuế thay vì cấm giao dịch

Trước đề xuất cấm chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai nhằm hạn chế đầu cơ, các chuyên gia cho rằng cần cân nhắc những tác động đến thanh khoản thị trường, dòng vốn và quyền lợi người mua nhà. Thay vì áp dụng biện pháp cấm, một số ý kiến đề xuất sử dụng chính sách thuế để điều tiết hoạt động giao dịch bất động sản.
Cấm chuyển nhượng hợp đồng mua nhà trên giấy: Cân nhắc hệ lụy

Cấm chuyển nhượng hợp đồng mua nhà trên giấy: Cân nhắc hệ lụy

Cấm chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai được đề xuất nhằm hạn chế đầu cơ, lướt sóng và đẩy giá bất động sản. Tuy nhiên, biện pháp này có thể tạo thêm rủi ro cho người mua nhà, doanh nghiệp và cả thị trường.
HoREA kiến nghị luật hóa cơ chế thỏa thuận đất làm dự án nhà ở thương mại

HoREA kiến nghị luật hóa cơ chế thỏa thuận đất làm dự án nhà ở thương mại

Cho rằng cơ chế thí điểm tại Nghị quyết 171/2024/QH15 đã bước đầu mở đường cho nhiều dự án nhà ở thương mại, Hiệp hội Bất động sản TP Hồ Chí Minh (HoREA) kiến nghị đưa quy định này vào dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Theo Hiệp hội, việc luật hóa sẽ giúp tháo gỡ vướng mắc về tiếp cận quỹ đất, giảm thủ tục và tạo cơ sở pháp lý ổn định hơn cho doanh nghiệp triển khai dự án.
HoREA đề xuất cơ chế khơi thông 20.000ha đất cho hàng nghìn dự án nhà ở

HoREA đề xuất cơ chế khơi thông 20.000ha đất cho hàng nghìn dự án nhà ở

HoREA kiến nghị sớm luật hóa cơ chế cho phép nhà đầu tư thỏa thuận nhận chuyển nhượng nhiều loại đất để phát triển nhà ở thương mại, tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho hàng nghìn dự án và khơi thông nguồn lực đầu tư hàng triệu tỷ đồng.
Xem thêm
Đổi thay nơi ngã ba biên giới Mường Nhé

Đổi thay nơi ngã ba biên giới Mường Nhé

Nỗ lực gỡ thẻ vàng thủy sản và khai thác nghề cá có trách nhiệm tại các vùng  biển.

Nỗ lực gỡ thẻ vàng thủy sản và khai thác nghề cá có trách nhiệm tại các vùng biển.

Gỡ thẻ vàng thủy sản gắn với xây dựng kinh tế biển

Gỡ thẻ vàng thủy sản gắn với xây dựng kinh tế biển

Ngày hội văn hóa các dân tộc Việt Nam 2024 sắp diễn ra tại Quảng Trị

Ngày hội văn hóa các dân tộc Việt Nam 2024 sắp diễn ra tại Quảng Trị

[Tổng Hợp] 6 Quy Định Mới Về Đất Đai, Nhà Ở Có Hiệu Lực Tháng 8/2024

[Tổng Hợp] 6 Quy Định Mới Về Đất Đai, Nhà Ở Có Hiệu Lực Tháng 8/2024

WORLDBANK DỰ BÁO KINH TẾ VIỆT NAM NĂM 2024 VÀ NĂM 2025 | NHỊP ĐẬP THỊ TRƯỜNG  #62

WORLDBANK DỰ BÁO KINH TẾ VIỆT NAM NĂM 2024 VÀ NĂM 2025 | NHỊP ĐẬP THỊ TRƯỜNG #62

Cụ thể, báo cáo “Điểm lại - Cập nhật tình hình kinh tế Việt Nam” ấn bản tháng 4/2024 của WB tại Việt Nam ngày 23/4 đã chỉ ra xuất khẩu đang phục hồi, tiêu dùng và đầu tư tư nhân trong nước cũng trên đà tăng dần. Xuất khẩu thực tế dự kiến sẽ tăng 3,5% vào năm 2024, phản ánh sự cải thiện dần dần nhu cầu toàn cầu. Ngoài ra, lĩnh vực bất động sản dự báo phục hồi mạnh hơn vào cuối năm nay và năm sau, thúc đẩy nhu cầu trong nước khi các nhà đầu tư và người tiêu dùng dần lấy lại niềm tin.
Tọa đàm “Xúc tiến thương mại: Khơi thông đầu ra cho sản phẩm OCOP”

Tọa đàm “Xúc tiến thương mại: Khơi thông đầu ra cho sản phẩm OCOP”

sản phẩm OCOP
Bác sĩ tư vấn cách phòng tránh bệnh đường hô hấp trong thời tiết giao mùa

Bác sĩ tư vấn cách phòng tránh bệnh đường hô hấp trong thời tiết giao mùa

Trao yêu thương cho em

Trao yêu thương cho em

Nhằm kết nối, sẻ chia với các trẻ em mồ côi cha, mẹ do dịch Covid-19 vừa qua trên địa bàn Cần Thơ. Tạp chí Gia đình Việt Nam tại TP Cần Thơ tổ chức Chương trình nghệ thuật “ Nối vòng yêu thương” diễn ra vào ngày 28/6/2022. Công ty Cổ phần Trầm hương sinh học TTT là đơn vị tài trợ chính cho chương trình với mong muốn các em sẽ đón nhận những tương lai tươi sáng.
Kon Tum giải cứu nạn nhân bị lừa bán sang Campuchia

Kon Tum giải cứu nạn nhân bị lừa bán sang Campuchia

Ngày 18/4 vừa qua, đối tượng Lê Ngọc Nhất đã dẫn Y Liên cùng 5 người khác gồm 2 nữ, 3 nam không rõ tên tuổi, không quen biết nhau sang Campuchia qua đường mòn biên giới tỉnh Long An.
Giao diện di động