"Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa kéo dài, giá dầu có thể vọt lên 200 USD/thùng"

Giá dầu tăng cao sẽ kéo theo nhiều tác động tiêu cực

Chia sẻ tại talkshow “Chiến sự liên miên, giá dầu ‘dựng đứng’, đầu tư vàng có còn hấp dẫn?”, chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng điểm nóng rủi ro lớn nhất hiện nay nằm ở eo biển Hormuz – tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược kết nối các quốc gia vùng Vịnh với thị trường năng lượng toàn cầu. Nếu khu vực này bị phong tỏa, thế giới có thể phải đối mặt với một cú sốc năng lượng nghiêm trọng.

TS. Nguyễn Trí Hiếu: 'Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa, giá dầu có thể vọt lên 200 USD/thùng'.

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, khoảng 20% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua eo biển Hormuz. Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn nào tại tuyến vận tải này cũng có thể tạo ra tác động lớn đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Chỉ cần eo biển Hormuz bị phong tỏa, thế giới có thể mất tới 20% nguồn cung dầu. Đây là tỷ lệ rất lớn và đủ để gây ra biến động mạnh trên thị trường năng lượng. Nếu sự gián đoạn chỉ kéo dài khoảng một tuần, giá dầu có thể tăng lên khoảng 110 USD/thùng. Trong trường hợp kéo dài một tháng, giá dầu có thể vọt lên mức 150 USD/thùng. Còn nếu eo biển Hormuz bị đóng cửa trong thời gian từ ba tháng trở lên, giá dầu thậm chí có thể chạm mốc 200 USD/thùng, kéo theo những tác động lan rộng tới toàn bộ nền kinh tế toàn cầu.

Những diễn biến hiện nay khiến TS. Nguyễn Trí Hiếu liên tưởng đến cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, khi xung đột tại Trung Đông khiến giá dầu tăng gấp 3 – 4 lần chỉ trong thời gian ngắn, kéo theo lạm phát bùng nổ tại Mỹ và nhiều nước châu Âu.

Theo đó, giữa hai giai đoạn này có những điểm tương đồng nhất định khi dầu mỏ tiếp tục trở thành công cụ địa chính trị, được sử dụng để gây sức ép trong các xung đột quốc tế. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay cũng có nhiều điểm khác biệt quan trọng.

Trước hết, Mỹ hiện không còn phụ thuộc nhiều vào nguồn dầu nhập khẩu như giai đoạn thập niên 1970. Nhờ cuộc cách mạng khai thác dầu đá phiến, Mỹ đã vươn lên trở thành một trong những quốc gia sản xuất dầu lớn nhất thế giới. Bên cạnh đó, cơ cấu năng lượng toàn cầu cũng đã có nhiều thay đổi khi các nguồn năng lượng thay thế như xe điện và năng lượng tái tạo đang dần phát triển. Dù vậy, dầu mỏ vẫn giữ vai trò then chốt đối với hoạt động vận tải và sản xuất công nghiệp.

Ông Hiếu cho rằng, nếu cú sốc giá năng lượng kéo dài, nền kinh tế Mỹ sẽ chịu sức ép lớn, đặc biệt là về lạm phát. Giá xăng dầu là một trong những chi phí sinh hoạt quan trọng đối với người dân Mỹ. Tại nhiều bang như California, người dân chủ yếu sử dụng ô tô cá nhân để di chuyển, khiến chi phí nhiên liệu chiếm tỷ trọng đáng kể trong ngân sách hộ gia đình. Chỉ cần giá dầu tăng mạnh, chi phí vận tải, sản xuất và tiêu dùng đều sẽ tăng theo. Điều này có thể nhanh chóng đẩy lạm phát lên cao.

Giá dầu 150 USD có thể khiến GDP toàn cầu giảm 3%

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể buộc phải duy trì mặt bằng lãi suất cao, thậm chí nâng lãi suất để kiểm soát lạm phát. Tuy nhiên, điều này lại tạo áp lực lên tiêu dùng – động lực chính của kinh tế Mỹ, vốn chiếm khoảng 70% GDP. Khi lãi suất tăng, chi phí vay mua nhà, mua xe hay sử dụng thẻ tín dụng đều trở nên đắt đỏ hơn. Khi tiêu dùng suy giảm, tăng trưởng kinh tế cũng sẽ chậm lại.

Giá dầu 150 USD có thể khiến GDP toàn cầu giảm 3%.

Không chỉ Mỹ, cú sốc năng lượng nếu xảy ra còn có thể lan rộng tới toàn bộ nền kinh tế thế giới, đặc biệt là các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng tại châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Ấn Độ.

“Theo tính toán của tôi, nếu giá dầu tăng trên 110 USD/thùng, GDP toàn cầu có thể giảm khoảng 1–2%. Trong trường hợp giá dầu lên tới 150 USD/thùng, kinh tế thế giới có thể mất khoảng 2–3% GDP”, TS. Nguyễn Trí Hiếu cho biết.

Bên cạnh đó, chi phí năng lượng cao sẽ lan tỏa tới hầu hết các lĩnh vực của nền kinh tế, từ vận tải, sản xuất cho đến tiêu dùng. Khi đó, tăng trưởng toàn cầu chắc chắn sẽ chịu tác động tiêu cực.

Dù giá dầu đã có thời điểm hạ nhiệt sau một số tín hiệu ngoại giao từ phía Mỹ, TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng thị trường năng lượng vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn.

Những thông tin về khả năng Iran rải mìn tại eo biển Hormuz hoặc nguy cơ leo thang các hoạt động quân sự tại Trung Đông cho thấy rủi ro địa chính trị vẫn ở mức cao.

“Những tín hiệu tích cực hiện nay mới chỉ mang tính tạm thời. Một sự ổn định thực sự của tình hình chính trị và quân sự tại Trung Đông vẫn chưa xuất hiện. Trong bối cảnh đó, thị trường năng lượng toàn cầu có thể tiếp tục biến động mạnh và nguy cơ xảy ra một cú sốc dầu mỏ mới vẫn chưa thể loại trừ", ông nhận định.

Nguồn:'Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa kéo dài, giá dầu có thể vọt lên 200 USD/thùng'