'Cú hích' nâng hạng tạo sức bật cho thị trường chứng khoán Việt Nam

Hoàn thiện nền tảng, củng cố điều kiện nâng hạng

Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam diễn ra theo đúng kế hoạch là kết quả của sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Tài chính; sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành liên quan; sự đồng hành, nỗ lực của các Sở giao dịch chứng khoán, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), các thành viên thị trường và các tổ chức quốc tế.

Kết quả rà soát lần này ghi nhận những tiến triển rõ nét của thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt trong việc cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài. Một trong những điểm nhấn quan trọng là việc ban hành Thông tư 08/2026/TT-BTC, qua đó thiết lập khuôn khổ pháp lý cho phép nhà đầu tư tiếp cận thị trường thông qua mô hình công ty chứng khoán toàn cầu, đồng thời tháo gỡ nút thắt liên quan đến cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (non-prefunding).

Việc hoàn thiện các cơ chế này không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn phản ánh bước tiến về chất trong cải cách thị trường vốn. Các cơ quan quản lý, công ty chứng khoán trong nước, tổ chức tài chính quốc tế và ngân hàng lưu ký đã thống nhất mô hình vận hành mới, tạo nền tảng cho quá trình hội nhập sâu hơn với hệ thống tài chính toàn cầu.

Song song với cải cách thể chế, quy mô và mức độ tham gia của nhà đầu tư trong nước cũng tiếp tục mở rộng mạnh mẽ. Dữ liệu từ Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam cho thấy, riêng trong tháng 3/2026 đã có 346.406 tài khoản chứng khoán mở mới, nâng tổng số tài khoản trên thị trường lên gần 12,7 triệu. Đây là yếu tố quan trọng giúp gia tăng thanh khoản và chiều sâu thị trường, hỗ trợ quá trình nâng hạng.

Lộ trình rõ ràng, kiểm soát dòng vốn theo từng giai đoạn

Trên cơ sở các cải thiện về hạ tầng và pháp lý, Hội đồng chỉ số của FTSE Russell xác nhận lộ trình nâng hạng từ Thị trường Cận biên lên Thị trường Mới nổi Thứ cấp. Việc phân bổ cổ phiếu Việt Nam vào các rổ chỉ số của FTSE chính thức triển khai từ thứ Hai, ngày 21 tháng 9 năm 2026.

Để đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra ổn định, phù hợp với điều kiện của thị trường và tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư, việc đưa cổ phiếu Việt Nam vào các rổ chỉ số của FTSE sẽ được triển khai theo 4 giai đoạn, bắt đầu từ ngày 21/9/2026 và hoàn tất vào tháng 9/2027.

Lộ trình được chia ra nhiều giai đoạn nhằm đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra trật tự, kiểm soát dòng vốn dự kiến và duy trì thanh khoản thị trường, đồng thời hỗ trợ cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (non-prefunding).

Cụ thể, trong giai đoạn đầu từ tháng 9/2026, tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam được thêm vào ở mức 10%. Tỷ trọng này sẽ tiếp tục tăng thêm 20% vào tháng 3/2027, 35% vào tháng 6/2027 và hoàn tất với phần bổ sung 35% còn lại vào tháng 9/2027.

Như vậy, tổng tỉ trọng được đưa vào sẽ đạt 100% sau bốn giai đoạn, với hệ số phân bổ tăng dần từ 10%, 30%, 65% và hoàn tất đủ vào cuối kỳ.

Cách tiếp cận theo từng giai đoạn được đánh giá là phù hợp với thông lệ quốc tế, giúp kiểm soát tốt dòng vốn vào – ra, hạn chế biến động mạnh và đảm bảo thanh khoản thị trường. Đồng thời, lộ trình này cũng tạo điều kiện để các nhà đầu tư tổ chức, đặc biệt là các quỹ ETF và quỹ chủ động, có đủ thời gian tái cơ cấu danh mục.

Theo các kịch bản phân tích, tổng dòng vốn tiềm năng có thể đạt từ 3 – 9 tỷ USD khi Việt Nam được đưa vào đầy đủ các chỉ số FTSE Emerging. Dù có thể xuất hiện áp lực rút vốn từ nhóm quỹ thị trường cận biên với quy mô khoảng 0,8 – 1 tỷ USD, nhưng dòng vốn mới nổi được kỳ vọng sẽ đóng vai trò chủ đạo, tạo động lực tái định giá tài sản.

Điểm đáng kỳ vọng hơn nằm ở giai đoạn tiếp theo, sau FTSE Russell, mục tiêu tiếp theo là Việt Nam được nâng hạng theo tiêu chuẩn của tổ chức MSCI. Khi đó, quy mô dòng vốn thụ động toàn cầu có thể tăng lên đáng kể, tạo ra cú hích lớn hơn cho thị trường.

Cơ hội nâng tầm thị trường và thu hút dòng vốn dài hạn

Việc được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp không chỉ mang ý nghĩa về mặt danh xưng, mà còn đánh dấu bước chuyển quan trọng về chất lượng thị trường. Đây là sự ghi nhận của cộng đồng đầu tư quốc tế đối với những nỗ lực cải cách trong suốt thời gian qua, từ hoàn thiện thể chế, nâng cấp hạ tầng đến tăng cường minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư.

Một trong những tác động rõ nét nhất là khả năng thu hút dòng vốn quốc tế quy mô lớn, đặc biệt từ các quỹ đầu tư toàn cầu vốn bị hạn chế đầu tư vào thị trường cận biên trước đây. Khi được xếp vào nhóm thị trường mới nổi, Việt Nam sẽ có cơ hội tiếp cận cả dòng vốn thụ động (ETF) và dòng vốn chủ động với quy mô lớn hơn đáng kể.

Bên cạnh đó, quá trình nâng hạng cũng tạo áp lực tích cực buộc các doanh nghiệp niêm yết phải nâng cao chất lượng quản trị, minh bạch thông tin và hiệu quả hoạt động. Đây là yếu tố cốt lõi để thị trường phát triển bền vững, không chỉ về quy mô mà còn về chiều sâu.

Tuy vậy, các chuyên gia cũng lưu ý rằng nâng hạng chỉ là bước khởi đầu. Giá trị dài hạn của thị trường vẫn phụ thuộc vào khả năng duy trì ổn định vĩ mô, nâng cao chất lượng doanh nghiệp và tiếp tục cải cách thể chế. Trong bối cảnh đó, việc nâng hạng được xem là “cú hích” quan trọng, nhưng không thay thế cho các yếu tố nền tảng của tăng trưởng.

Bên cạnh đó, trong tháng 6 tới, Việt Nam sẽ bước vào kỳ đánh giá xếp hạng tín nhiệm quốc gia của các tổ chức quốc tế như S&P Global Ratings, Moody’s và Fitch Ratings. Kết quả tích cực từ quá trình nâng hạng thị trường lần này sẽ là một điểm cộng quan trọng, góp phần củng cố triển vọng cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia.

Nếu xếp hạng tín nhiệm được nâng lên, Việt Nam sẽ có điều kiện thuận lợi hơn trong việc huy động vốn trên thị trường quốc tế với chi phí vốn hợp lý hơn, qua đó hỗ trợ cho tăng trưởng kinh tế và thị trường tài chính trong trung và dài hạn.

Thị trường phản ứng tích cực

Thị trường chứng khoán ngày 8/4 chứng kiến phiên bùng nổ mạnh mẽ khi các chỉ số đồng loạt tăng điểm ấn tượng, trong đó VN-Index tăng gần 80 điểm, lên 1.756,55 điểm, tương ứng mức tăng 4,71% và là vùng cao nhất trong khoảng một tháng trở lại đây. HNX-Index tăng 6,62 điểm (+2,68%) lên 253,32 điểm, UPCoM-Index tăng 2,06 điểm (+1,64%) lên 127,70 điểm. Rổ VN30 cũng ghi nhận diễn biến tích cực khi VN30-Index tăng 90,05 điểm (+4,89%) lên 1.931,01 điểm.

Thanh khoản là điểm nhấn đáng chú ý khi tổng khối lượng giao dịch đạt 1.423,60 triệu cổ phiếu, đẩy tổng giá trị giao dịch bứt phá lên mức 37.564,56 tỷ đồng. Kênh giao dịch thỏa thuận cũng hoạt động sôi nổi với khối lượng 158,84 triệu cổ phiếu, trị giá 4.921,76 tỷ đồng.

Độ rộng thị trường nghiêng hẳn về phía tích cực với 624 mã tăng giá, trong đó có 40 mã tăng trần, áp đảo so với 148 mã giảm giá (10 mã giảm sàn) và 744 mã đứng giá. Đà tăng không chỉ tập trung ở nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn mà còn lan tỏa đồng loạt trên các sàn còn lại.

Điểm sáng lớn nhất trong phiên là động thái giao dịch của khối ngoại. Sau thời gian dài giữ thái độ thận trọng, các nhà đầu tư nước ngoài đã quyết liệt giải ngân 3.224,26 tỷ đồng, trong khi lượng bán ra dừng ở mức 2.661,04 tỷ đồng. Việc khối ngoại đảo chiều mua ròng hơn 563 tỷ đồng đã củng cố thêm tín hiệu lạc quan về triển vọng của thị trường vốn Việt Nam trong mắt giới đầu tư quốc tế.

Nguồn: 'Cú hích' nâng hạng tạo sức bật cho thị trường chứng khoán Việt Nam