"Chiến sự Trung Đông nguy cơ lan rộng, Việt Nam cần có phương án hành động cụ thể cho từng tình huống"

Kinh tế thế giới chịu ảnh hưởng qua ba kênh chính

Chia sẻ tại talkshow “Nguy cơ khủng hoảng kinh tế toàn cầu nếu chiến sự Trung Đông leo thang”, chuyên gia kinh tế TS Nguyễn Trí Hiếu khẳng định, nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, chiến sự hoàn toàn có thể lan rộng ra toàn bộ khu vực Trung Đông. Trong một kịch bản như vậy, tác động đối với kinh tế toàn cầu là điều khó tránh khỏi.

Kinh tế thế giới chịu ảnh hưởng qua ba kênh chính.

Một trong những rủi ro lớn nhất do cuộc xung đột này tạo ra là vấn đề liên quan đến thị trường năng lượng. Iran nhiều lần phát đi tín hiệu có thể đóng cửa hoặc hạn chế hoạt động tại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược, nơi khoảng một phần ba lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua mỗi ngày.

"Nếu tuyến vận tải quan trọng này bị gián đoạn, chi phí năng lượng toàn cầu có thể tăng mạnh. Giá dầu leo thang không chỉ làm tăng chi phí sản xuất mà còn kéo theo áp lực lạm phát trên phạm vi toàn cầu, từ đó gây khó khăn cho nhiều nền kinh tế", ông Hiếu nhấn mạnh.

Theo phân tích của TS Nguyễn Trí Hiếu, cuộc xung đột tại Trung Đông có thể ảnh hưởng đến kinh tế thế giới thông qua ba kênh chính.

Thứ nhất là kênh giá năng lượng. Khi nguồn cung dầu bị đe dọa, giá dầu tăng sẽ nhanh chóng lan tỏa sang toàn bộ chuỗi chi phí sản xuất, vận tải và tiêu dùng.

Thứ hai là tâm lý của các nhà đầu tư quốc tế. Nguy cơ chiến tranh lan rộng thường khiến giới đầu tư trở nên thận trọng hơn, dẫn đến việc cắt giảm hoặc trì hoãn các kế hoạch đầu tư xuyên biên giới.

Thứ ba là hoạt động thương mại và vận tải toàn cầu. Xung đột có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các tuyến hàng hải và hàng không quốc tế, khiến chuỗi cung ứng bị gián đoạn và chi phí logistics gia tăng.

“Khi chi phí vận tải tăng cao và chuỗi cung ứng bị ảnh hưởng, thương mại toàn cầu sẽ chậm lại. Điều này có thể kéo kinh tế thế giới bước vào giai đoạn suy giảm. Không chỉ vậy, những bất ổn địa chính trị cũng thường tác động mạnh đến các thị trường tài chính toàn cầu như chứng khoán, vàng hay bất động sản", ông Hiếu cảnh báo.

Theo TS Nguyễn Trí Hiếu, hiện có thể hình dung hai kịch bản chính đối với diễn biến của cuộc xung đột này.

Kịch bản thứ nhất là kịch bản tích cực, trong đó các bên liên quan tiến tới đối thoại và đạt được một thỏa thuận nhất định. Trong trường hợp này, Iran có thể chấp nhận hạn chế hoặc dừng chương trình hạt nhân, đồng thời các bên liên quan chấm dứt các hành động quân sự.

Nếu điều đó xảy ra, căng thẳng địa chính trị sẽ nhanh chóng hạ nhiệt. Thị trường tài chính toàn cầu có thể phục hồi, trong khi hoạt động thương mại, hàng hải và hàng không quốc tế dần trở lại bình thường.

Kịch bản thứ hai tiêu cực hơn là chiến sự tiếp tục leo thang và lan rộng ra ngoài khu vực Trung Đông. Nếu xung đột lan sang các khu vực khác như châu Âu hoặc có thêm nhiều quốc gia tham gia, hậu quả đối với kinh tế toàn cầu sẽ vô cùng nghiêm trọng.

“Trong trường hợp đó, thế giới có thể phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế chưa từng có”, ông cảnh báo.

Dù vậy, vị chuyên gia cho rằng khả năng các bên cuối cùng phải quay trở lại bàn đàm phán vẫn tương đối cao. Nhiều cường quốc như Nga, Trung Quốc, các nước châu Âu cũng như những nền kinh tế lớn như Ấn Độ hay Brazil có thể đóng vai trò thúc đẩy các giải pháp ngoại giao nhằm ngăn chặn kịch bản xung đột toàn diện.

Việt Nam cần chuẩn bị gì?

Việt Nam là nền kinh tế có độ mở lớn nên rất nhạy cảm với những cú sốc từ bên ngoài. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam hiện đã gần gấp đôi quy mô GDP, cho thấy nền kinh tế phụ thuộc khá nhiều vào thương mại quốc tế. Ngoài ra, Việt Nam cũng phụ thuộc đáng kể vào dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Nếu kinh tế toàn cầu suy giảm hoặc dòng vốn đầu tư quốc tế chậm lại do bất ổn địa chính trị, Việt Nam có thể chịu tác động không nhỏ.

Vì vậy, nếu kinh tế toàn cầu suy giảm hoặc dòng vốn đầu tư quốc tế chậm lại do bất ổn địa chính trị, Việt Nam có thể chịu tác động không nhỏ.

Trên thực tế, một số tín hiệu đã bắt đầu xuất hiện. Thị trường tài chính đang có những biến động đáng chú ý khi giá vàng quốc tế tăng mạnh do nhà đầu tư tìm kiếm các tài sản trú ẩn an toàn. Xu hướng này cũng phản ánh rõ tại thị trường trong nước.

Bên cạnh đó, giá dầu tăng có thể gây áp lực lớn lên chi phí sản xuất và lạm phát của Việt Nam. Mặc dù Việt Nam có xuất khẩu dầu thô, nhưng nước ta vẫn phải nhập khẩu một lượng lớn các sản phẩm dầu đã qua chế biến.

Trước những rủi ro tiềm ẩn, TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng Việt Nam cần sớm xây dựng một chiến lược ứng phó khủng hoảng mang tính chủ động hơn. Cần thành lập một bộ phận hoặc ủy ban liên ngành chuyên nghiên cứu và dự báo các kịch bản khủng hoảng kinh tế, từ đó xây dựng các phương án hành động cụ thể cho từng tình huống.

Theo ông Hiếu, trong bối cảnh thế giới ngày càng bất định, các kế hoạch phát triển kinh tế cần được thiết kế linh hoạt với nhiều kịch bản khác nhau.

“Nếu trước đây chúng ta chỉ xây dựng một kế hoạch duy nhất, thì hiện nay cần có thêm các phương án dự phòng như kế hoạch B, C, thậm chí D và E để sẵn sàng ứng phó với những biến động bất ngờ của kinh tế toàn cầu”, ông nhấn mạnh.

Ngoài ra, Việt Nam cũng cần xem xét lại chiến lược ngoại thương nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào một số thị trường lớn. Việc đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu, đồng thời củng cố năng lực nội tại của nền kinh tế, sẽ là yếu tố then chốt giúp Việt Nam giảm thiểu rủi ro trước những cú sốc từ bên ngoài.

Nguồn:Tiến sỹ Nguyễn Trí Hiếu: 'Chiến sự Trung Đông nguy cơ lan rộng, Việt Nam cần có phương án hành động cụ thể cho từng tình huống'