Bộ Tài chính đề xuất cơ chế tháo gỡ vướng mắc cho các dự án BT chuyển tiếp

Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng Nghị quyết nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, Quốc hội và Chính phủ về xử lý các dự án BOT, BT hiệu quả thấp, phát sinh nhiều bất cập trong quá trình triển khai. Dự thảo hướng tới thiết lập một khung pháp lý thống nhất, minh bạch, vừa tháo gỡ khó khăn cho các dự án BT chuyển tiếp, vừa bảo đảm không hợp pháp hóa sai phạm, không làm gia tăng tổng mức đầu tư hay thất thoát tài sản công.

Theo dự thảo, các dự án BT chuyển tiếp chỉ được áp dụng một hoặc một số cơ chế đặc thù khi đáp ứng đầy đủ điều kiện. Trong đó, nguyên tắc xuyên suốt là việc thanh toán được thực hiện trên cơ sở bù trừ giữa tổng vốn đầu tư dự án BT và giá trị quỹ đất thanh toán, theo đúng hợp đồng đã ký kết và quy định của Nghị quyết.

Đáng chú ý, việc xác định giá trị dự án BT làm căn cứ thanh toán phải bảo đảm không làm tăng tổng vốn đầu tư trong suốt thời gian thực hiện hợp đồng. Giá trị quyết toán cuối cùng của dự án không được vượt tổng vốn đầu tư đã thỏa thuận, qua đó kiểm soát chặt rủi ro đội vốn.

Bộ Tài chính đề xuất cơ chế tháo gỡ vướng mắc cho các dự án BT chuyển tiếp.

Dự thảo Nghị quyết phân loại các dự án BT chuyển tiếp theo tình trạng pháp lý của hợp đồng để có phương án xử lý phù hợp.

Đối với các dự án BT có hợp đồng được ký kết đúng quy định pháp luật tại thời điểm ký, UBND cấp tỉnh, thành phố tiếp tục thực hiện hợp đồng và thanh toán cho nhà đầu tư theo thỏa thuận đã ký.

Trường hợp dự án có thiếu sót trong quá trình chuẩn bị đầu tư, như lập quy hoạch, sắp xếp tài sản công hay lựa chọn nhà đầu tư, nhưng nội dung hợp đồng vẫn phù hợp pháp luật, địa phương phải rà soát, xử lý vi phạm hành chính (nếu có) trước khi tiếp tục thanh toán cho nhà đầu tư.

Với các hợp đồng BT có nội dung chưa phù hợp nhưng có thể sửa đổi, bổ sung, UBND tỉnh, thành phố được phép thỏa thuận với nhà đầu tư ký phụ lục điều chỉnh hợp đồng, với điều kiện không làm thay đổi bản chất quyền và nghĩa vụ của các bên. Sau khi điều chỉnh, dự án tiếp tục được triển khai hoặc quyết toán theo hợp đồng và phụ lục đã sửa đổi.

Trong các trường hợp thanh toán bằng quỹ đất, dự thảo đưa ra nhiều phương án linh hoạt: nếu giá trị quỹ đất thấp hơn giá trị công trình BT, phần chênh lệch được thanh toán bằng vốn đầu tư công; nếu quỹ đất có giá trị lớn hơn, địa phương có thể giao phần đất tương ứng hoặc yêu cầu nhà đầu tư nộp bổ sung phần chênh lệch vào ngân sách nhà nước.

Một điểm nhấn quan trọng trong dự thảo là vai trò bắt buộc của Kiểm toán Nhà nước. Trước khi quyết toán, giao đất hoặc thanh toán cho nhà đầu tư, UBND tỉnh, thành phố phải đề nghị Kiểm toán Nhà nước kiểm toán dự án làm cơ sở xác định giá trị công trình BT, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và nhà đầu tư, đồng thời phòng ngừa thất thoát, lãng phí.

Đối với các dự án BT có hợp đồng không phù hợp pháp luật và không thể sửa đổi, địa phương được phép chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, thực hiện quyết toán và thanh toán bằng ngân sách nhà nước nếu nhà đầu tư không có lỗi, hoặc tự quyết định phương án tiếp tục đầu tư theo quy định hiện hành.

Dự thảo cũng đề cập việc xử lý các trường hợp phát sinh tăng tổng mức đầu tư do chậm thanh toán dẫn đến tăng lãi vay. Theo đó, địa phương được xem xét điều chỉnh báo cáo nghiên cứu khả thi mà không phải thực hiện lại thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư.

Đối với các dự án mà nhà đầu tư đã ứng trước chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng quỹ đất để thanh toán BT, khoản chi phí này sẽ được trừ vào giá trị quỹ đất giao cho nhà đầu tư; trường hợp hợp đồng bị chấm dứt, ngân sách nhà nước sẽ hoàn trả chi phí đã ứng.

Ngoài ra, các dự án BT chuyển tiếp sau khi được cho phép tiếp tục triển khai có thể được xem xét áp dụng quy định về hợp đồng BT theo Luật PPP (đã được sửa đổi, bổ sung), nếu phù hợp với điều kiện thực tế.

Theo Bộ Tài chính, Nghị quyết khi được ban hành sẽ góp phần tháo gỡ “điểm nghẽn” kéo dài nhiều năm của các dự án BT, sớm đưa công trình vào khai thác, sử dụng, đồng thời nâng cao kỷ luật tài chính, ngân sách và hiệu quả quản lý tài sản công.

Nguồn: Bộ Tài chính đề xuất cơ chế tháo gỡ vướng mắc cho các dự án BT chuyển tiếp