Nhu cầu vốn và chất lượng tín dụng - Vượt thách thức những tháng cuối năm

Trong điều kiện đó, hệ thống ngân hàng tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc cung ứng vốn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, việc phụ thuộc đáng kể vào tín dụng ngân hàng cũng có thể tạo ra những rủi ro về kỳ hạn nguồn vốn, thanh khoản và chất lượng tài sản nếu tín dụng mở rộng nhanh hơn năng lực tài chính của người vay.

Thách thức chất lượng tín dụng

Đối với doanh nghiệp, những rủi ro này có thể thể hiện qua áp lực chi phí lãi vay, nghĩa vụ trả nợ đến hạn, vòng quay vốn lưu động và khả năng duy trì dòng tiền từ hoạt động kinh doanh. Đặc biệt, trong những lĩnh vực có nhu cầu vốn trung và dài hạn lớn như bất động sản, năng lượng, hạ tầng và công nghiệp chế biến, việc phụ thuộc quá nhiều vào vốn vay ngân hàng có thể làm gia tăng rủi ro mất cân đối kỳ hạn.

Dòng vốn tín dụng cần ưu tiên các hoạt động có khả năng tạo ra giá trị gia tăng thực chất. (Ảnh minh họa)

Chúng tôi nhận định rằng, tăng trưởng tín dụng cần được đánh giá không chỉ ở quy mô giải ngân mà còn ở chất lượng phân bổ nguồn vốn. Dòng vốn tín dụng cần ưu tiên các hoạt động có khả năng tạo ra giá trị gia tăng thực chất, năng suất cao và dòng tiền đủ để thực hiện nghĩa vụ tài chính. Đồng thời, cần tăng cường quản trị rủi ro tín dụng, kiểm soát chất lượng tài sản bảo đảm, khả năng trả nợ và mức độ tập trung tín dụng vào các lĩnh vực có tính chu kỳ cao. Đây là những yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm hệ thống ngân hàng tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng nhưng không tích tụ rủi ro tài chínhtrong trung và dài hạn.

Sức khỏe tài chính doanh nghiệp: Chưa phục hồi đồng đều

Một trong những vấn đề đáng quan tâm của kinh tế Việt Nam sau 10 tháng năm 2026 là sự khác biệt giữa tốc độ tăng trưởng của các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô và tình hình hoạt động sản xuất, kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp. Theo số liệu của Cục Thống kê, trong 10 tháng năm 2026, cả nước có khoảng 243,6 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, giảm 4,8% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong khi đó, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường là khoảng 182 nghìn doanh nghiệp, giảm 4,5% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể tăng mạnh 109,8% so với cùng kỳ năm trước. Những diễn biến trên phản ánh quá trình sàng lọc, tái cấu trúc và điều chỉnh hoạt động kinh doanh vẫn đang diễn ra mạnh mẽ. Mặc dù tổng số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường lớn hơn số doanh nghiệp rút lui, số lượng doanh nghiệp giải thể tăng mạnh cho thấy một bộ phận doanh nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì hoạt động.

Theo đó, chúng tôi cho rằng, tăng trưởng GDP cao không đồng nghĩa với việc sức khỏe tài chính của tất cả các nhóm doanh nghiệp đều được cải thiện tương ứng. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp có mức đòn bẩy tài chính cao hoặc phụ thuộc lớn vào nguồn vốn vay có thể tiếp tục chịu áp lực về dòng tiền, chi phí tài chính và khả năng cạnh tranh.

Vì vậy, việc đánh giá triển vọng kinh tế cần đi sâu vào những chỉ tiêu phản ánh thực chất hoạt động doanh nghiệp như khả năng sinh lời, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, hệ số đòn bẩy, mức độ bảo đảm nghĩa vụ trả nợ và hiệu quả sử dụng tài sản. Sức khỏe tài chính của doanh nghiệp chính là một trong những thước đo quan trọng phản ánh chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế.

Thị trường vốn: Cải thiện để cân bằng cấu trúc tài chính

Một trong những thách thức có tính dài hạn đối với kinh tế Việt Nam là sự mất cân đối tương đối giữa vai trò của tín dụng ngân hàng và các kênh huy động vốn trên thị trường tài chính. Trong khi hệ thống ngân hàng tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trong cung ứng vốn, thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp vẫn cần tiếp tục được phát triển theo hướng minh bạch, ổn định và có chiều sâu.

Phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp cần gắn với việc nâng cao chất lượng tổ chức phát hành. (Ảnh minh họa)

Đối với các doanh nghiệp có nhu cầu đầu tư trung và dài hạn, thị trường vốn đóng vai trò quan trọng trong việc đa dạng hóa nguồn tài trợ, giảm áp lực phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và cải thiện cơ cấu kỳ hạn vốn. Tuy nhiên, khả năng phát triển bền vững của thị trường vốn phụ thuộc đáng kể vào chất lượng công bố thông tin, quản trị doanh nghiệp, mức độ bảo vệ nhà đầu tư và năng lực đánh giá rủi ro tín dụng.

Trong bối cảnh đó, hoạt động Xếp hạng tín nhiệm độc lập cần được phát huy vai trò như một công cụ hỗ trợ minh bạch hóa thông tin, lượng hóa mức độ rủi ro và nâng cao khả năng phân biệt chất lượng tín dụng giữa các tổ chức phát hành. Xếp hạng tín nhiệm không thay thế trách nhiệm thẩm định của nhà đầu tư và cũng không loại bỏ rủi ro đầu tư. Tuy nhiên, một hệ thống Xếp hạng tín nhiệm có chất lượng, độc lập và minh bạch có thể góp phần cải thiện khả năng định giá rủi ro trên thị trường.

Theo quan điểm của chúng tôi, phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp cần gắn với việc nâng cao chất lượng tổ chức phát hành, hoàn thiện chuẩn mực công bố thông tin, quản trị dòng tiền, quản trị nợ và thực hiện các nghĩa vụ tài chính. Đây là tiền đề quan trọng để thị trường vốn phát triển theo chiều sâu, đồng thời góp phần cân bằng cấu trúc huy động vốn của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, cần lưu ý rằng đầu tư công và cải cách thể chế tiếp tục đối mặt với những điểm nghẽn. Trong đó, chúng tôi kỳ vọng tiến độ giải ngân sẽ tiếp tục được cải thiện, song lưu ý một số dự án đầu tư vẫn có thể gặp khó khăn liên quan đến thủ tục pháp lý, giải phóng mặt bằng, tổ chức thực hiện và khả năng phối hợp giữa các cơ quan quản lý. Ngoài ra, việc hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh và giảm chi phí tuân thủ tiếp tục là yêu cầu quan trọng đối với khu vực doanh nghiệp.

Về mặt thực tế, chất lượng thể chế có tác động trực tiếp đến khả năng huy động và phân bổ nguồn lực của nền kinh tế. Một môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo cao không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí mà còn góp phần nâng cao niềm tin của nhà đầu tư trong và ngoài nước. Do đó, cải cách thể chế cần được xem là một trong những động lực tăng trưởng mang tính nền tảng, thay vì chỉ là giải pháp hỗ trợ ngắn hạn.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang có các động lực tăng trưởng vững chắc, song cùng với đó, vẫn có điểm nghẽn cần vượt qua, chúng tôi dự báo triển vọng kinh tế 02 tháng cuối năm tiếp tục tích cực nhưng cần thận trọng. Những động lực tăng trưởng quan trọng tiếp tục đến từ sản xuất công nghiệp, đầu tư công, hoạt động thương mại quốc tế, dòng vốn FDI, tiêu dùng nội địa và du lịch.

Tuy nhiên, triển vọng tăng trưởng vẫn phụ thuộc vào khả năng kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá, duy trì thanh khoản của hệ thống tài chính và bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Đặc biệt, nếu áp lực giá cả tiếp tục gia tăng, dư địa hỗ trợ tăng trưởng thông qua chính sách tiền tệ có thể bị thu hẹp. Vì vậy, trọng tâm điều hành trong 02 tháng cuối năm cần hướng tới việc duy trì các động lực tăng trưởng đang có, đồng thời chủ động phòng ngừa những rủi ro có thể làm suy giảm tính ổn định của nền kinh tế.

Trong điều kiện thương mại toàn cầu có nhiều biến động, các doanh nghiệp cần chú trọng đa dạng hóa thị trường, quản trị rủi ro tỷ giá, kiểm soát chi phí sản xuất và nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Về dài hạn, Việt Nam cần từng bước chuyển từ mô hình xuất khẩu dựa nhiều vào lợi thế chi phí và hoạt động gia công sang mô hình có giá trị gia tăng cao hơn. Trong đó, phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI sẽ là những yếu tố quan trọng.

Nguồn: Nhu cầu vốn và chất lượng tín dụng - Vượt thách thức những tháng cuối năm