Hoàn thiện cơ chế ưu đãi đầu tư, bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (TP. Hải Phòng) nêu ý kiến tại hội trường - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Góp ý vào dự thảo luật, các đại biểu tập trung vào việc hoàn thiện chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, bảo đảm thực hiện cam kết và sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước.

Làm rõ kết quả kiểm chứng và nguyên tắc thu hồi hỗ trợ

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (TP. Hải Phòng) tán thành việc cơ quan soạn thảo làm rõ cơ chế hỗ trợ sau, trách nhiệm chứng minh điều kiện hưởng hỗ trợ, đánh giá hồ sơ và giám sát thực hiện. Đặc biệt, tại điểm c khoản 4 Điều 17, dự thảo đã chuyển từ quy định "xem xét thu hồi" sang "thu hồi" khi nhà đầu tư không đáp ứng tiêu chí, điều kiện hoặc không thực hiện đầy đủ cam kết.

Tuy nhiên, để bảo đảm áp dụng thống nhất, đại biểu đề nghị xác định rõ kết quả đầu ra, thời điểm kiểm chứng và cơ quan chịu trách nhiệm xác nhận đối với từng loại hình hỗ trợ.

Theo Đại biểu, chi phí đào tạo có đầy đủ chứng từ chưa chứng minh người lao động đã đạt kỹ năng cam kết; chi phí tư vấn, cải tiến kỹ thuật đã phát sinh cũng chưa đồng nghĩa doanh nghiệp trong nước đã nâng cao năng lực sản xuất. Với chuyển giao công nghệ, cần đánh giá khả năng tiếp nhận, khai thác và sử dụng của bên nhận.

Do đó, trong quy định giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết Điều 17, cần làm rõ kết quả đầu ra, phương pháp, thời điểm kiểm chứng và chủ thể xác nhận. Các yêu cầu này phải được xác định trong hồ sơ làm căn cứ quyết định hỗ trợ.

Đối với hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng, đại biểu lưu ý cần ưu tiên kiểm chứng năng lực đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm định, thiết kế, quản trị. Việc có hợp đồng cung ứng còn phụ thuộc thị trường và quyết định của bên mua, nên cần phân biệt kết quả nâng cao năng lực với kết quả thương mại.

Một vấn đề khác là nguyên tắc thu hồi hỗ trợ khi nhà đầu tư không thực hiện đầy đủ cam kết. Đại biểu cho rằng cần phân biệt điều kiện bắt buộc để hưởng chính sách với những chỉ tiêu có thể thực hiện theo từng giai đoạn, hạng mục.

Trường hợp không đáp ứng điều kiện bắt buộc thì phải thu hồi khoản đã hưởng không đúng. Nhưng với chỉ tiêu có thể tách riêng theo giai đoạn, hạng mục, cần xác định khoản hỗ trợ tương ứng bị điều chỉnh, thu hồi, tránh việc không hoàn thành một chỉ tiêu dẫn đến thu hồi cả khoản hỗ trợ dành cho những hạng mục độc lập đã thực hiện đúng.

Đại biểu kiến nghị bổ sung nguyên tắc này tại khoản 4 và giao Chính phủ quy định cụ thể; đồng thời xử lý nghiêm trường hợp kê khai gian dối, bảo đảm bảo vệ ngân sách và hạn chế cách áp dụng tùy nghi.

Đối với định hướng thu hút đầu tư tại Điều 49 và Điều 49a, Đại biểu đề nghị gắn yêu cầu liên kết vùng với trách nhiệm theo dõi, đánh giá; giao cơ quan đầu mối tổng hợp chính sách hỗ trợ của địa phương, đánh giá tác động liên vùng và kiến nghị xử lý những chính sách, cách thực hiện không phù hợp…

Đánh giá đầu tư gắn với môi trường, đất đai và quốc phòng-an ninh

Đại biểu Phạm Văn Hòa (tỉnh Đồng Tháp) nêu ý kiến tại hội trường - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Tham gia góp ý, đại biểu Phạm Văn Hòa (tỉnh Đồng Tháp) cho rằng việc kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả đầu tư là cần thiết đối với doanh nghiệp mà Nhà nước đầu tư vốn ngân sách nhà nước, doanh nghiệp được Nhà nước giao đất và doanh nghiệp ngoài nhà nước được giao đất, có một phần vốn để đầu tư.

Bên cạnh đánh giá chất lượng, khả năng sinh lời hoặc thua lỗ, đại biểu đề nghị Chính phủ quy định rõ việc đánh giá tác động môi trường. Nhiều ngành nghề ảnh hưởng lớn đến môi trường, sức khỏe và đời sống người dân, do đó cần đánh giá tác động tại các khu vực biển, miền núi và Đồng bằng sông Cửu Long.

Đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu đánh giá thực chất hiệu quả sử dụng đất đối với doanh nghiệp được Nhà nước giao đất không phải nộp tiền sử dụng đất hoặc chỉ phải nộp một phần tiền sử dụng đất. Việc giao đất thay vì cho thuê đất, thu tiền thuê đất hằng năm cần được xem xét về hiệu quả khai thác, sử dụng. Ngoài ra, hiệu quả đầu tư tại các khu vực biển, đảo cần được đánh giá cả về tác động đối với quốc phòng - an ninh.

Về thẩm quyền quyết định chính sách của địa phương, đại biểu Phạm Văn Hòa kiến nghị không giao HĐND cấp tỉnh quy định tiêu chí, điều kiện ưu đãi riêng khi luật đã có quy định. Theo Đại biểu, nếu mỗi địa phương đưa ra tiêu chí khác nhau, nhất là các tỉnh trong cùng khu vực, sẽ dẫn đến cạnh tranh không lành mạnh. Nhà đầu tư có thể lựa chọn nơi có điều kiện thuận lợi hơn, tiêu chí nhẹ hơn, ảnh hưởng đến các địa phương lân cận.

Vì vậy, cần có những tiêu chí cụ thể, thống nhất giữa các địa phương trong cùng khu vực, hạn chế tình trạng cạnh tranh bằng cách nới lỏng điều kiện ưu đãi đầu tư.

Đối với tiêu chí ưu đãi đầu tư đặc biệt, Đại biểu đề nghị làm rõ khái niệm doanh nghiệp có "tác động lan tỏa", tạo động lực phát triển; xác định cụ thể doanh nghiệp có khả năng thúc đẩy, lôi cuốn các ngành nghề và doanh nghiệp khác cùng phát triển để làm cơ sở lựa chọn đối tượng ưu đãi.

Đại biểu cũng lưu ý cần có cơ chế xử lý, chế tài rõ ràng đối với trường hợp không hoàn thành dự án, chỉ hoàn thành một phần hoặc chậm thực hiện; làm rõ cách xử lý khi doanh nghiệp gặp khó khăn, thua lỗ nhưng chây ỳ, kéo dài thời gian thực hiện cam kết, bảo đảm chính sách ưu đãi đầu tư được thực hiện công bằng, hợp lý và chặt chẽ.

Nguồn: Hoàn thiện cơ chế ưu đãi đầu tư, bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước