Nâng chuẩn an toàn hệ thống ngân hàng, tiệm cận Basel III

Hoàn thiện cách đo lường, thay thế LDR bằng CDR

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Thông tư quy định các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Dự thảo được xây dựng nhằm thay thế Thông tư 22/2019/TT-NHNN và hướng tới chuẩn hóa quy định, tiệm cận thông lệ quốc tế.

Một trong những điểm đáng chú ý là việc thay thế tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) bằng tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động vốn (CDR). Theo dự thảo, chỉ tiêu này được xác định trên cơ sở tổng dư nợ cấp tín dụng và tổng nguồn vốn huy động theo quy định, thay vì chỉ giới hạn ở cho vay và tiền gửi. Các cấu phần tính toán về cơ bản kế thừa quy định hiện hành, bao gồm cả các khoản đầu tư trái phiếu doanh nghiệp, cam kết ngoại bảng ở phía cấp tín dụng, cũng như các nguồn vốn ngoài tiền gửi ở phía huy động. Mức trần của tỷ lệ này tiếp tục được quy định ở mức 85%.

Đối với tiền gửi Kho bạc Nhà nước, dự thảo điều chỉnh cách tính theo hướng tiền gửi không kỳ hạn không được tính vào huy động và chỉ tính 80% tiền gửi có kỳ hạn. Trước đó, theo quy định hiện hành đã được sửa đổi, bổ sung, phần tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được đưa vào tổng tiền gửi trong tính toán LDR với tỷ lệ khấu trừ tăng dần qua các năm từ 2023 đến 2026.

Về phạm vi “cấp tín dụng”, dự thảo xác định bao gồm dư nợ cấp tín dụng đối với cá nhân, tổ chức (không bao gồm tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài khác tại Việt Nam), các khoản ủy thác cấp tín dụng, cũng như dư nợ đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp sau khi trừ phần gốc đã được thanh toán.

Bổ sung bộ chỉ tiêu Basel III, nâng chuẩn quản trị rủi ro

Dự thảo Thông tư bổ sung nhóm chỉ tiêu mới theo chuẩn Basel III, bao gồm tỷ lệ khả năng chi trả (LCR), tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) và tỷ lệ đòn bẩy (LEV), là những chỉ tiêu chưa được quy định trong khung hiện hành.

Theo quy định tại dự thảo, từ ngày 1/1/2028, các ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải thực hiện đầy đủ các yêu cầu về LCR và NSFR. Trước thời điểm này, các tổ chức tín dụng tiếp tục tuân thủ các quy định hiện hành về khả năng chi trả và giới hạn sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn.

Lộ trình áp dụng được xác định cụ thể với tỷ lệ LCR bắt đầu từ 70% vào năm 2028 và tăng lên 100% từ năm 2031. Tỷ lệ NSFR bắt đầu ở mức 90% vào năm 2028 và đạt 100% từ năm 2030. Dự thảo cũng cho phép các ngân hàng đăng ký áp dụng sớm hai tỷ lệ này ngay khi Thông tư có hiệu lực, với điều kiện phải tuân thủ ngay mức tối thiểu 100% và có xác nhận của kiểm toán độc lập cùng ý kiến của cơ quan quản trị nội bộ.

Đối với tỷ lệ đòn bẩy (LEV), dự thảo xác định đây là công cụ bổ sung cho các yêu cầu vốn dựa trên rủi ro nhằm hạn chế tích tụ vay nợ quá mức trong hệ thống, với mức tối thiểu dự kiến là 3%, đồng thời việc áp dụng cụ thể sẽ do Ngân hàng Nhà nước quyết định theo từng thời kỳ.

Tăng quyền giám sát, linh hoạt trong điều hành

Dự thảo Thông tư quy định theo hướng trao quyền chủ động cho cơ quan thanh tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước trong việc áp dụng hệ số rủi ro cao hơn đối với từng khoản phải đòi hoặc nhóm khoản phải đòi tiềm ẩn rủi ro cao, trên cơ sở kết quả thanh tra.

Cơ quan quản lý cũng có quyền yêu cầu các ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện điều chỉnh trong thời hạn nhất định để đảm bảo tuân thủ các tỷ lệ an toàn, trong trường hợp việc thực hiện yêu cầu giám sát dẫn đến vi phạm các giới hạn quy định.

Dự thảo đồng thời quy định các trường hợp đặc thù, bao gồm tổ chức tín dụng đang trong thời gian kiểm soát đặc biệt, ngân hàng hỗ trợ hoặc nhận chuyển giao bắt buộc, cũng như các ngân hàng tham gia tài trợ các chương trình, dự án theo quyết định của Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ, với cơ chế áp dụng các tỷ lệ an toàn phù hợp.

Việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý theo hướng tiệm cận Basel III được đánh giá là bước đi cần thiết trong bối cảnh hệ thống ngân hàng ngày càng đối mặt với nhiều rủi ro phức tạp. Khi các chuẩn mực mới được áp dụng, năng lực quản trị rủi ro và mức độ an toàn của toàn hệ thống được kỳ vọng sẽ được nâng lên, tạo nền tảng vững chắc hơn cho ổn định tài chính và tăng trưởng kinh tế.

Nguồn: Nâng chuẩn an toàn hệ thống ngân hàng, tiệm cận Basel III