Ngân hàng lao vào cuộc đua vốn: Kẻ bứt tốc, người bị bỏ lại

Cuộc đua trăm nghìn tỷ

Trong thế trận mới của ngành ngân hàng, khi Thông tư 14/2025 bắt đầu siết chặt các chuẩn mực an toàn, cuộc đua tăng vốn không còn là câu chuyện mở rộng quy mô đơn thuần.

Nó trở thành tấm vé bắt buộc nếu các nhà băng muốn bước vào sân chơi Basel III, nơi mà sức mạnh tài chính không chỉ được đo bằng quy mô tài sản mà còn bằng khả năng chống chịu rủi ro và tham vọng vươn ra ngoài biên giới.

Mùa Đại hội đồng cổ đông năm 2026 vì thế chứng kiến một làn sóng tăng vốn chưa từng có. Những con số hàng chục nghìn tỷ đồng liên tiếp được công bố, không còn là ngoại lệ mà trở thành chuẩn mực mới.

Điểm đáng chú ý nằm ở cách các ngân hàng triển khai chiến lược. Không còn phụ thuộc vào một kênh duy nhất, họ đồng loạt sử dụng nhiều công cụ cùng lúc từ chia cổ tức bằng cổ phiếu, phát hành ESOP cho đến chào bán riêng lẻ cho nhà đầu tư nước ngoài, tất cả nhằm nhanh nhất có thể gia cố bộ đệm tài chính.

Dẫn đầu cuộc đua là Techcombank, cái tên lâu nay vẫn được xem là “vua” trong khối ngân hàng tư nhân. Kế hoạch tăng vốn từ 70.862 tỷ đồng lên 113.738 tỷ đồng không chỉ là tham vọng mà là một bước nhảy vọt mang tính chiến lược.

Công cụ chủ lực là phương án thưởng cổ phiếu tỷ lệ 60%, tương đương hơn 42.876 tỷ đồng được bơm trực tiếp vào vốn điều lệ. Khi hoàn tất cùng chương trình ESOP, Techcombank không chỉ vươn lên dẫn đầu hệ thống về quy mô vốn mà còn tạo ra một khoảng cách đủ lớn để thiết lập lợi thế dài hạn trước các đối thủ cùng phân khúc.

Không đứng ngoài cuộc, VPBank chọn một hướng đi khác, thiên về tận dụng nguồn lực bên ngoài. Mục tiêu cán mốc 100.000 tỷ đồng vốn điều lệ được đặt ra cùng với kế hoạch phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư nước ngoài.

Chủ tịch Ngô Chí Dũng cho biết các cuộc đàm phán đã bước vào giai đoạn then chốt. Khoản vốn dự kiến hơn 6.243 tỷ đồng không chỉ mang lại dòng tiền mới mà còn đóng vai trò như một sự xác nhận từ các tổ chức tài chính quốc tế về mức độ tín nhiệm và sức khỏe của ngân hàng.

Trong khi đó, MB lại cho thấy một cách tiếp cận linh hoạt hơn khi đồng thời sử dụng nhiều cấu phần tăng vốn. Kế hoạch nâng vốn lên tối đa 102.687 tỷ đồng được xây dựng trên ba trụ cột gồm trả cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 15%, chào bán cho cổ đông hiện hữu 10% và phát hành riêng lẻ 200 triệu cổ phiếu. Sự kết hợp này không chỉ giúp ngân hàng duy trì sự gắn kết với cổ đông hiện hữu mà còn cải thiện thanh khoản cổ phiếu, tạo nền tảng cho các bước đi dài hơi hơn trên thị trường vốn.

Nếu khối ngân hàng tư nhân tăng tốc bằng sự linh hoạt, thì các ngân hàng thương mại nhà nước lại phải bước đi trong một không gian chật hẹp hơn. Những cái tên như BIDV, Vietcombank hay VietinBank dù sở hữu quy mô tài sản khổng lồ nhưng lại chịu áp lực lớn từ các ràng buộc về tỷ lệ sở hữu nhà nước, khiến bài toán tăng vốn trở nên phức tạp hơn nhiều.

Với BIDV, kế hoạch nâng vốn từ 70.200 tỷ đồng lên hơn 99.500 tỷ đồng được triển khai qua nhiều lớp giải pháp. Ngân hàng kết hợp phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, trả cổ tức bằng cổ phiếu và mở đường cho các đợt chào bán riêng lẻ hoặc ra công chúng. Điểm nhấn đáng chú ý là đợt phát hành riêng lẻ hơn 258 triệu cổ phiếu vừa hoàn tất, mang về trên 10.000 tỷ đồng. Con số này không chỉ mang ý nghĩa tài chính mà còn giúp BIDV tiến sát cột mốc 100.000 tỷ đồng, một ngưỡng mang tính biểu tượng trong cuộc đua vốn.

Tại đại hội cổ đông gần nhất, Tổng Giám đốc Lê Ngọc Lâm thừa nhận quá trình tăng vốn của ngân hàng luôn có độ trễ nhất định do phải đi qua nhiều cấp phê duyệt và tuân thủ khoảng cách giữa các đợt phát hành. Dù vậy, mục tiêu nâng hệ số an toàn vốn lên mức cao hơn vẫn là yêu cầu bắt buộc khi BIDV đang quản lý khối tài sản rủi ro lên tới hơn 2,3 triệu tỷ đồng.

Ở một diễn biến khác, Vietcombank vẫn kiên trì theo đuổi kế hoạch phát hành riêng lẻ 6,5% vốn cho nhà đầu tư tổ chức. Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu biến động, dòng vốn ngoại trở nên thận trọng hơn, nhưng với vị thế dẫn đầu, ngân hàng này vẫn đặt mục tiêu hoàn tất kế hoạch trong năm 2026. Nếu thành công, vốn điều lệ của Vietcombank sẽ tăng từ gần 83.557 tỷ đồng lên 99.675 tỷ đồng, qua đó củng cố nền tảng để đáp ứng các chuẩn mực Basel III và mở rộng hiện diện tại thị trường quốc tế.

Khó khăn hơn cả có lẽ là câu chuyện của VietinBank. Đại diện ngân hàng này thừa nhận đang phải đối mặt với áp lực kép. Hệ số an toàn vốn hiện duy trì quanh mức 10%, nhưng trước các chuẩn mực ngày càng khắt khe từ Ngân hàng Nhà nước, dư địa tăng trưởng tín dụng sẽ nhanh chóng bị thu hẹp nếu không kịp thời bổ sung vốn. Trong khi nguồn lực tăng vốn chủ yếu dựa vào lợi nhuận giữ lại, VietinBank buộc phải xoay xở bằng cách tối ưu danh mục tài sản có rủi ro, tìm điểm cân bằng mong manh giữa tăng trưởng và an toàn.

Nhìn tổng thể, cuộc đua tăng vốn năm 2026 không đơn thuần là những con số được công bố tại đại hội cổ đông. Đó là cuộc sàng lọc âm thầm nhưng khắc nghiệt, nơi chỉ những ngân hàng đủ năng lực tài chính mới có thể trụ vững khi tiêu chuẩn ngày càng được nâng cao. Khi chuẩn mực quốc tế trở thành thước đo bắt buộc, quy mô vốn không còn là lợi thế, mà là điều kiện tối thiểu để tồn tại và bước tiếp.

Ngân hàng tầm trung bước vào cuộc đua sinh tồn

Nếu cuộc đua vốn của nhóm ngân hàng lớn là màn phô diễn sức mạnh, thì ở nhóm tầm trung, đó lại là câu chuyện sinh tồn. Làn sóng tăng vốn giờ đây không còn là lựa chọn chiến lược mà đã trở thành phản xạ bắt buộc. Những cái tên như MSB, LPBank hay ABBank đang buộc phải tăng tốc, không phải để dẫn đầu, mà để tránh bị bỏ lại phía sau trong một cuộc sàng lọc ngày càng khắc nghiệt.

Ở tầng này của thị trường, mỗi đồng vốn tăng thêm không đơn thuần là mở rộng quy mô, mà là lớp “đệm” để chống chọi với áp lực chuẩn hóa và rủi ro ngày một lớn. Khi chuẩn mực an toàn vốn ngày càng siết chặt, khoảng cách giữa các ngân hàng không còn được đo bằng tham vọng, mà bằng khả năng trụ vững.

Trường hợp của ABBank cho thấy rõ áp lực đó. Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, ngân hàng này trình kế hoạch tăng thêm hơn 6.112 tỷ đồng vốn điều lệ thông qua việc phát hành hơn 611 triệu cổ phần. Nếu hoàn tất, vốn điều lệ sẽ tăng từ 13.972 tỷ đồng lên khoảng 20.085 tỷ đồng, một bước nhảy đáng kể với một ngân hàng quy mô trung bình.

Lộ trình tăng vốn được thiết kế theo hướng “dồn lực” trong thời gian ngắn. Trước hết là phương án trả cổ tức bằng cổ phiếu với tỷ lệ 15%, tương ứng phát hành hơn 209,5 triệu cổ phiếu, giúp bổ sung khoảng 2.096 tỷ đồng vào vốn điều lệ. Nguồn thực hiện đến từ lợi nhuận lũy kế chưa phân phối, dự kiến triển khai ngay trong quý II/2026 sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết.

Ngay sau đó là bước đi quyết liệt hơn. ABBank dự kiến phát hành thêm hơn 401,6 triệu cổ phiếu, tương ứng mức tăng gần 4.017 tỷ đồng. Song song, ngân hàng cũng lên kế hoạch phát hành hơn 80,3 triệu cổ phiếu theo chương trình ESOP, chiếm khoảng 5% vốn điều lệ. Đây không chỉ là cách bổ sung vốn, mà còn là công cụ giữ chân nhân sự và củng cố bộ máy trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, ABBank này trình kế hoạch tăng thêm hơn 6.112 tỷ đồng vốn điều lệ thông qua việc phát hành hơn 611 triệu cổ phần.

Nhìn vào cách ABBank triển khai, có thể thấy một thực tế khó né tránh. Với các ngân hàng tầm trung, tăng vốn không còn là câu chuyện “muốn hay không”, mà là “còn kịp hay không”. Khi các “ông lớn” đã tạo ra khoảng cách ngày càng xa về tiềm lực tài chính, mọi sự chậm trễ đều phải trả giá bằng thị phần, bằng khả năng tăng trưởng tín dụng, và xa hơn là vị thế trên thị trường.

Cuộc chơi vì thế đang thay đổi theo hướng rõ rệt. Nếu nhóm dẫn đầu tăng vốn để mở rộng ảnh hưởng, thì nhóm phía sau buộc phải tăng vốn để không bị loại khỏi cuộc chơi. Và trong một hệ thống mà chuẩn mực ngày càng tiệm cận quốc tế, sự đào thải sẽ không diễn ra ồn ào, nhưng chắc chắn và không có chỗ cho những bước đi chậm chạp.

Nguồn: Ngân hàng lao vào cuộc đua vốn: Kẻ bứt tốc, người bị bỏ lại