Lý do giá vàng "lao dốc" mạnh nhất hơn một thập kỷ

Giá vàng đang chứng kiến cơn sốt cũng như đợt bán tháo chưa từng có trong một thập kỷ (Ảnh minh họa)

Không chỉ thế, đà bán tháo cũng kéo theo biến động dữ dội trên thị trường bạc, vốn chịu cú sụp đổ trong ngày lớn nhất lịch sử.

Vàng giao ngay trên thị trường OTC quốc tế đặt tại London có thời điểm giảm tới 6,3% trong phiên đầu tuần, nối dài cú rơi 9% của phiên trước – mức giảm mạnh nhất kể từ hơn một thập kỷ. Bạc biến động dữ dội, có lúc mất gần 12% trước khi hồi phục nhẹ, sau khi đã ghi nhận phiên giảm trong ngày lớn nhất lịch sử vào thứ Sáu tuần trước.

“Chuyện này chưa kết thúc,” ông Robert Gottlieb, cựu giao dịch viên kim loại quý của JPMorgan Chase và hiện là chuyên gia độc lập, nhận định. Theo ông, tâm lý né rủi ro đang làm thanh khoản thị trường co hẹp, trong khi các vị thế đầu cơ quá đông khiến đà điều chỉnh trở nên dữ dội.

USD và những nguyên nhân khác

Trong suốt một năm qua, giá vàng và bạc liên tiếp lập đỉnh lịch sử, khiến ngay cả những nhà giao dịch kỳ cựu cũng bất ngờ. Đà tăng tăng mạnh bắt đầu từ tháng 1/2026, khi nhà đầu tư toàn cầu đổ tiền vào kim loại quý để phòng ngừa rủi ro địa chính trị, lo ngại mất giá tiền tệ và những nghi vấn xoay quanh tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Dòng tiền đầu cơ từ Trung Quốc góp phần thổi bùng cơn sốt.

Chất xúc tác trực tiếp cho cú bán tháo hôm thứ Sáu là thông tin Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến đề cử Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed. Động thái này khiến đồng USD tăng mạnh, làm đảo lộn các dự báo trước đó rằng chính quyền Trump sẽ chấp nhận đồng bạc xanh suy yếu. Ông Warsh được giới giao dịch đánh giá là ứng viên “diều hâu” nhất trong số các lựa chọn cuối cùng, làm dấy lên kỳ vọng Fed sẽ ưu tiên chống lạm phát – yếu tố hỗ trợ USD và gây bất lợi cho vàng, vốn được định giá bằng đồng tiền này.

Tuy nhiên, nhiều dấu hiệu cho thấy kim loại quý đã ở trạng thái dễ tổn thương từ trước. Giá tăng quá nhanh và biến động mạnh đã gây áp lực lên mô hình quản trị rủi ro và bảng cân đối của các nhà giao dịch. Goldman Sachs cho biết một làn sóng mua quyền chọn mua (call options) ở mức kỷ lục đã “cơ học khuếch đại đà tăng giá”, khi bên bán quyền chọn buộc phải mua vàng để phòng hộ, đẩy giá lên cao hơn nữa.

Cơ chế này hoạt động hiệu quả khi thị trường đi lên – nhưng cũng khiến cú đảo chiều trở nên tàn khốc. Khi giá quay đầu, các vị thế buộc phải tháo chạy cùng lúc.

Đến 9h21 sáng giờ Singapore, giá vàng giao ngay giảm 4,4% xuống 4.680,76 USD/ounce. Bạc giảm 2,2%, trong khi bạch kim và palladium cũng đi xuống. Chỉ số Bloomberg Dollar Spot tăng nhẹ sau khi đã bật gần 1% trong phiên trước.

Bối cảnh phía sau cú sập càng làm nổi bật vai trò của dòng tiền đầu cơ Trung Quốc. Trong nhiều tuần, giá kim loại – từ vàng, bạc đến đồng – dường như thoát ly hoàn toàn khỏi các yếu tố cung cầu cơ bản, được đẩy lên bởi “tiền nóng” từ nhà đầu tư cá nhân, quỹ cổ phiếu và các chiến lược giao dịch theo xu hướng.

Bạc là ví dụ cực đoan nhất. Trong lịch sử, kim loại này chỉ hiếm hoi vượt mốc 40 USD/ounce trong thời gian ngắn. Thế nhưng chỉ trong vài tuần, giá đã vọt lên trên 120 USD, trước khi sụp đổ 26% trong một ngày – mức giảm kỷ lục.

“Trong sự nghiệp của tôi, đây chắc chắn là thị trường điên cuồng nhất từng chứng kiến,” ông Dominik Sperzel, Giám đốc giao dịch của Heraeus Precious Metals, nhận xét.

Đà tăng nóng của giá kim loại quý khiến Trung Quốc phải có một số biện pháp kiềm chế gần đây (Ảnh: TNY)

Dù bạc chịu biến động dữ dội nhất, cú rơi của vàng vẫn gây sốc bởi quy mô và tính thanh khoản của thị trường. Chỉ trong vài phút, giá vàng có lúc bốc hơi hơn 200 USD/ounce khi USD đảo chiều tăng mạnh trong phiên Mỹ.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Diễn biến sắp tới có thể phụ thuộc vào Trung Quốc. Giới đầu tư đang theo dõi sát diễn biến giao dịch tại đây để xem liệu nhu cầu có hồi phục sau cú sốc hay không, nhất là khi các sàn giao dịch Trung Quốc áp trần biên độ biến động ngày đối với bạc.

Gần đây, Trung Quốc đã tạm dừng giao dịch của khoảng 5 quỹ đầu tư liên quan đến vàng, bạc và dầu mỏ nhằm hạ nhiệt cơn sốt đầu tư và kiểm soát rủi ro, trong lúc giá kim loại quý tăng quá nóng.

Trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán – mùa mua vàng truyền thống – đợt điều chỉnh có thể mở ra cơ hội cho người mua dài hạn. Tại Shuibei, trung tâm giao dịch kim loại quý lớn của Trung Quốc, áp lực bán bạc đã tăng nhưng chưa xuất hiện dấu hiệu hoảng loạn. Giá bạc vật chất vẫn giao dịch cao hơn giá trên sàn.

Tuy vậy, các cơ quan và ngân hàng Trung Quốc đã bắt đầu siết rủi ro. Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc (CCB) nâng mức ký quỹ tối thiểu, trong khi ICBC áp dụng hạn ngạch cho các sản phẩm tích lũy vàng trong kỳ nghỉ lễ.

“Vàng vẫn tương đối vững,” ông Liu Shunmin, Trưởng bộ phận quản trị rủi ro của Shenzhen Guoxing Precious Metal, nhấn mạnh và cho biết, nhiều người tranh thủ mua trang sức và vàng miếng trước Tết. Nhưng với bạc, tâm lý chủ đạo hiện nay là đứng ngoài quan sát.

Nguồn: Lý do giá vàng "lao dốc" mạnh nhất hơn một thập kỷ