Đông Nam Á trước bước dịch chuyển trật tự toàn cầu

Khi trật tự quốc tế chuyển dịch theo hướng đa cực, một số quốc gia Đông Nam Á đang ngày càng mở rộng không gian chiến lược và khả năng tự chủ.

Đông Nam Á trước bước dịch chuyển trật tự toàn cầu
Hội nghị Tham vấn ASEAN-Canada lần thứ 15 được tổ chức tại Manila, Philippines.

Trong phần lớn ba thập niên qua, chính sách đối ngoại của Mỹ đối với cho Đông Nam Á đã trải qua nhiều giai đoạn, từ “xoay trục sang châu Á” cho đến gần đây là tăng cường hợp tác trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung ngày càng rõ nét.

Trong những cách tiếp cận đó, giới quan sát nhận định, lợi ích và vai trò riêng của từng quốc gia Đông Nam Á đôi khi chưa được nhìn nhận đầy đủ. Trên thực tế, các nước trong khu vực có những ưu tiên, lợi ích và cách tiếp cận đối ngoại khác nhau, đồng thời ngày càng chủ động hơn trong việc định hình quan hệ với các đối tác bên ngoài.

Khi trật tự quốc tế đang chuyển dịch theo hướng đa cực hơn, câu hỏi đặt ra không còn đơn thuần là Đông Nam Á sẽ nghiêng về cường quốc nào. Đáng chú ý hơn là liệu một số quốc gia trong khu vực có thể từng bước củng cố vai trò của mình như những cường quốc tầm trung, tương tự Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia hay Brazil, thông qua việc mở rộng quan hệ và duy trì nhiều lựa chọn hợp tác.

Ông Teuku Rezasyah, chuyên gia quan hệ quốc tế tại Đại học Padjadjaran nhận định, Indonesia là trường hợp có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển vai trò của một cường quốc tầm trung. Với dân số khoảng 290 triệu người, quy mô kinh tế đáng kể và vị trí địa lý quan trọng trên các tuyến hàng hải kết nối Ấn Độ Dương với Thái Bình Dương, Indonesia sở hữu nhiều lợi thế về kinh tế và chiến lược.

Quốc gia này cũng có truyền thống đối ngoại đề cao tính độc lập và chủ động. Điều này cũng được thể hiện rõ trong chính sách đối ngoại của Indonesia.

Ông Teuku Rezasyah chỉ ra rằng Indonesia quyết định gia nhập BRICS vào đầu năm 2025, trong khi tiếp tục theo đuổi tiến trình gia nhập Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) và duy trì quan hệ quốc phòng với Mỹ, cho thấy Indonesia đang mở rộng không gian hợp tác thay vì tập trung vào một đối tác duy nhất.

Cách tiếp cận này tương đồng với chính sách mà Ấn Độ đã theo đuổi trong nhiều năm. Quốc gia này vừa duy trì quan hệ với Mỹ, vừa tiếp tục mua dầu của Nga và tham gia Tổ chức Hợp tác Thượng Hải.

Đối với Indonesia, việc duy trì nhiều kênh hợp tác giúp nước này có thêm lựa chọn và khả năng chủ động hơn trong việc theo đuổi các lợi ích quốc gia.

Trong khi đó, Việt Nam là một trường hợp đáng chú ý khác khi ngày càng coi trọng việc duy trì quan hệ cân bằng và đa dạng với các đối tác quốc tế. Về kinh tế, Việt Nam cũng đang hưởng lợi đáng kể từ xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu và chiến lược “Trung Quốc + 1”. Dòng vốn đầu tư và hoạt động sản xuất dịch chuyển vào Việt Nam đang góp phần củng cố vị trí của nền kinh tế trong các chuỗi cung ứng khu vực. "Những yếu tố này đang tạo thêm nền tảng để Việt Nam gia tăng vai trò kinh tế và đối ngoại trong khu vực", ông Rezasyah nhấn mạnh.

Singapore là một trường hợp đặc biệt. Với quy mô nhỏ, nước này khó trở thành một cường quốc tầm trung theo cách hiểu truyền thống. Tuy nhiên, Singapore từ lâu đã có khả năng tạo ảnh hưởng vượt xa quy mô thông qua năng lực ngoại giao, vai trò trung tâm tài chính và khả năng đánh giá thận trọng những thay đổi trong môi trường quốc tế.

Malaysia và Thái Lan có nền tảng kinh tế tương đối vững chắc để gia tăng vai trò khu vực, dù những biến động chính trị trong nước đôi khi ảnh hưởng đến khả năng theo đuổi các chiến lược dài hạn.

Trong khi đó, Philippines có mối quan hệ đồng minh theo hiệp ước với Mỹ và đang có những khác biệt với Trung Quốc liên quan đến Biển Đông. Vì vậy, chính sách đối ngoại của Philippines hiện có mức độ gắn kết cao hơn với Mỹ so với một số thành viên khác của ASEAN.

Với dân số gần 700 triệu người và tổng quy mô kinh tế thuộc nhóm lớn trên thế giới, ASEAN sở hữu những nền tảng đáng kể để trở thành một chủ thể có ảnh hưởng hơn trong các vấn đề quốc tế.

Tuy nhiên, theo Hikmahanto Juwana, Giáo sư luật quốc tế tại Đại học Indonesia, quy mô tổng hợp không đồng nghĩa với khả năng hành động như một thực thể thống nhất. ASEAN được thành lập trước hết nhằm thúc đẩy hòa bình, ổn định và hợp tác giữa các quốc gia thành viên, đồng thời tạo dựng một khuôn khổ để các nước trong khu vực cùng ứng phó với những thay đổi của môi trường quốc tế.

Cơ chế ra quyết định của ASEAN dựa trên đồng thuận, nguyên tắc không can thiệp và sự đa dạng lớn về thể chế, trình độ phát triển cũng như lợi ích quốc gia khiến việc hình thành một chính sách chung trong những vấn đề phức tạp không phải lúc nào cũng dễ dàng.

Mặc dù vậy, chính sự linh hoạt trong cấu trúc của ASEAN có thể tạo thêm không gian để các nước thành viên theo đuổi những ưu tiên riêng.

Khái niệm vai trò trung tâm của ASEAN vẫn giữ vị trí quan trọng trong cách khu vực định hình quan hệ với các đối tác bên ngoài. Thông qua ASEAN và các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, các quốc gia trong khu vực có thêm một nền tảng để thúc đẩy đối thoại và hợp tác với những đối tác lớn.

Ngày nay, Đông Nam Á cũng đang xây dựng một mạng lưới quan hệ đa dạng với Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Australia và các quốc gia vùng Vịnh. Điều này mở rộng lựa chọn hợp tác về thương mại, đầu tư, công nghệ, năng lượng, quốc phòng và nhiều lĩnh vực khác.

Có thể sẽ không xuất hiện một cường quốc mới theo nghĩa truyền thống ở Đông Nam Á. Tuy nhiên, khu vực này đang chứng kiến sự nổi lên của một nhóm quốc gia có quy mô, năng lực và mức độ tự tin ngày càng lớn, đủ khả năng đóng vai trò tích cực hơn trong các vấn đề khu vực và quốc tế.

Sự phát triển của những cường quốc tầm trung này, cùng với một ASEAN duy trì vai trò trung tâm và linh hoạt, có thể trở thành một trong những đặc điểm đáng chú ý của trật tự châu Á trong những năm tới.

Nguồn: Đông Nam Á trước bước dịch chuyển trật tự toàn cầu

Cẩm Anh
diendandoanhnghiep.vn
Chia sẻ

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Chuẩn hoá thước đo chuyển đổi kép cho doanh nghiệp

Chuẩn hoá thước đo chuyển đổi kép cho doanh nghiệp

Chuẩn hoá thước đo mức độ trưởng thành chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh giúp doanh nghiệp nhận diện các khoảng trống năng lực để xây dựng lộ trình chuyển đổi tối ưu.
ASEAN tăng tốc hội nhập kinh tế số

ASEAN tăng tốc hội nhập kinh tế số

Hiệp định khung về Kinh tế số (DEFA) dự kiến có hiệu lực sau 180 ngày kể từ ngày ký, mở đường cho việc xây dựng thị trường số thống nhất trong khu vực.
Vinamilk khẳng định sức mạnh thương hiệu và năng lực kinh doanh qua hai bảng xếp hạng năm 2026

Vinamilk khẳng định sức mạnh thương hiệu và năng lực kinh doanh qua hai bảng xếp hạng năm 2026

Vinamilk ghi dấu ấn tại hai bảng xếp hạng doanh nghiệp năm 2026 khi dẫn đầu danh sách 50 Thương hiệu dẫn đầu Việt Nam của Forbes Việt Nam với giá trị thương hiệu khoảng 3,32 tỷ USD, đồng thời có năm thứ 15 liên tiếp góp mặt trong Top 50 Công ty kinh doanh hiệu quả nhất Việt Nam của Nhịp Cầu Đầu Tư. Đặc biệt, Vinamilk là một trong 5 doanh nghiệp được vinh danh trụ hạng bền vững suốt 15 năm, cho thấy sức bền kinh doanh và giá trị thương hiệu được bồi đắp qua nửa thế kỷ phát triển.
Kết nối doanh nghiệp Việt Nam - Vương quốc Anh

Kết nối doanh nghiệp Việt Nam - Vương quốc Anh

Cùng với nền tảng từ các hiệp định UKVFTA và CPTPP, hợp tác kinh doanh giữa Việt Nam và Vương quốc Anh ngày càng mở rộng sang nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, giáo dục, xây dựng, năng lượng và dịch vụ tài chính.
Giá vàng tuần tới: Đáy ngắn hạn đã hình thành?

Giá vàng tuần tới: Đáy ngắn hạn đã hình thành?

Giá vàng tuần tới có thể sẽ còn tiếp tục điều chỉnh giảm khi áp lực lạm phát gia tăng buộc FED phải tiếp tục tăng lãi suất.
Làn sóng bảo hộ mới: Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?

Làn sóng bảo hộ mới: Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?

Bảo hộ thương mại đang trở lại với những hình thức ngày càng đa dạng, từ thuế quan, điều tra chống bán phá giá đến trợ cấp công nghiệp, kiểm soát công nghệ và tiêu chuẩn môi trường.

Các tin khác

Nhu cầu vốn và chất lượng tín dụng - Vượt thách thức những tháng cuối năm

Nhu cầu vốn và chất lượng tín dụng - Vượt thách thức những tháng cuối năm

Tăng trưởng kinh tế cao kéo theo nhu cầu vốn lớn phục vụ sản xuất, kinh doanh, đầu tư hạ tầng, phát triển bất động sản, tiêu dùng và các lĩnh vực kinh tế mới.
Hà Nội chạy đua với mục tiêu tăng trưởng GRDP 11% trong năm 2026

Hà Nội chạy đua với mục tiêu tăng trưởng GRDP 11% trong năm 2026

Kinh tế Hà Nội 10 tháng năm 2026 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, từ sản xuất công nghiệp, đầu tư công đến thương mại và du lịch. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu GRDP tăng từ 11% trở lên, thành phố cần tạo đột phá trong quý IV, đặc biệt là đẩy nhanh giải ngân đầu tư, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và khơi thông các động lực tăng trưởng
Thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị Việt Nam - Nhật Bản

Thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị Việt Nam - Nhật Bản

Hợp tác thương mại và đầu tư tiếp tục là trụ cột quan trọng, tạo động lực thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Nhật Bản phát triển toàn diện, bền vững.
Các trụ cột để chuyển hóa nguồn lực, tăng trưởng kinh tế cao và bền vững

Các trụ cột để chuyển hóa nguồn lực, tăng trưởng kinh tế cao và bền vững

Ông Sacha Dray - Chuyên gia Kinh tế Quốc gia tại Ngân hàng Thế giới (World Bank) tại Việt Nam nhận định: Trong hơn 2 thập kỷ qua, Việt Nam đã tăng trưởng ngoạn mục. Cơ hội tăng trưởng của Việt Nam trong kỷ nguyên mới gắn với chuyển hóa nguồn lực.
Sau đỉnh lãi suất, điều gì quyết định sức hấp dẫn của tài sản?

Sau đỉnh lãi suất, điều gì quyết định sức hấp dẫn của tài sản?

Sau một năm lãi suất tăng cao, không ít nhà đầu tư chờ đợi một đợt hạ lãi suất để chứng khoán, bất động sản và các tài sản khác khởi sắc.
Hà Nội dành 50 tỷ đồng hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, bán hàng trực tuyến

Hà Nội dành 50 tỷ đồng hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, bán hàng trực tuyến

Từ ngày 9/11/2026, Hà Nội triển khai cấp khoảng 5.000-6.000 phiếu hỗ trợ chuyển đổi số và thương mại điện tử với tổng kinh phí 50 tỷ đồng. Chính sách hướng đến doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh, góp phần thúc đẩy ứng dụng công nghệ và mở rộng hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.
Hoàn thiện cơ chế ưu đãi đầu tư, bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước

Hoàn thiện cơ chế ưu đãi đầu tư, bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước

Sáng 02/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.
Xuất khẩu sang Vương Quốc Anh: 2 hiệp định, 1 bài toán lựa chọn

Xuất khẩu sang Vương Quốc Anh: 2 hiệp định, 1 bài toán lựa chọn

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang khó lựa chọn thuế ưu đãi khi xuất khẩu sang thị trường Vương quốc Anh - quốc gia mà Việt Nam cùng ký kết CPTPP và UKVFTA.
Giảm giá điện, giảm thuế xăng dầu góp phần kiềm chế áp lực lạm phát cuối năm

Giảm giá điện, giảm thuế xăng dầu góp phần kiềm chế áp lực lạm phát cuối năm

Đánh giá về tác động của việc giảm giá điện 2% và đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại xăng về mức 0% từ ngày 1/11, chuyên gia Nguyễn Tiến Thỏa cho rằng đây là những giải pháp có ý nghĩa tích cực đối với hoạt động kinh tế và công tác kiểm soát lạm phát trong những tháng cuối năm.
Bước đi mới của Trung Quốc trong thương mại toàn cầu

Bước đi mới của Trung Quốc trong thương mại toàn cầu

Bằng cách chuyển dịch trọng tâm sang kích cầu tiêu dùng nội địa và xuất khẩu "bí quyết" công nghiệp, Trung Quốc có thể giúp các đối tác toàn cầu cùng hưởng lợi từ đà tăng trưởng của mình.
Kết nối năng lực sản xuất, phát triển hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ

Kết nối năng lực sản xuất, phát triển hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ

Liên kết các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ góp phần hình thành chuỗi cung ứng nội địa, mở rộng cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Tái cấu trúc chuỗi cung ứng châu Á: Cơ hội nào cho Việt Nam?

Tái cấu trúc chuỗi cung ứng châu Á: Cơ hội nào cho Việt Nam?

Việt Nam có cơ hội đón dòng vốn, mở rộng sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng châu Á. Tuy nhiên, muốn biến cơ hội thành giá trị thực, doanh nghiệp nội địa phải nâng cao năng lực cạnh tranh.
Xuất siêu 1,82 tỷ USD trong nửa đầu tháng 10, khu vực FDI tiếp tục dẫn dắt

Xuất siêu 1,82 tỷ USD trong nửa đầu tháng 10, khu vực FDI tiếp tục dẫn dắt

Nửa đầu tháng 10/2026, xuất khẩu hàng hóa đạt 29,25 tỷ USD, tăng 12,41%, trong khi nhập khẩu giảm 4,9%, giúp Việt Nam xuất siêu 1,82 tỷ USD. Tuy nhiên, chênh lệch giữa khu vực doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước cho thấy bài toán nâng cao giá trị nội địa trong hoạt động xuất khẩu vẫn còn nhiều thách thức.
Hành trình phát triển bền vững tại Vinamilk: Từ những thay đổi nhỏ đến tác động lớn hơn cho cộng đồng

Hành trình phát triển bền vững tại Vinamilk: Từ những thay đổi nhỏ đến tác động lớn hơn cho cộng đồng

Không chỉ giảm phát thải hay tiết kiệm tài nguyên trong sản xuất, Vinamilk đang từng bước mở rộng phạm vi của phát triển bền vững ra toàn bộ hệ sinh thái, từ người nông dân, nhà cung cấp, cộng đồng doanh nghiệp đến người tiêu dùng. Hành trình ấy cho thấy, những tác động tích cực chỉ thực sự bền vững khi được lan tỏa và duy trì bởi nhiều bên cùng tham gia.
Đằng sau sự phân hoá dòng vốn FDI tại Đông Nam Á

Đằng sau sự phân hoá dòng vốn FDI tại Đông Nam Á

Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Đông Nam Á tiếp tục tăng, với động lực ngày càng gắn với bán dẫn, điện tử và hạ tầng số.
Tái cấu trúc thực chất để doanh nghiệp nâng sức cạnh tranh

Tái cấu trúc thực chất để doanh nghiệp nâng sức cạnh tranh

Từ quản trị dựa trên kinh nghiệm sang điều hành bằng dữ liệu, từ hoạt động đơn lẻ sang liên kết chuỗi giá trị, doanh nghiệp Việt Nam đứng trước yêu cầu đổi mới toàn diện để thích ứng với môi trường cạnh tranh mới.
Đổi mới sáng tạo để tăng trưởng bền vững

Đổi mới sáng tạo để tăng trưởng bền vững

Đổi mới sáng tạo cần gắn chặt hơn với năng suất, nhu cầu và hình thành năng lực cạnh tranh mạnh hơn để doanh nghiệp tăng trưởng bền vững.
Bộ Công Thương gia hạn thuế chống bán phá giá sợi polyester thêm 5 năm

Bộ Công Thương gia hạn thuế chống bán phá giá sợi polyester thêm 5 năm

ộ Công Thương vừa ban hành Quyết định số 2652/QĐ-BCT về kết quả rà soát cuối kỳ việc áp dụng biện pháp chống bán phá giá đối với sản phẩm sợi dài làm từ polyester có xuất xứ từ Ấn Độ, Indonesia, Malaysia và Trung Quốc, theo đó biện pháp được gia hạn thêm 5 năm.
Xem thêm
Đổi thay nơi ngã ba biên giới Mường Nhé

Đổi thay nơi ngã ba biên giới Mường Nhé

Nỗ lực gỡ thẻ vàng thủy sản và khai thác nghề cá có trách nhiệm tại các vùng  biển.

Nỗ lực gỡ thẻ vàng thủy sản và khai thác nghề cá có trách nhiệm tại các vùng biển.

Gỡ thẻ vàng thủy sản gắn với xây dựng kinh tế biển

Gỡ thẻ vàng thủy sản gắn với xây dựng kinh tế biển

Ngày hội văn hóa các dân tộc Việt Nam 2024 sắp diễn ra tại Quảng Trị

Ngày hội văn hóa các dân tộc Việt Nam 2024 sắp diễn ra tại Quảng Trị

[Tổng Hợp] 6 Quy Định Mới Về Đất Đai, Nhà Ở Có Hiệu Lực Tháng 8/2024

[Tổng Hợp] 6 Quy Định Mới Về Đất Đai, Nhà Ở Có Hiệu Lực Tháng 8/2024

WORLDBANK DỰ BÁO KINH TẾ VIỆT NAM NĂM 2024 VÀ NĂM 2025 | NHỊP ĐẬP THỊ TRƯỜNG  #62

WORLDBANK DỰ BÁO KINH TẾ VIỆT NAM NĂM 2024 VÀ NĂM 2025 | NHỊP ĐẬP THỊ TRƯỜNG #62

Cụ thể, báo cáo “Điểm lại - Cập nhật tình hình kinh tế Việt Nam” ấn bản tháng 4/2024 của WB tại Việt Nam ngày 23/4 đã chỉ ra xuất khẩu đang phục hồi, tiêu dùng và đầu tư tư nhân trong nước cũng trên đà tăng dần. Xuất khẩu thực tế dự kiến sẽ tăng 3,5% vào năm 2024, phản ánh sự cải thiện dần dần nhu cầu toàn cầu. Ngoài ra, lĩnh vực bất động sản dự báo phục hồi mạnh hơn vào cuối năm nay và năm sau, thúc đẩy nhu cầu trong nước khi các nhà đầu tư và người tiêu dùng dần lấy lại niềm tin.
Tọa đàm “Xúc tiến thương mại: Khơi thông đầu ra cho sản phẩm OCOP”

Tọa đàm “Xúc tiến thương mại: Khơi thông đầu ra cho sản phẩm OCOP”

sản phẩm OCOP
Bác sĩ tư vấn cách phòng tránh bệnh đường hô hấp trong thời tiết giao mùa

Bác sĩ tư vấn cách phòng tránh bệnh đường hô hấp trong thời tiết giao mùa

Trao yêu thương cho em

Trao yêu thương cho em

Nhằm kết nối, sẻ chia với các trẻ em mồ côi cha, mẹ do dịch Covid-19 vừa qua trên địa bàn Cần Thơ. Tạp chí Gia đình Việt Nam tại TP Cần Thơ tổ chức Chương trình nghệ thuật “ Nối vòng yêu thương” diễn ra vào ngày 28/6/2022. Công ty Cổ phần Trầm hương sinh học TTT là đơn vị tài trợ chính cho chương trình với mong muốn các em sẽ đón nhận những tương lai tươi sáng.
Kon Tum giải cứu nạn nhân bị lừa bán sang Campuchia

Kon Tum giải cứu nạn nhân bị lừa bán sang Campuchia

Ngày 18/4 vừa qua, đối tượng Lê Ngọc Nhất đã dẫn Y Liên cùng 5 người khác gồm 2 nữ, 3 nam không rõ tên tuổi, không quen biết nhau sang Campuchia qua đường mòn biên giới tỉnh Long An.
Giao diện di động