Hàng rào thuế quan "vẽ lại" bản đồ kinh tế thế giới
![]() |
| Các cuộc khủng hoảng liên tiếp diễn ra đe dọa tính bền vững của dòng chảy thương mại toàn cầu (Ảnh: JOC) |
Thương mại tự do toàn cầu đang rạn nứt
Theo báo cáo mới nhất của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) công bố ngày 19/3/2026, tổng kim ngạch hàng hóa toàn cầu bị ảnh hưởng bởi các biện pháp thuế quan mới tăng hơn bốn lần so với cùng kỳ năm trước - đạt 2.640 tỷ USD, chiếm 11,1% tổng nhập khẩu thế giới. Đây là mức cao nhất trong hơn 15 năm.
Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala nhận định: "Gần 1/5 lượng hàng nhập khẩu thế giới hiện bị ảnh hưởng bởi các biện pháp thuế quan được áp dụng từ năm 2009 đến nay, so với mức 12,6% chỉ một năm trước." Bà kêu gọi các thành viên WTO tận dụng bất ổn thương mại hiện tại để thúc đẩy cải cách hệ thống thương mại đa phương.
Nhưng bức tranh không chỉ có màu tối. Thương mại toàn cầu năm 2025 thực tế tăng trưởng 4,6% - cao gần gấp đôi dự báo tháng 10/2025 là 2,4%. Hai yếu tố chính tạo nên nghịch lý này.
Thứ nhất là làn sóng "frontloading" – là việc các doanh nghiệp đẩy mạnh nhập hàng trước khi thuế quan Mỹ có hiệu lực vào tháng 8/2025. Thứ hai và quan trọng hơn, sự bùng nổ thương mại hàng hóa liên quan đến AI.
WTO ghi nhận thương mại hàng hóa phục vụ AI tăng 21,9% trong năm 2025, đạt 4,18 nghìn tỷ USD — chiếm đến 42% tổng tăng trưởng thương mại toàn cầu, dù nhóm hàng này chỉ chiếm 1/6 tổng thương mại.
Theo báo cáo McKinsey Global Institute được công bố cùng thời điểm, riêng lô hàng phần cứng AI toàn cầu tăng 37% trong 2025, trong đó Mỹ ghi nhận mức tăng nhập khẩu chip và linh kiện bán dẫn tới 66%. Đây là lý do chip và thiết bị bán dẫn - dù nằm trong tầm ngắm của cuộc chiến thương mại Mỹ–Trung - vẫn được hưởng quy chế miễn thuế hầu hết trong các gói thuế quan mới.
Cấu trúc thương mại toàn cầu đang tái định hình theo hướng phân mảnh. WTO ước tính đến cuối tháng 2/2026, chỉ còn 72% thương mại thế giới được thực hiện theo nguyên tắc Tối huệ quốc (MFN), thấp hơn nhiều so với khoảng 80% đầu năm 2025. Trung Quốc đang chuyển hướng xuất khẩu sang châu Âu và thị trường mới nổi để tránh thuế quan Mỹ. Châu Á tiếp tục là động lực tăng trưởng thương mại lớn nhất toàn cầu năm 2025 với xuất khẩu tăng 4,9%, trong khi Bắc Mỹ đóng góp âm.
Tầm nhìn nào cho 2026?
Theo các chuyên gia, triển vọng năm 2026 kém lạc quan hơn. WTO dự báo tăng trưởng thương mại hàng hóa chỉ còn 1,9%, tức giảm mạnh từ 4,6% của năm 2025.
Cuộc xung đột Trung Đông đang leo thang là rủi ro mới. Tổng Giám đốc Okonjo-Iweala cảnh báo, nếu giá dầu và LNG duy trì ở mức cao suốt 2026, tăng trưởng thương mại có thể giảm thêm, chỉ còn 1,4%.
Nông nghiệp cũng bị đe dọa khi Ấn Độ, Thái Lan và Brazil — những nước xuất khẩu nông sản lớn — phụ thuộc vào nguồn phân bón thường vận chuyển qua Vịnh Ba Tư.
Hiệu ứng "frontloading" của 2025 đang để lại hậu quả: hàng tồn kho tăng cao tại các thị trường chịu thuế nặng sẽ kìm hãm nhập khẩu trong nửa đầu 2026. Cùng với đó, tâm lý bất định chính sách đang làm trì hoãn quyết định đầu tư của doanh nghiệp toàn cầu. Thế giới đang bước vào kỷ nguyên thương mại mới, nơi tăng trưởng vẫn có, nhưng đắt đỏ hơn, rủi ro hơn và phụ thuộc nhiều hơn vào địa chính trị.
Tin liên quan
Cùng chuyên mục
Giá vàng hôm nay 28/7: Bất ngờ ‘bốc hơi’ 2 triệu/lượng
Thị trường 28/07/2026 10:00
Hơn 30 DN vàng và kim cương ngừng kinh doanh: Thị trường chìm trong khủng hoảng
Thị trường 27/07/2026 16:18
Hoa quả Việt Nam “rộng đường” hơn vào Trung Quốc
Kinh tế - Tài chính 27/07/2026 15:00
Giá vàng hôm nay 27/7: Vàng SJC tăng mạnh trở lại
Thị trường 27/07/2026 10:27
Hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng
Thị trường 26/07/2026 13:00
Giá bạc tuần qua: Giữ xu hướng tăng
Thị trường 26/07/2026 10:17
Các tin khác
Giá vàng tuần qua: Chuỗi ngày "đen tối" của vàng miếng SJC
Thị trường 26/07/2026 10:14
Xuất khẩu gạo lập kỷ lục về lượng, giá xuất khẩu dần phục hồi
Thị trường 25/07/2026 17:00
Giá vàng hôm nay 25/7: Vọt tăng tới 3 triệu/lượng
Thị trường 25/07/2026 12:17
Vinamilk: Khi chất lượng sản phẩm trở thành đạo đức nghề nghiệp
Thị trường 25/07/2026 12:14
Người sở hữu kim cương nên làm gì lúc này?
Kinh tế - Tài chính 24/07/2026 15:51
Giá vàng hôm nay 24/7: Vàng SJC "cố thủ" ở mốc 135 triệu/lượng
Thị trường 24/07/2026 11:09
Khai mạc CIAME Asia Vietnam 2026: Đưa công nghệ nông nghiệp thế giới đến gần hơn với Việt Nam
Thị trường 23/07/2026 20:44
CPTPP thúc đẩy kết nối thương mại và đầu tư trong giai đoạn mới
Thị trường 23/07/2026 17:00
Giá vàng hôm nay 23/7: Vàng miếng rớt giá, đi ngược với vàng thế giới
Thị trường 23/07/2026 10:40
Giá vàng hôm nay 22/7: Phục hồi nhẹ nhưng khó trụ vững
Thị trường 22/07/2026 11:02
PNJ cam kết mua lại 100% sản phẩm nhưng áp hạn mức giao dịch từng ngày
Thị trường 21/07/2026 15:06
Giá vàng hôm nay 21/7: Nằm đáy sau phiên giảm 1,5 triệu/lượng
Thị trường 21/07/2026 10:06
Hỗn loạn thị trường kim cương nhân tạo: Đổ vỡ niềm tin và mất giá trầm trọng
Thị trường 20/07/2026 19:34
Khơi thông đầu tư trực tiếp ra nước ngoài
Thị trường 20/07/2026 13:00
Chiến lược gia nhập thị trường Hoa Kỳ
Thị trường 19/07/2026 17:00
Trung tâm kinh tế hàng không - “xúc tác” cho tăng trưởng đột phá
Thị trường 18/07/2026 15:00
Diễn đàn nông nghiệp 2026: Mở không gian phát triển cho nông nghiệp
Thị trường 17/07/2026 13:00
Giá vàng hôm nay 17/7: Thế giới "thủng đáy", trong nước tiếp tục sụt giảm
Thị trường 17/07/2026 10:44
Nỗ lực gỡ thẻ vàng thủy sản và khai thác nghề cá có trách nhiệm tại các vùng biển.
Video 11/02/2025 16:16
WORLDBANK DỰ BÁO KINH TẾ VIỆT NAM NĂM 2024 VÀ NĂM 2025 | NHỊP ĐẬP THỊ TRƯỜNG #62
Video 24/05/2024 15:33
Tọa đàm “Xúc tiến thương mại: Khơi thông đầu ra cho sản phẩm OCOP”
Video 20/11/2023 17:25
Trao yêu thương cho em
Video 10/10/2022 14:03
Kon Tum giải cứu nạn nhân bị lừa bán sang Campuchia
Video 10/10/2022 13:58
