Giảm thiểu rủi ro R&D bằng thương mại hóa triệt để

Trong giai đoạn phát triển mới, Việt Nam không chỉ cần tăng đầu tư cho R&D mà còn phải thay đổi cách tiếp cận, thay vì coi nghiên cứu là mục tiêu cuối cùng, cần coi thương mại hóa là đích đến của toàn bộ quá trình đổi mới sáng tạo.

Giảm thiểu rủi ro R&D bằng thương mại hóa triệt để
Phòng R&D của Công ty CP Real-Time Robotics Việt Nam. Ảnh: Tấn Ba

Nghiên cứu và phát triển (R&D) đang trở thành nền tảng quan trọng của tăng trưởng kinh tế trong kỷ nguyên đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực có mức độ rủi ro cao nhất do đòi hỏi nguồn vốn lớn, thời gian đầu tư dài, khả năng thất bại cao và khó thu hồi vốn ngay.

R&D là khoản đầu tư không thể né tránh

Thực tế, ngoại trừ các nhiệm vụ khoa học sử dụng ngân sách nhà nước, phần lớn hoạt động R&D của doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học đều phải tự cân đối nguồn lực. Trong khi đó, những lĩnh vực được ưu tiên phát triển như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu lớn, vật liệu mới hay công nghệ sinh học đều đòi hỏi vốn đầu tư lớn, thời gian nghiên cứu dài và tỷ lệ rủi ro cao.

Việc Chính phủ ban hành danh mục 70 công nghệ cao ưu tiên đầu tư và 100 sản phẩm công nghệ cao khuyến khích phát triển cho thấy quyết tâm theo đuổi các lĩnh vực có khả năng tạo đột phá. Tuy nhiên, đây cũng là những lĩnh vực mà không phải mọi dự án đều thành công. Dù vậy, rủi ro lớn hơn không nằm ở thất bại của nghiên cứu mà ở việc chậm đầu tư, dẫn đến phụ thuộc công nghệ, suy giảm năng lực tự chủ và tụt hậu trong cạnh tranh.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy các nền kinh tế phát triển đều gia tăng mạnh đầu tư cho R&D. Pháp, Nhật Bản, Hoa Kỳ có tỷ lệ này rất cao. Các quốc gia khác như Trung Quốc, I-xra-en, Hàn Quốc, Ca-na-đa, Đức cũng đều dành nguồn lực đáng kể cho hoạt động này để thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng suất.
Ngược lại, mức đầu tư của Việt Nam vẫn còn thấp so với yêu cầu phát triển. Muốn đạt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam cần nâng đầu tư cho R&D lên tối thiểu mỗi năm khoảng 1% GDP và coi đây là động lực của mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thương mại hóa là giải pháp căn bản để giảm rủi ro

Đầu tư cho R&D luôn đi kèm rủi ro và khả năng thất bại. Ngay cả những tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới cũng phải chấp nhận nhiều dự án không thành công để tạo ra các sản phẩm mang tính đột phá. Với khu vực công, việc sử dụng ngân sách cho R&D chịu sự quản lý chặt chẽ về đầu tư, giải ngân và kiểm toán, khiến việc bổ sung nguồn lực cho các dự án chưa đạt kết quả kỳ vọng gặp không ít khó khăn. Nếu dừng đầu tư quá sớm, toàn bộ chi phí đã bỏ ra có thể trở thành chi phí chìm; ngược lại, tiếp tục đầu tư cũng đồng nghĩa chấp nhận thêm rủi ro.

Chính vì vậy, giảm thiểu rủi ro R&D không thể chỉ dựa vào ngân sách nhà nước mà cần huy động mạnh mẽ nguồn lực từ doanh nghiệp và khu vực tư nhân. Tại các nền kinh tế phát triển, doanh nghiệp mới là chủ thể đầu tư lớn nhất cho R&D nhằm duy trì lợi thế cạnh tranh và tạo động lực tăng trưởng.

Trong bối cảnh đó, thương mại hóa kết quả nghiên cứu là giải pháp căn bản để giảm thiểu rủi ro. Thành công của R&D không chỉ được đo bằng số lượng công trình hay sáng chế mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị kinh tế. Khi kết quả nghiên cứu được đưa nhanh vào thị trường, doanh nghiệp có thể thu hồi vốn, tạo lợi nhuận và tiếp tục đầu tư cho chu kỳ đổi mới tiếp theo.

Thực tiễn thế giới cho thấy giá trị vốn hóa khổng lồ của các tập đoàn công nghệ hàng đầu như NVIDIA, Alphabet hay Apple chủ yếu đến từ khả năng thương mại hóa nhanh các thành tựu công nghệ, liên tục tạo ra sản phẩm mới và mở rộng thị trường. Chính quá trình thương mại hóa đã chuyển đổi giá trị tri thức thành giá trị tài sản doanh nghiệp.

Hoàn thiện hệ sinh thái thương mại hóa
Để thương mại hóa triệt để kết quả R&D, cần hình thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh thay vì chỉ tập trung vào hoạt động nghiên cứu.

Thứ nhất, cần tăng cường kết nối giữa thị trường khoa học - công nghệ với thị trường hàng hóa, dịch vụ, vốn và lao động. Mỗi thành tựu nghiên cứu phải nhanh chóng được chuyển hóa thành doanh nghiệp khoa học - công nghệ, sản phẩm thương mại hoặc dự án đầu tư mới. Đồng thời, cần khuyến khích các doanh nghiệp thành lập bộ phận R&D, mở rộng cơ chế đặt hàng nghiên cứu và phát triển các tập đoàn công nghệ quy mô lớn có khả năng niêm yết trên thị trường tài chính.

Thứ hai, cần xác định rõ thị trường ứng dụng ngay từ đầu. Mỗi dự án R&D phải trả lời được câu hỏi sản phẩm sẽ phục vụ ai, giải quyết vấn đề gì và tạo nguồn thu như thế nào. Song song với đó là cơ chế đánh giá hiệu quả đầu tư và cạnh tranh công bằng để lựa chọn những chủ thể nghiên cứu có năng lực tốt nhất.

Thứ ba, cần hoàn thiện hệ thống bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ nhằm bảo đảm nhà khoa học và doanh nghiệp được hưởng đầy đủ thành quả sáng tạo của mình. Đây là điều kiện quan trọng để khuyến khích đầu tư dài hạn vào R&D.

Cuối cùng, nguồn nhân lực chất lượng cao giữ vai trò quyết định. Việt Nam cần xây dựng đội ngũ nhà khoa học, chuyên gia công nghệ, nhà sáng chế và doanh nhân công nghệ có tư duy toàn cầu, sẵn sàng chấp nhận rủi ro, quản trị rủi ro và liên tục đổi mới sáng tạo. Điều này đòi hỏi chính sách đào tạo dài hạn, thu hút nhân tài trong và ngoài nước, đồng thời tạo môi trường làm việc đủ sức cạnh tranh quốc tế.

Nguồn: Giảm thiểu rủi ro R&D bằng thương mại hóa triệt để

PGS, TS Nguyễn Thường Lạng - Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân
diendandoanhnghiep.vn
Chia sẻ

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Giá vàng hôm nay 6/11: Vàng thế giới tiếp tục tăng, vàng miếng lao dốc

Giá vàng hôm nay 6/11: Vàng thế giới tiếp tục tăng, vàng miếng lao dốc

Trong khi giá vàng thế giới vẫn vững đà tăng bất chấp nhiều biến động thì giá vàng miếng SJC đã bốc hơi 2 triệu đồng/lượng sau một đêm.
Nông, lâm, thủy sản tăng sản lượng, củng cố nguồn cung cho thị trường cuối năm

Nông, lâm, thủy sản tăng sản lượng, củng cố nguồn cung cho thị trường cuối năm

Sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản tiếp tục duy trì đà tăng trong tháng 10/2026, với nhiều mặt hàng chủ lực ghi nhận sản lượng cải thiện. Chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản và khai thác gỗ tăng trưởng tích cực đang góp phần bảo đảm nguồn nguyên liệu cho tiêu dùng, chế biến và xuất khẩu trong giai đoạn cao điểm cuối năm.
Giá vàng hôm nay 5/11: Tăng tới 4 triệu/lượng sau một đêm

Giá vàng hôm nay 5/11: Tăng tới 4 triệu/lượng sau một đêm

Giá vàng thế giới ghi nhận cú bứt phá mạnh mẽ, chính thức chinh phục lại cột mốc tâm lý 4.000 USD/ounce.
Giá vàng hôm nay 4/11: Vàng miếng ‘nhảy vọt’, vàng nhẫn biến động trái chiều

Giá vàng hôm nay 4/11: Vàng miếng ‘nhảy vọt’, vàng nhẫn biến động trái chiều

Giá vàng miếng SJC bất ngờ tăng vọt trong phiên sáng 4/11 trong khi giá vàng nhẫn lại biến động tăng, giảm trái chiều tại các thương hiệu lớn.
Giá vàng hôm nay 3/11: Tăng nhẹ trở lại khi nhà đầu tư tranh thủ "bắt đáy"

Giá vàng hôm nay 3/11: Tăng nhẹ trở lại khi nhà đầu tư tranh thủ "bắt đáy"

Giá vàng thế giới vừa xuất hiện lực cầu bắt đáy sau khi giá kim loại quý sụt giảm xuống mức thấp nhất trong vòng một năm qua.
Giá vàng hôm nay 2/11: Tiếp tục giảm sâu, người mua lỗ đậm

Giá vàng hôm nay 2/11: Tiếp tục giảm sâu, người mua lỗ đậm

Tính riêng trong tháng 10, giá vàng miếng đã bốc hơi tới 5,1 triệu đồng/lượng trong khi vàng nhẫn mất 6,1 triệu đồng/lượng.

Các tin khác

Giá gạo xuất khẩu lập đỉnh 21 tháng, đà tăng có thể kéo dài sang năm 2027

Giá gạo xuất khẩu lập đỉnh 21 tháng, đà tăng có thể kéo dài sang năm 2027

Giá gạo xuất khẩu Việt Nam tăng 30 USD/tấn trong một tuần, lên mức cao nhất kể từ tháng 1/2025. Nguồn cung có dấu hiệu thắt chặt, nhu cầu xuất khẩu phục hồi và triển vọng sản lượng toàn cầu suy giảm đang tạo lực đỡ cho thị trường, dù đà tăng trong năm 2027 vẫn phụ thuộc vào diễn biến thời tiết, chính sách thương mại và nhu cầu thực tế.
Giá bạc tuần qua: Thủng đáy, xóa sạch toàn bộ mức tăng từ đầu năm

Giá bạc tuần qua: Thủng đáy, xóa sạch toàn bộ mức tăng từ đầu năm

Giá bạc đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 11/2025, xóa sạch toàn bộ mức tăng trong 10 tháng năm 2026.
Giá vàng tuần qua: Giảm xuống mức thấp nhất trong một năm

Giá vàng tuần qua: Giảm xuống mức thấp nhất trong một năm

Giá vàng thế giới tuần qua giảm mạnh xuống mức thấp nhất trong vòng một năm trở lại do Fed giữ quan điểm cứng rắn, số liệu kinh tế Mỹ tích cực và chứng khoán Mỹ bị bán tháo.
Dòng vốn tìm đến các doanh nghiệp chất lượng cao

Dòng vốn tìm đến các doanh nghiệp chất lượng cao

Để hấp thụ được những dòng vốn lớn, Việt Nam cần có “nguồn hàng” tốt - những doanh nghiệp chất lượng cao, kinh doanh có hiệu quả, bền vững.
Giá vàng hôm nay 30/10: Vàng thế giới giảm sâu

Giá vàng hôm nay 30/10: Vàng thế giới giảm sâu

Giá vàng giao ngay bất ngờ quay đầu giảm sâu với nguyên nhân chủ yếu đến từ việc các báo cáo cho thấy tăng trưởng kinh tế Mỹ đạt mức cao hơn dự kiến.
Giá vàng hôm nay 29/10: Vàng thế giới chìm trong sắc đỏ

Giá vàng hôm nay 29/10: Vàng thế giới chìm trong sắc đỏ

Giá vàng trong nước bất ngờ đảo chiều giảm trong phiên sáng 29/10 trong khi giá vàng thế giới cũng chìm trong sắc đỏ.
Giá vàng hôm nay 28/10: Vàng miếng ‘nhảy vọt’ sau khi mở cửa

Giá vàng hôm nay 28/10: Vàng miếng ‘nhảy vọt’ sau khi mở cửa

Giá vàng miếng SJC bất ngờ tăng tới cả triệu đồng/lượng trong phiên sáng 28/10. Cùng xu hướng, giá vàng nhẫn cũng được các thương hiệu điều chỉnh tăng ở cả hai chiều mua vào - bán ra.
Đề xuất giảm thuế tác động ra sao đến cổ phiếu ngành phân bón?

Đề xuất giảm thuế tác động ra sao đến cổ phiếu ngành phân bón?

Cổ phiếu ngành phân bón sẽ có diễn biến ra sao trước đề xuất giảm thuế suất thuế xuất khẩu đối với 3 mặt hàng phân bón gồm urê, supe lân và kali sulphat (SOP) từ 5% xuống 0%?
Quản trị minh bạch dẫn vốn bền vững cho doanh nghiệp

Quản trị minh bạch dẫn vốn bền vững cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp Việt Nam đang được các đối tác nước ngoài quan tâm. Trong đó, xếp hạng tín nhiệm và quản trị minh bạch là những yếu tố quyết định sự hợp tác.
Giá vàng hôm nay 27/10: Khởi sắc trở lại sau chuỗi ngày lao dốc

Giá vàng hôm nay 27/10: Khởi sắc trở lại sau chuỗi ngày lao dốc

Giá vàng bước vào phiên giao dịch với sắc xanh trở lại khi giá dầu thô hạ nhiệt giúp giải tỏa phần nào mối lo về áp lực chi phí và định hướng thắt chặt tiền tệ tại Mỹ.
Nông sản Việt xuất khẩu giá trị cao, thị trường nội địa được hưởng lợi đến đâu?

Nông sản Việt xuất khẩu giá trị cao, thị trường nội địa được hưởng lợi đến đâu?

Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam tiếp tục tăng trưởng, nhiều mặt hàng đạt giá trị hàng tỷ USD. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là giá trị xuất khẩu tăng cao đến đâu và người tiêu dùng trong nước được hưởng lợi như thế nào. Đẩy mạnh chế biến sâu, giảm chi phí trung gian và tăng liên kết giữa sản xuất, phân phối, bán lẻ là những yếu tố quan trọng để xuất khẩu lan tỏa đến thị trường nội địa.
69 năm Vinacontrol: Từ giám định lô hàng đến đảm bảo chuỗi cung ứng

69 năm Vinacontrol: Từ giám định lô hàng đến đảm bảo chuỗi cung ứng

Ra đời năm 1957 để kiểm tra hàng hóa xuất nhập khẩu, Vinacontrol ngày nay phục vụ hầu hết các ngành kinh tế, với doanh thu hợp nhất vượt 1.000 tỷ đồng.
Giá vàng hôm nay 26/10: Có dư địa bật tăng sau tuần giảm sâu

Giá vàng hôm nay 26/10: Có dư địa bật tăng sau tuần giảm sâu

Giá vàng trong nước và giá vàng thế giới tiếp tục giảm sâu trong phiên đầu tuần. Theo giới phân tích, sau tuần lao dốc, giá vàng vẫn có dư địa bật tăng trở lại.
California Fitness tạm dừng toàn bộ cơ sở tại Hà Nội, cả nước chỉ còn 2 phòng tập

California Fitness tạm dừng toàn bộ cơ sở tại Hà Nội, cả nước chỉ còn 2 phòng tập

Từng sở hữu mạng lưới 35 câu lạc bộ trên toàn quốc, California Fitness & Yoga đang chứng kiến quy mô hoạt động thu hẹp mạnh khi thông báo tạm dừng toàn bộ phòng tập tại Hà Nội từ ngày 26/10.
Ngành da giày thoát bẫy gia công giá trị thấp

Ngành da giày thoát bẫy gia công giá trị thấp

Phát triển năng lực thiết kế và tập trung vào sản phẩm ngách là hướng đi giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao giá trị và cải thiện lợi nhuận, thoát bẫy gia công thuần túy giá trị thấp trong chuỗi cung ứng.
Giá bạc tuần qua: Giảm sâu trước hai áp lực

Giá bạc tuần qua: Giảm sâu trước hai áp lực

Giá bạc liên tục được điều chỉnh giảm mạnh ở cả hai chiều mua vào - bán ra trong tuần giao dịch vừa qua trong bối cảnh đồng USD phục hồi và triển vọng lãi suất Mỹ vẫn ở mức cao.
Giá vàng tuần qua: Liên tục đổ dốc trước nhiều sức ép

Giá vàng tuần qua: Liên tục đổ dốc trước nhiều sức ép

Giá vàng nhẫn và vàng miếng đồng loạt đi lùi trong tuần qua giữa lúc giá vàng thế giới đang chịu nhiều áp lực bủa vây.
Dệt may giữ đà xuất khẩu, đối mặt sức ép chi phí

Dệt may giữ đà xuất khẩu, đối mặt sức ép chi phí

Xuất khẩu dệt may Việt Nam đạt khoảng 37,3 tỷ USD trong 9 tháng năm 2026, nhiều doanh nghiệp cơ bản bảo đảm đơn hàng đến hết năm, thậm chí đã có kế hoạch sản xuất cho năm 2027. Tuy nhiên, biến động thuế quan, chi phí nguyên liệu, logistics và tiền lương đang tạo sức ép lên biên lợi nhuận, buộc doanh nghiệp chuyển trọng tâm từ duy trì kim ngạch sang nâng hiệu quả từng đơn hàng.
Xem thêm
Đổi thay nơi ngã ba biên giới Mường Nhé

Đổi thay nơi ngã ba biên giới Mường Nhé

Nỗ lực gỡ thẻ vàng thủy sản và khai thác nghề cá có trách nhiệm tại các vùng  biển.

Nỗ lực gỡ thẻ vàng thủy sản và khai thác nghề cá có trách nhiệm tại các vùng biển.

Gỡ thẻ vàng thủy sản gắn với xây dựng kinh tế biển

Gỡ thẻ vàng thủy sản gắn với xây dựng kinh tế biển

Ngày hội văn hóa các dân tộc Việt Nam 2024 sắp diễn ra tại Quảng Trị

Ngày hội văn hóa các dân tộc Việt Nam 2024 sắp diễn ra tại Quảng Trị

[Tổng Hợp] 6 Quy Định Mới Về Đất Đai, Nhà Ở Có Hiệu Lực Tháng 8/2024

[Tổng Hợp] 6 Quy Định Mới Về Đất Đai, Nhà Ở Có Hiệu Lực Tháng 8/2024

WORLDBANK DỰ BÁO KINH TẾ VIỆT NAM NĂM 2024 VÀ NĂM 2025 | NHỊP ĐẬP THỊ TRƯỜNG  #62

WORLDBANK DỰ BÁO KINH TẾ VIỆT NAM NĂM 2024 VÀ NĂM 2025 | NHỊP ĐẬP THỊ TRƯỜNG #62

Cụ thể, báo cáo “Điểm lại - Cập nhật tình hình kinh tế Việt Nam” ấn bản tháng 4/2024 của WB tại Việt Nam ngày 23/4 đã chỉ ra xuất khẩu đang phục hồi, tiêu dùng và đầu tư tư nhân trong nước cũng trên đà tăng dần. Xuất khẩu thực tế dự kiến sẽ tăng 3,5% vào năm 2024, phản ánh sự cải thiện dần dần nhu cầu toàn cầu. Ngoài ra, lĩnh vực bất động sản dự báo phục hồi mạnh hơn vào cuối năm nay và năm sau, thúc đẩy nhu cầu trong nước khi các nhà đầu tư và người tiêu dùng dần lấy lại niềm tin.
Tọa đàm “Xúc tiến thương mại: Khơi thông đầu ra cho sản phẩm OCOP”

Tọa đàm “Xúc tiến thương mại: Khơi thông đầu ra cho sản phẩm OCOP”

sản phẩm OCOP
Bác sĩ tư vấn cách phòng tránh bệnh đường hô hấp trong thời tiết giao mùa

Bác sĩ tư vấn cách phòng tránh bệnh đường hô hấp trong thời tiết giao mùa

Trao yêu thương cho em

Trao yêu thương cho em

Nhằm kết nối, sẻ chia với các trẻ em mồ côi cha, mẹ do dịch Covid-19 vừa qua trên địa bàn Cần Thơ. Tạp chí Gia đình Việt Nam tại TP Cần Thơ tổ chức Chương trình nghệ thuật “ Nối vòng yêu thương” diễn ra vào ngày 28/6/2022. Công ty Cổ phần Trầm hương sinh học TTT là đơn vị tài trợ chính cho chương trình với mong muốn các em sẽ đón nhận những tương lai tươi sáng.
Kon Tum giải cứu nạn nhân bị lừa bán sang Campuchia

Kon Tum giải cứu nạn nhân bị lừa bán sang Campuchia

Ngày 18/4 vừa qua, đối tượng Lê Ngọc Nhất đã dẫn Y Liên cùng 5 người khác gồm 2 nữ, 3 nam không rõ tên tuổi, không quen biết nhau sang Campuchia qua đường mòn biên giới tỉnh Long An.
Giao diện di động