Đông Nam Á giữ nhịp tăng trưởng trước đà tăng giá dầu

Năm 2026, Indonesia và Timor Leste dự kiến chứng kiến sức tiêu thụ nội địa mạnh mẽ, trong khi các nỗ lực tái thiết được kỳ vọng sẽ hỗ trợ phục hồi hoạt động kinh tế tại Myanmar. Ảnh: EPA

Kịch bản tăng trưởng

Các chuyên gia kinh tế của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) bày tỏ kỳ vọng rằng tăng trưởng của Đông Nam Á vẫn có thể duy trì vững vàng trong năm nay, với điều kiện xung đột tại Trung Đông sớm hạ nhiệt.

Thông báo về lệnh ngừng bắn trong 2 tuần của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thắp lên hy vọng ngắn hạn về việc giảm leo thang căng thẳng, khi thị trường chứng khoán phục hồi, giá dầu lao dốc và giới giao dịch quay trở lại đặt cược vào khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ cắt giảm lãi suất trong năm nay.

Giả định giá dầu và khí đốt đã đạt đỉnh vào tháng 3 và dần quay về mức trước xung đột vào cuối năm 2026, ADB dự báo tăng trưởng GDP của khu vực Đông Nam Á bao gồm tất cả các nước ASEAN trừ Singapore sẽ vẫn duy trì ở mức khá vững, khoảng 4,7% trong năm nay, nhờ được hỗ trợ bởi nhu cầu nội địa mạnh mẽ. Con số này thấp hơn so với mức tăng trưởng 4,8% của năm 2025.

Đến năm 2027, tăng trưởng của khu vực có thể nhích trở lại mức 4,8%. Trong kịch bản xấu, nếu giá dầu tăng lên 155 USD/thùng và duy trì ở mức cao đến năm 2027, các nền kinh tế đang phát triển ở châu Á - Thái Bình Dương có thể mất khoảng 1,3% tăng trưởng trong hai năm tới.

Trong bối cảnh môi trường bên ngoài xấu đi, Đông Nam Á sẽ cần dựa nhiều hơn vào nhu cầu nội địa. Tiêu dùng trong nước được kỳ vọng sẽ giữ được sức chống chịu đến năm 2026, nhờ tác động trễ của chính sách tiền tệ nới lỏng kéo dài và sự gia tăng đầu tư công.

Indonesia và Timor Leste được dự báo sẽ ghi nhận tiêu dùng mạnh trong năm 2026, trong khi hoạt động tái thiết sau thiên tai tại Myanmar có thể hỗ trợ sự phục hồi của các hoạt động kinh tế trong nước, vốn đã suy giảm trong năm 2025.

Phát biểu tại họp báo, chuyên gia kinh tế trưởng của ADB, ông Albert Park, thừa nhận mức độ bất định vẫn rất cao, với các rủi ro suy giảm đối với tăng trưởng của Đông Nam Á gia tăng đáng kể.

Trong một kịch bản kéo dài hơn, khi giá dầu tăng lên 130 USD/thùng và duy trì ở mức cao đến hết quý III, ông Park cho biết các nền kinh tế đang phát triển ở châu Á có thể bị giảm khoảng 0,7% tăng trưởng trong giai đoạn 2026 - 2027 so với kịch bản ổn định trước đó.

Ở chiều ngược lại, tăng trưởng tại Malaysia, Thái Lan và Việt Nam có thể chậm lại đôi chút do thương mại toàn cầu suy yếu và tác động từ xung đột, dù xuất khẩu công nghệ có thể đóng vai trò “vùng đệm”.

Nguy cơ đình lạm

Tuy vậy, nếu xung đột Trung Đông kéo dài, chi phí gia tăng có thể gây áp lực đình lạm lên các nền kinh tế trong khu vực, khi giá cả leo thang làm xói mòn thu nhập thực của hộ gia đình, kéo giảm tiêu dùng, từ đó làm suy yếu nhu cầu nội địa và tăng trưởng, báo cáo của ADB cho biết.

Ngay cả trong kịch bản xung đột hạ nhiệt và giá năng lượng giảm từ quý II, ADB vẫn dự báo áp lực lạm phát sẽ gia tăng đáng kể trong khu vực, do tác động cộng hưởng giữa xung đột Trung Đông và nhu cầu nội địa mạnh lên.

“Giá tiêu dùng được dự báo sẽ tăng nhẹ tại hầu hết các nền kinh tế, với áp lực tăng thêm từ chi phí năng lượng và sản xuất lương thực cao hơn nếu xung đột Trung Đông kéo dài”, báo cáo nêu.

Tác động dài hạn đối với các nền kinh tế Đông Nam Á có thể không nghiêm trọng như lo ngại ban đầu. Ảnh: BT

Ngoài tác động từ giá năng lượng cao, báo cáo của ADB cũng lưu ý rằng sự gián đoạn các tuyến vận tải có thể khiến chi phí vận chuyển và thời gian giao hàng tăng lên, đồng thời làm suy yếu niềm tin chung trong khu vực.

Trong năm 2026, dữ liệu tháng 1 và 2 cho thấy Indonesia và Philippines là hai quốc gia chịu tác động rõ rệt nhất từ đà tăng giá, đặc biệt là ở các mặt hàng thực phẩm, nhà ở và dịch vụ tiện ích, theo ADB.

Trong khi đó, tại Thái Lan, tình trạng giảm phát vẫn tiếp diễn khi các biện pháp áp trần giá điện và nhiên liệu giúp kiềm chế lạm phát do năng lượng.

Ông Park cho biết các quốc gia như Campuchia, Lào và Myanmar có thể chịu tác động nặng nề nhất nếu khủng hoảng kéo dài, do phụ thuộc lớn vào nhiên liệu nhập khẩu so với quy mô GDP.

“Những quốc gia này có thể gặp nhiều khó khăn hơn và sẽ phải đối mặt với những đánh đổi chính sách không dễ dàng để ứng phó với các thách thức”, ông cảnh báo.

Tác động có thể nhẹ hơn các cuộc khủng hoảng trước

Tuy nhiên, ông Matteo Lanzafame, Giám đốc nghiên cứu kinh tế vĩ mô của ADB, cho rằng tác động dài hạn đối với các nền kinh tế Đông Nam Á có thể không nghiêm trọng như lo ngại ban đầu, khi nhiều quốc gia vẫn đang đi đúng lộ trình đạt mức thu nhập trung bình vào cuối thập kỷ.

Ông nhận định tác động tổng thể đến tăng trưởng của khu vực có thể thấp hơn so với các cuộc khủng hoảng trước đây, bao gồm đại dịch Covid-19, khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997.

“Xét trong bối cảnh rộng hơn, tác động thực tế của cú sốc năng lượng này cho đến nay chưa đủ lớn để làm chệch hướng quỹ đạo tăng trưởng của các nền kinh tế như Philippines”, ông Lanzafame nói. Tuy vậy, ông cũng cảnh báo rằng nếu xung đột kéo dài, tác động tiêu cực đối với tăng trưởng khu vực có thể lớn hơn.

“Điều đó thực sự phụ thuộc vào việc xung đột kéo dài bao lâu và các gián đoạn liên quan có trở nên dai dẳng hay không. Nếu những gián đoạn này trở thành ‘bình thường mới’, thì khu vực sẽ bước sang một kịch bản hoàn toàn khác”, chuyên gia này phân tích.

Nguồn: Đông Nam Á giữ nhịp tăng trưởng trước đà tăng giá dầu