Đấu giá khoáng sản ở khu vực chưa giải phóng mặt bằng: Tiềm ẩn nhiều rủi ro cho doanh nghiệp

Đơn vị trúng đấu giá quyền khai thác khoáng sản có thể gặp khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng nếu liên quan đến đất rừng sản xuất hoặc đất thuộc quyền quản lý của hộ gia đình. Ảnh: Hải Tùng

Đấu giá thành công nhiều mỏ khoáng sản chưa giải phóng mặt bằng

Mới đây, phiên đấu giá 20 mỏ khoáng sản tại Quảng Trị được tổ chức với 14 khu vực đấu giá thành công, trong đó xuất hiện nhiều mức trả giá cao gấp nhiều lần so với giá khởi điểm và mặt bằng chung của thị trường.

Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tỉnh Quảng Trị cho biết, 6 mỏ đất làm vật liệu san lấp, 6 mỏ cát sỏi, 1 mỏ đá và 1 điểm mỏ titan được đấu giá thành công. Tại điểm mỏ titan Cang Gián (thuộc xã Trung Giang) với trữ lượng tài nguyên dự báo khoảng 6.015 tấn trên diện tích 14,56 ha, Công ty TNHH Khoáng sản Bắc Miền Trung trúng đấu giá với mức R (mức thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản) đạt 602%, trong khi mức khởi điểm là 2%. Theo ước tính của một doanh nghiệp lĩnh vực khoáng sản, mức trúng đấu giá tương ứng số tiền cấp quyền khai thác hơn 40,9 tỷ đồng.

Đứng thứ hai về mức trả giá là mỏ cát sỏi DKR4 tại xã A Ngo, trữ lượng dự báo 89.740 m3. Mỏ này có giá khởi điểm tương ứng hơn 912 triệu đồng (R = 5%), Công ty TNHH Lê Gia Phát Quảng Trị trúng đấu giá với mức hơn 36,7 tỷ đồng (R = 201,5%), cao gấp hơn 40 lần so với giá khởi điểm.

Đối với nhóm mỏ đất làm vật liệu san lấp, mỏ Tân Xuân 2 (xã Cam Tuyền) có trữ lượng hơn 1,6 triệu m3, giá khởi điểm gần 2,4 tỷ đồng. Công ty TNHH Khai khoáng Trung Hải trúng đấu giá với số tiền gần 31,6 tỷ đồng, cao gấp 13,3 lần.

Tại mỏ đất Tân Kiên 2 (xã Triệu Ái), Công ty TNHH Khai khoáng Trung Hải tiếp tục là đơn vị trúng đấu giá với mức giá gần 6 tỷ đồng, gấp 6,6 lần giá khởi điểm (hơn 906 triệu đồng).

Quyền khai thác mỏ đất Tràng Sỏi 2 (xã Triệu Ái) có giá khởi điểm hơn 1,9 tỷ đồng, được Công ty TNHH Long Bình Bình Định chốt giá ở mức hơn 7,8 tỷ đồng, gấp 4,1 lần…

Theo Sở NN&MT tỉnh Quảng Trị, các khu vực khoáng sản đưa ra đấu giá đợt này đều chưa được GPMB. Phần lớn diện tích có tài sản gắn liền với đất thuộc quyền sử dụng của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân hoặc do UBND cấp xã quản lý.

Rủi ro tiến độ, pháp lý khi đưa mỏ vào khai thác

Thời gian qua, theo phản ánh của một số địa phương, nhiều mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường được đấu giá thành công nhưng thủ tục phức tạp nên chưa thể đưa vào khai thác, tồn tại một số vướng mắc về pháp lý và rủi ro khi triển khai. Việc chậm đưa vào khai thác có nhiều nguyên nhân, một trong những nguyên nhân liên quan đến việc chậm GPMB tại những khu vực đã có kết quả thăm dò, công nhận trữ lượng khoáng sản.

Trong Báo cáo đánh giá thực tiễn chính sách tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, đấu giá quyền khai thác khoáng sản trên địa bàn TP. Hà Nội, Sở NN&MT TP. Hà Nội cho biết, khi tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản ở khu vực đã có kết quả thăm dò, công nhận trữ lượng nhưng vẫn chưa được Nhà nước thực hiện quy trình thu hồi đất, GPMB tạo quỹ đất sạch trước khi đưa ra đấu giá, doanh nghiệp trúng đấu giá vẫn phải thực hiện quy trình đền bù, GPMB về đất đai và chịu chi phí trả giá tiền cấp quyền khai thác khoáng sản cao hơn chi phí ở khu vực không đấu giá, ảnh hưởng đến bình ổn giá khoáng sản tại khu vực, đẩy giá khoáng sản tăng cao, nhất là khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường.

Thực tế này gây đội vốn đầu tư tại các dự án đầu tư công và tác động tiêu cực đến công tác bảo đảm an sinh xã hội. Bên cạnh đó, tạo lợi thế cạnh tranh rất lớn theo hướng có lợi về giá bán cho doanh nghiệp khai thác khoáng sản ở khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản.

Từ thực tế tại địa phương, Sở NN&MT Quảng Ninh cho biết, sau khi trúng đấu giá và được cấp phép khai thác, đơn vị trúng đấu giá có thể gặp nhiều khó khăn trong công tác bồi thường, GPMB nếu liên quan đến đất rừng sản xuất hoặc đất thuộc quyền quản lý của hộ gia đình. Hệ lụy là kéo dài thời gian đưa mỏ vào khai thác, sử dụng, thậm chí nếu không thỏa thuận được có thể dẫn đến hủy kết quả trúng đấu giá.

Tháng 5/2024, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là TP. Huế) từng phải hủy kết quả đấu giá quyền khai thác mỏ đất làm vật liệu san lấp ở khu vực vị trí 2 (thôn Phường Hóp, xã Phong An, huyện Phong Điền) do Công ty CP Đầu tư Thuận Hóa xin trả kết quả trúng đấu giá vì không thỏa thuận được với chủ sở hữu đất trong quá trình GPMB.

Do đó, một số địa phương đề xuất cần có cơ chế liên thông về nội dung này giữa Luật Địa chất và Khoáng sản với Luật Đất đai, tạo cơ chế hoàn thành công tác thu hồi đất, bồi thường, GPMB trước khi tổ chức đấu giá. Cơ chế này giúp doanh nghiệp trúng đấu giá sau khi có giấy phép là có thể thuê đất và đưa mỏ vào khai thác, bảo đảm tiền trúng đấu giá nộp vào ngân sách nhà nước kịp thời, hiệu quả.

Ngoài ra, địa phương đề xuất cơ quan nông nghiệp và môi trường tiếp tục xem xét các giải pháp tháo gỡ quy định GPMB sau khi trúng đấu giá, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Nguồn: Đấu giá khoáng sản ở khu vực chưa giải phóng mặt bằng: Tiềm ẩn nhiều rủi ro cho doanh nghiệp