Bộ Xây dựng đề xuất không chuyển nhượng tự do nhà ở xã hội sau 5 năm

Theo dự thảo sửa đổi Luật Nhà ở đang được lấy ý kiến, người mua NƠXH sau 5 năm sử dụng sẽ không còn được tự do bán lại theo cơ chế thị trường. Thay vào đó, việc chuyển nhượng chỉ được thực hiện với những người thuộc diện đủ điều kiện mua nhà ở xã hội theo quy định.

Hiện nay, theo Luật Nhà ở 2023, sau 5 năm kể từ thời điểm thanh toán đủ tiền và được cấp giấy chứng nhận, người sở hữu NƠXH có thể bán lại cho bất kỳ ai mà không bị ràng buộc về điều kiện thu nhập hay đối tượng. Cơ chế này từng được đánh giá là tạo tính linh hoạt cho thị trường, nhưng cũng bộc lộ nhiều bất cập trong thực tế.

Bộ Xây dựng đang đề xuất điều chỉnh quy định về chuyển nhượng nhà ở xã hội (NƠXH) theo hướng siết chặt hơn, thay vì cho phép mua bán tự do sau 5 năm như hiện hành.

Bộ Xây dựng cho rằng, việc cho phép giao dịch tự do sau thời hạn 5 năm đã khiến một phần quỹ nhà ở xã hội bị “thương mại hóa”. Nhiều căn hộ sau khi hết thời gian hạn chế đã được bán lại với giá cao, không còn phục vụ nhóm người thu nhập thấp, đối tượng chính của chính sách. Trong bối cảnh quỹ đất hạn chế và nhu cầu nhà ở giá phù hợp ngày càng tăng, việc điều chỉnh chính sách là cần thiết để bảo toàn ý nghĩa an sinh ban đầu.

Viện Nghiên cứu thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cũng từng đưa ra kiến nghị siết chặt hoạt động chuyển nhượng NƠXH. Theo đó, tổ chức này đề xuất chỉ cho phép bán lại cho người đủ điều kiện hoặc yêu cầu hoàn trả toàn bộ các ưu đãi nếu chuyển nhượng ra ngoài thị trường sau thời hạn 5 năm.

Các chuyên gia nhận định, nếu không có cơ chế kiểm soát, chính sách nhà ở xã hội sẽ bị “lệch hướng”, khi nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước không đến đúng đối tượng. Việc này không chỉ gây lãng phí mà còn làm giảm niềm tin vào các chương trình an sinh.

Bên cạnh việc điều chỉnh quy định chuyển nhượng, nhiều ý kiến cho rằng cần đồng bộ các giải pháp như tăng cường thanh tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, minh bạch hóa quy trình xét duyệt và quản lý người mua. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ trong xác minh đối tượng, quản lý giao dịch cũng được xem là hướng đi cần thiết.

Ở góc độ dài hạn, việc siết chặt chuyển nhượng cần đi cùng với mở rộng nguồn cung nhà ở xã hội. Nếu chỉ kiểm soát giao dịch mà không tăng nguồn cung, áp lực về nhu cầu vẫn sẽ tiếp tục gia tăng, đặc biệt tại các đô thị lớn.

Nguồn: Bộ Xây dựng đề xuất không chuyển nhượng tự do nhà ở xã hội sau 5 năm