Vốn ngoại và vị thế mới của chứng khoán Việt Nam: Chờ cú xoay chiều lịch sử

Nhìn lại giai đoạn vừa qua, khối ngoại đã bán ròng 120.000 tỷ đồng trong năm 2025, bất chấp sự thăng hoa về điểm số khi VN-Index tăng trưởng 41% – mức tăng mạnh nhất trong nhiều năm tại Đông Nam Á. Con số này phản ánh sự thận trọng của dòng vốn ngoại trước các tác động từ biến động lãi suất trên thế giới, tỷ giá tăng…

Bên cạnh đó, dữ liệu lịch sử cũng cho thấy hành vi của khối ngoại rất khó dự đoán và không tuân theo các suy luận, phân tích thông thường. Bằng chứng là trong các năm 2016, 2019 hay 2021, dù tỷ giá biến động nhẹ hoặc giảm, khối ngoại vẫn miệt mài bán ròng khớp lệnh. Tương tự, khối ngoại từng bán ròng mạnh qua kênh khớp lệnh trong hai năm 2018-2019 dù GDP Việt Nam đều đạt trên 7%; trong khi năm 2017 lại mua ròng khớp lệnh khi P/E của VN-Index trên đà lên vùng đỉnh, cao hơn nhiều mức trung bình trong quá khứ; hay như năm 2024 khi P/E của VN-Index thấp hơn trung bình thì họ lại bán ròng kỷ lục.

Tuy nhiên, giới chuyên gia tin rằng có nhiều yếu tố sẽ giúp cho khối ngoại trở lại mua ròng trên thị trường chứng khoán Việt Nam kể từ năm 2026.

Chờ cú xoay chiều lịch sử của vốn ngoại trên TTCK Việt Nam sau giai đoạn bán ròng kỷ lục

Đầu tiên, sự ổn định về chính trị, chính sách cùng tốc độ tăng trưởng kinh tế cao với mục tiêu GDP tăng trên 10% đã biến Việt Nam thành một điểm sáng đầy tiềm năng trong khu vực. Sự hội nhập sâu rộng của Việt Nam vào chuỗi cung ứng toàn cầu với tổng vốn FDI đăng ký năm 2025 đạt khoảng 38,4 tỷ USD đã củng cố niềm tin cho các nhà đầu tư về một nền tảng vĩ mô vững chắc.

Trên bản đồ đầu tư toàn cầu, Việt Nam đã lọt vào "radar" của các quỹ quốc tế với số liệu ấn tượng khi khoảng 38% các quỹ đầu tư châu Á và 30% các quỹ thị trường mới nổi toàn cầu (GEM funds) đã đưa cổ phiếu Việt Nam hiện diện trong danh mục đầu tư. Một trong những động lực lớn nhất thúc đẩy triển vọng này chính là lộ trình nâng hạng từ thị trường cận biên (Frontier Market) lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market) dự kiến diễn ra vào tháng 9/2026, nhưng những động thái sớm hơn từ khối ngoại có thể đến ngay trong tháng 4/2026 khi FTSE Russell công bố kết quả đánh giá giữa kỳ năm 2026.

Sự kiện này được kỳ vọng sẽ thu hút từ 1 đến 1,5 tỷ USD dòng vốn ngoại từ các quỹ ETF mô phỏng chỉ số và có thể đạt tổng cộng từ 3,4 đến 6 tỷ USD từ cả các quỹ thụ động lẫn chủ động. Một số dự báo lạc quan thậm chí cho rằng dòng vốn đổ vào thị trường chứng khoán có thể lên tới 5 - 7 tỷ USD khi Việt Nam chính thức được đưa vào các bộ chỉ số uy tín như FTSE Emerging Markets.

Tựu trung, cách nhà đầu tư nước ngoài nhìn nhận và đánh giá về vị thế của Việt Nam nói chung và vị thế của thị trường chứng khoán Việt Nam nói riêng là yếu tố quan trọng nhất quyết định liệu họ mua hay bán ròng trên thị trường.

Nhìn về quá khứ thị trường chứng khoán Việt Nam cũng như các thị trường chứng khoán thế giới, việc khối ngoại mua/bán ròng không có nhiều liên hệ với việc một số ít cổ phiếu chiếm tỷ trọng vốn hóa lớn trong cấu trúc thị trường chứng khoán. Trên thực tế, đây cũng là một hiện tượng phổ biến tại nhiều thị trường trên thế giới.

Trong giai đoạn đầu phát triển, nhiều nền kinh tế lớn cũng có cấu trúc tương tự khi các doanh nghiệp trụ cột chiếm tỷ trọng chi phối, đơn cử như Samsung Electronics từng chiếm 30% chỉ số KOSPI của Hàn Quốc hay nhóm ngân hàng chiếm 40% chỉ số tại Indonesia. Ngay tại các thị trường phát triển như Mỹ, nhóm 8 công ty công nghệ gồm Nvidia, Apple, Amazon, Tesla, Alphabet, Meta, Broadcom, và Microsoft đã chiếm 53% đà tăng của toàn bộ thị trường chứng khoán nước này trong năm 2024. Các công ty còn lại trong nhóm S&P 500 chỉ đóng góp 35%, phần còn lại là các công ty nhỏ lẻ khác. Điều này cho thấy tập trung vốn hóa là một xu hướng tự nhiên và sự hiện diện của các bluechip có vốn hóa lớn là yếu tố cần thiết để thu hút vốn ngoại nhờ lợi thế về quy mô, thanh khoản và quản trị tốt. Những điều này cũng góp phần tạo nên vị thế của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Với vị thế mới sau khi nâng hạng, tăng trưởng GDP cao cùng với tình hình chính trị ổn định trong bối cảnh thế giới nhiều bất ổn, khối ngoại được kỳ vọng rằng sẽ chấm dứt chu kỳ bán ròng trên thị trường chứng khoán Việt Nam vào năm 2026, mở ra một chương mới đầy hứa hẹn cho không chỉ các nhà đầu tư nước ngoài mà cả các nhà đầu tư trong nước.

Nguồn:Vốn ngoại và vị thế mới của chứng khoán Việt Nam: Chờ cú xoay chiều lịch sử