Tiền gửi giảm mạnh, ngân hàng đối mặt áp lực huy động vốn

Theo số liệu mới công bố của Ngân hàng Nhà nước, tổng huy động vốn từ dân cư và tổ chức kinh tế trong hệ thống ngân hàng tính đến tháng 1/2025 đạt 14,62 triệu tỷ đồng, giảm 0,75% so với cuối năm 2024. Nguyên nhân là do sự điều chỉnh giảm trong tiền gửi từ khu vực tổ chức kinh tế.

Cụ thể, tiền gửi của người dân tiếp tục có xu hướng tăng, với mức tăng thêm 123.000 tỷ đồng trong tháng đầu năm, tương đương 1,74% so với cuối năm trước. Ở chiều ngược lại, khu vực tổ chức kinh tế ghi nhận mức giảm 233.000 tỷ đồng, tương ứng mức sụt giảm 3,04%. Đây là lần đầu tiên dòng tiền gửi từ nhóm tổ chức kinh tế giảm sau 5 tháng tăng trưởng liên tiếp trước đó.

Sự sụt giảm của dòng tiền gửi từ dân cư và tổ chức kinh tế diễn ra trong bối cảnh lãi suất huy động của nhiều ngân hàng liên tục "dò đáy". Mặt bằng lãi suất ở mức thấp đang khiến cả doanh nghiệp lẫn người dân có xu hướng dịch chuyển dòng tiền sang các kênh đầu tư khác như vàng, bất động sản hoặc trái phiếu doanh nghiệp – những nơi có khả năng mang lại lợi suất cao hơn.

Tổng huy động vốn từ dân cư và tổ chức kinh tế trong hệ thống ngân hàng giảm trong tháng 1/2025

Trong khi đó, theo thống kê của Bộ Tài chính, tính đến ngày 25/3/2025, tổng huy động vốn của hệ thống tổ chức tín dụng đã tăng 1,36%, còn tín dụng đối với nền kinh tế tăng 2,49%. Điều này cho thấy mức chênh lệch giữa huy động và cho vay đã mở rộng lên khoảng 1,1 triệu tỷ đồng, phản ánh áp lực cân đối vốn trong hệ thống ngân hàng giai đoạn đầu năm.

Sự lệch pha giữa huy động và cho vay đang đặt ra thách thức không nhỏ cho hệ thống ngân hàng trong việc đảm bảo nguồn lực để phục vụ cho mục tiêu tăng trưởng tín dụng 16% trong năm nay.

Thực tế, tình trạng này đã diễn ra từ năm 2024. Báo cáo ngành ngân hàng mới đây của FiinRatings cho thấy, trong năm 2024, các ngân hàng Việt Nam ngày càng phụ thuộc vào nguồn vốn bán buôn khi tăng trưởng cho vay (16,8%) vượt xa mức tăng trưởng tiền gửi (11,4%). Điều này dẫn đến sự gia tăng phụ thuộc vào huy động vốn bán buôn (wholesale funding), từ đó gia tăng rủi ro thanh khoản.

Trước thực trạng này, trong năm 2024, các ngân hàng đang phải cạnh tranh để duy trì cơ sở tiền gửi, đặc biệt là các ngân hàng nhỏ, khi chủ trương điều hành chính sách tiền tệ của NHNN là hạn chế tăng lãi suất tiền gửi. Trong khi đó, các ngân hàng lớn, đặc biệt là nhóm ngân hàng TMCP hàng đầu, tiếp tục thu hút lượng tiền gửi lớn nhờ khả năng huy động vốn tốt hơn và vị thế vững chắc trên thị trường.

Ngân hàng tăng cường phát hành trái phiếu dài hạn trong năm 2024.

Trong năm vừa qua, các ngân hàng đã tăng cường phát hành trái phiếu, đặc biệt là trái phiếu kỳ hạn dài (trên 7 năm). Theo thống kê của FiinRatings, giá trị phát hành trái phiếu ngân hàng năm 2024 tăng 70,7% so với năm trước đó.

Tuy nhiên, việc đẩy mạnh phát hành trái phiếu cũng làm gia tăng đòn bẩy tài chính và áp lực lên lợi nhuận của các ngân hàng khi những ngân hàng này phải đối mặt với chi phí vốn cao hơn.

“Chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu ngân hàng và lãi suất tiền gửi đã nới rộng lên 2 - 3,5% vào nửa cuối năm 2024. Các ngân hàng phải đối mặt với rủi ro từ việc phát hành trái phiếu, khi lãi suất cao hơn sẽ làm cho trái phiếu ngân hàng trở nên hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư tổ chức, nhưng cũng đồng thời khiến chi phí huy động tăng lên”, chuyên gia FiinRatings nhận định.

FiinRatings dự báo, trong năm 2025, sự mất cân đối về huy động vốn sẽ còn gia tăng, khiến các ngân hàng tiếp tục phụ thuộc vào nguồn vốn bán buôn và phát hành chứng chỉ tiền gửi.

Trong đó, các ngân hàng TMCP quy mô nhỏ sẽ gặp nhiều thách thức trong việc huy động vốn vào năm 2025 hơn khi họ gặp khó khăn trong việc thu hút tiền gửi khách hàng, do các chỉ đạo của chính phủ hạn chế việc tăng lãi suất tiền gửi. Điều này sẽ dẫn đến chi phí huy động cao hơn và tăng trưởng cho vay bị hạn chế đối với các ngân hàng này, FiinRatings nhấn mạnh.

Nguồn:Tiền gửi giảm mạnh, ngân hàng đối mặt áp lực huy động vốn