Tận dụng thời cơ về giá để đẩy mạnh sản xuất, xuất khẩu gạo

Xuất khẩu gạo 7 tháng đầu năm tăng mạnh

Sáng ngày 4/8/2023, tại TP. Cần Thơ, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, UBND TP. Cần Thơ tổ chức Hội nghị sơ kết tình hình xuất khẩu gạo 6 tháng đầu năm 2023, bàn phương hướng điều hành xuất khẩu những tháng cuối năm 2023.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên cho biết, những tháng đầu năm 2023, tình hình thế giới tiếp tục có những biến động nhanh, phức tạp, khó lường, đã tác động lớn đến tăng trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế nói chung, hoạt động thương mại gạo nói riêng.

Song, nhờ triển khai thực hiện có hiệu quả các giải pháp tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng trong nước và đẩy mạnh xuất khẩu, góp phần mang lại những thành tựu chung của nền kinh tế, xuất khẩu gạo đã đạt được những kết quả tích cực.

Theo đó, xuất khẩu gạo 7 tháng đầu năm tăng mạnh cả về sản lượng và giá trị so với cùng kỳ năm trước (tăng 18,7% về lượng và tăng gần 30% về trị giá). Cơ cấu chủng loại gạo xuất khẩu chuyển dịch tích cực, đúng hướng, giúp gia tăng giá trị cho sản phẩm gạo Việt Nam.

Hầu hết các thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam đều ghi nhận mức tăng trưởng khá cao so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu gạo sang các thị trường khu vực Đông Nam Á tăng trưởng vượt bậc; các thị trường xuất khẩu truyền thống, trọng điểm được tiếp tục giữ vững; ngoài ra khu vực thị trường EU cũng ghi nhận sự tăng trưởng cao gần 30%.

Tận dụng thời cơ đẩy mạnh xuất khẩu

Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động xuất khẩu gạo thời gian qua cũng bộc lộ những tồn tại, hạn chế. Theo đó, thị trường xuất khẩu gạo chủ yếu tập trung vào một số thị trường truyền thống, trọng điểm; chưa chú trọng khai thác các thị trường mới, còn nhiều tiềm năng; còn tình trạng sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ, hiệu quả thấp; việc tạo lập, phát triển các cơ chế liên kết, hợp tác giữa các thương nhân kinh doanh, xuất khẩu gạo với người sản xuất chưa được chú trọng...

Đặc biệt, tình hình sản xuất và thương mại lương thực toàn cầu đang diễn biến phức tạp, khó lường do tác động bởi nhiều yếu tố, tình hình địa chính trị, địa kinh tế trong khu vực và thế giới. Giá gạo toàn cầu đã tăng mạnh, đạt mức giá cao nhất trong 11 năm qua, mang lại những cơ hội và thách thức đan xen cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu gạo của Việt Nam.

Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên, việc tận dụng thời cơ về giá để đẩy mạnh sản xuất, xuất khẩu gạo, khai thác thị trường truyền thống và mở rộng thị trường tiềm năng cần khẩn trương. Gắn với đó, cần phải giữ được thương hiệu gạo đã xây dựng thời gian qua, đồng thời đảm bảo giữ vững an ninh lương thực quốc gia.

Cũng tại hội nghị, ông Trần Duy Đông - Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) thông tin, theo số ước của liên Bộ Công Thương - Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, ước tính đến hết tháng 7/2023, Việt Nam xuất khẩu 4,83 triệu tấn gạo, trị giá 2,58 tỷ USD, tăng 18,7% về lượng và tăng 29,6% về trị giá so với cùng kỳ năm 2022. Giá xuất khẩu bình quân ước đạt 534 USD/tấn, tăng 9,2% so cùng kỳ năm 2022.

Xuất khẩu gạo tiếp tục ghi nhận sự tăng trưởng tại thị trường truyền thống, thị trường có FTA thế hệ mới, trong đó khu vực thị trường châu Á tiếp tục là thị trường khu vực xuất khẩu lớn nhất trong 6 tháng năm 2023, đạt gần 3,3 triệu tấn, chiếm 77,7% tổng lượng xuất khẩu, tăng 35,8% so với cùng kỳ năm 2022.

Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến xuất khẩu gạo những tháng cuối năm 2023, lãnh đạo Cục Xuất nhập khẩu dự báo: Việc thiếu hụt nguồn cung lương thực toàn cầu do tác động từ lệnh cấm của Ấn Độ; tác động từ việc chấm dứt thỏa thuận “Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen”; tác động từ việc Liên Hợp quốc cắt giảm viện trợ lương thực; biến đổi khí hậu, thay đổi điều kiện gieo trồng, lạm phát tiếp diễn và chuỗi phản ứng dây chuyền từ các nước thông qua lệnh cấm xuất khẩu sẽ ảnh hưởng đến tình hình xuất nhập khẩu.

Trên cơ sở các yếu tố được dự báo, đại diện Bộ Công Thương cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các Bộ, ngành liên quan có những định hướng điều hành xuất khẩu gạo từ nay đến hết năm 2023.

Phát biểu tại hội nghị, đại diện lãnh đạo các địa phương đều nhận định, cần tận dụng thời cơ này nhưng vẫn phải đảm bảo an ninh lương thực cho nội địa. Các địa phương đề xuất cần có các chính sách hỗ trợ vốn đối với các doanh nghiệp xuất khẩu gạo có xây dựng vùng nguyên liệu, có đầu tư kho chứa, nâng cấp, cải thiện dây chuyển máy móc sản xuất. Đồng thời, tạo điều kiện, hỗ trợ các doanh nghiệp, tổ hợp tác và nông dân tiếp cận máy móc thiết bị, kỹ thuật bảo quản sau thu hoạch, tăng khả năng và thời gian bảo quản, giảm áp lực cung cầu, chủ động giá bán cạnh tranh.

Ngoài ra, cần có chính sách phát triển đa dạng hóa các thị trường xuất khẩu gạo với quy mô, cơ cấu thị trường và sản phẩm xuất khẩu ổn định, bền vững; củng cố các thị trường xuất khẩu truyền thống, trọng điểm và phát triển các thị trường xuất khẩu mới, tiềm năng; gia tăng thị phần gạo Việt Nam tại các thị trường xuất khẩu; đảm bảo hiệu quả xuất khẩu bền vững, khẳng định uy tín và thương hiệu gạo Việt Nam...

Nguồn: Tận dụng thời cơ về giá để đẩy mạnh sản xuất, xuất khẩu gạo