Nhức nhối tình trạng đặc sản vùng miền bị giả mạo

Giả mạo đặc sản ngày càng gia tăng

Thương mại điện tử đang trở thành kênh tiêu thụ nông sản phù hợp với xu hướng hiện nay. Tuy nhiên, tình trạng giả mạo đặc sản vùng miền trên môi trường trực tuyến ngày càng phổ biến, gây ảnh hưởng tiêu cực đến cả người sản xuất và người tiêu dùng.

Theo số liệu mới nhất từ nền tảng thống kê thương mại điện tử (Metric), trong 6 tháng cuối năm 2024, tổng doanh thu từ 5 sàn TMĐT lớn gồm Shopee, Lazada, Tiki, Sendo và Tiktok Shop ước tính đạt 156.000 tỷ đồng, tăng 78% so với cùng kỳ năm trước. Shopee tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu với 67,9% thị phần.

Những con số này phản ánh sự thay đổi trong thói quen mua sắm của người tiêu dùng Việt Nam. Ngày càng nhiều người chọn mua sắm trực tuyến để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng hàng ngày, góp phần thúc đẩy kinh tế số, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp và sản xuất nông sản theo hướng thương mại hóa.

Hạt điều gắn mác Bình Phước bán tràn lan trên mạng với giá rẻ hơn một nửa so với sản phậm thật trên thị trường.

Tuy nhiên, thương mại điện tử cũng mang đến những thách thức nhất định. Bên cạnh cơ hội đưa nông sản chất lượng cao đến tay người tiêu dùng, hình thức kinh doanh này cũng tạo kẽ hở cho các hoạt động buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng với các thủ đoạn ngày càng tinh vi.

Anh Lê Văn Hùng (Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội), chia sẻ rằng anh đã mua 10 kg bơ 034 từ một tài khoản Facebook có tên M.L. Sản phẩm được quảng cáo có ruột vàng, cơm dày, hạt lép và thơm ngon. Tuy nhiên, khi nhận hàng, anh phát hiện đây là loại bơ sáp bị nhão, không đúng như quảng cáo. Trên bao bì vẫn ghi nhãn “Bơ 034 - Đặc sản Tây Nguyên - Cam kết hàng ngon 100%”, nhưng khi anh liên hệ yêu cầu đổi trả thì người bán không phản hồi.

Tình trạng giả mạo thương hiệu nông sản cũng xuất hiện ở nhiều lĩnh vực khác. Gần đây, ông Vũ Thái Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Điều Bình Phước, đã gửi văn bản đề nghị các cơ quan chức năng tỉnh vào cuộc bảo vệ thương hiệu “Hạt điều Bình Phước”.

Một số website và mạng xã hội đã lợi dụng danh tiếng của đặc sản này để bán hạt điều kém chất lượng với mức giá rẻ bất thường. Qua xác minh, những sản phẩm này thực chất là hạt điều nhập khẩu cũ, không rõ nguồn gốc, có dấu hiệu hư hỏng, ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Trước tình trạng này, Hiệp hội Điều Bình Phước kiến nghị UBND tỉnh và các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm. Đồng thời, người tiêu dùng cũng được khuyến cáo cẩn trọng, lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng để bảo vệ sức khỏe.

Không chỉ hạt điều, HTX chè Khe Năm (Yên Bái) cũng là nạn nhân của hành vi mạo danh. Anh Trần Văn Thanh, Phó Giám đốc HTX, cho biết nhiều khách hàng đã phản ánh về việc mua phải chè kém chất lượng nhưng lại được quảng cáo là chè Khe Năm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến uy tín của HTX mà còn gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

“Chúng tôi đang phối hợp với cơ quan chức năng để xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền giúp người tiêu dùng nhận biết sản phẩm chính hãng, bảo vệ quyền lợi của khách hàng và thương hiệu HTX”, anh Thanh nhấn mạnh.

Doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng bị giả mã số vùng trồng.

Những trường hợp trên chỉ là một phần nhỏ trong thực trạng mạo danh nông sản hiện nay. Đây đang là vấn đề đáng lo ngại không chỉ đối với doanh nghiệp, hợp tác xã mà còn với người tiêu dùng và cả những nhà sản xuất chân chính.

Cuối năm 2024, một số doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng bị giả mã số vùng trồng khiến Hiệp hội Rau quả Việt Nam cảnh báo tình trạng gian lận mã số vùng trồng sầu riêng gia tăng, ảnh hưởng đến xuất khẩu của doanh nghiệp.

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), thời gian qua, nhu cầu sầu riêng tăng cao đã tạo điều kiện cho các hành vi gian lận như giả mạo mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, con dấu và chữ ký, gây hậu quả nghiêm trọng.

Ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng thư ký Vinafruit - cho biết hiệp hội nhận được nhiều đơn tố cáo từ doanh nghiệp về các vi phạm này. Gần đây, Công ty TNHH Vina T&T bị làm giả mã số cơ sở đóng gói (mã VN-BTPH-036) để xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc.

Theo đó, một nhóm người đã giả mạo chữ ký và con dấu của ông Võ Hữu Trường, người đứng đầu chi nhánh Vina T&T Bến Tre, để ký hợp đồng ủy quyền xuất khẩu với Công ty TNHH Eruka Marketing, vào ngày 10/12/2024. Văn bản giả mạo còn được sử dụng để ủy quyền trái pháp luật cho nhiều doanh nghiệp khác, dẫn đến nhiều lô hàng mang mã số giả được thông quan.

Ông Nguyễn Đình Tùng, Tổng giám đốc Vina T&T, khẳng định công ty chưa từng sở hữu con dấu hoặc ủy quyền sử dụng mã số này. Ông lo ngại khi các lô hàng gian lận vẫn được thông quan, sẽ ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp

Tăng cường phối hợp thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm

Tình trạng kinh doanh, buôn bán hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ và hàng kém chất lượng trên các nền tảng thương mại điện tử đang ngày càng phổ biến, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến xã hội và làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng.

Để ngăn chặn tình trạng mạo danh đặc sản, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và cộng đồng. Đồng thời, việc rà soát và điều chỉnh cơ chế, chính sách phù hợp với thực tế là cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý trong lĩnh vực thương mại điện tử.

Bên cạnh đó, công tác phối hợp, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm giữa các cơ quan chức năng cần được đẩy mạnh. Việc phát hiện và đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, nhãn hàng hóa, mã số, mã vạch và truy xuất nguồn gốc sản phẩm cũng cần được chú trọng.

Để ngăn chặn tình trạng mạo danh đặc sản, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và cộng đồng.

Theo ông Dương Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường Hà Nội, công tác quản lý thị trường cần sự phối hợp của nhiều cơ quan và đơn vị liên quan. Hàng năm, Cục chỉ đạo các Đội Quản lý thị trường triển khai điều tra, giám sát các cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn, đặc biệt là các nhóm hàng cấm, hàng lậu, hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc. Việc theo dõi hoạt động mua bán qua các nền tảng trực tuyến như Facebook, TikTok, YouTube cũng được tăng cường nhằm truy vết các đường dây, ổ nhóm vi phạm.

Song song với đó, các doanh nghiệp và hợp tác xã sản xuất đặc sản cần chú trọng xây dựng và bảo vệ thương hiệu. Việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, áp dụng biện pháp chống hàng giả và đẩy mạnh tuyên truyền giúp người tiêu dùng nhận diện và tin tưởng vào sản phẩm chính thống.

Các chuyên gia cảnh báo rằng thực phẩm giả mạo tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe do không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, có thể chứa chất phụ gia độc hại hoặc không rõ thành phần. Người tiêu dùng sử dụng những sản phẩm này có nguy cơ đối mặt với các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

Do đó, người tiêu dùng cần nâng cao nhận thức, sử dụng công nghệ để xác minh nguồn gốc sản phẩm và thận trọng trước khi mua hàng. Đặc biệt, tâm lý "ham rẻ" chính là yếu tố khiến hàng giả, hàng kém chất lượng tiếp tục tồn tại.

Ngoài ra, người tiêu dùng nên có những phản ứng mạnh mẽ hơn như yêu cầu đổi trả hàng hoặc tố giác lên các đơn vị phân phối, cơ quan chức năng khi phát hiện sản phẩm vi phạm chất lượng. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi chính đáng của bản thân mà còn góp phần tạo môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh cho cộng đồng và các doanh nghiệp chân chính.

Nguồn: Nhức nhối tình trạng đặc sản vùng miền bị giả mạo