Bí quyết men rượu cần ""uống vào chỉ vui, không giận"" của người Ê Đê

Cơn lốc thị trường khiến không ít giá trị văn hóa ẩm thực truyền thống của người Ê Đê ở Phú Yên mai một, trong đó có việc làm men ủ rượu cần. May mắn, buôn làng còn Mí Ô giữ được cách làm men rượu mà người uống vào ''chỉ thấy vui, không giận''.

Bí quyết men rượu cần ''uống vào chỉ vui, không giận'' của người Ê Đê - ảnh 1

Mí Ô (phải) giới thiệu cục men ủ rượu cần được chị làm bằng các nguyên liệu truyền thống do ông bà truyền lại - Ảnh: VĂN THÙY

Tranh thủ mấy ngày nắng ráo sau những cơn mưa mùa đông như muốn sập trời, Mí Ô (tên khai sinh là Nay Hờ Mới, 33 tuổi, ở buôn Lê Diêm, thị trấn Hai Riêng, huyện miền núi Sông Hinh, tỉnh Phú Yên) lại mang gùi lên tận xã Ea Lâm, nạo lấy vỏ cây bìn lin về kết hợp với các nguyên liệu khác làm men ủ mấy ché rượu cần cho gia đình đón Tết sắp đến.

Muốn có men ngon phải tốn nhiều công

Các già làng ở buôn Lê Diêm, một buôn người Ê Đê, nói rằng lớp người lớn tuổi ở đây hầu hết đều biết công thức làm men rượu cần, nhưng hàng chục năm nay chẳng còn ai làm nữa vì chỉ cần chạy ra chợ, tốn 20.000 - 30.000 đồng là mua được mấy viên men được làm sẵn đem về ủ rượu. Ở buôn này, giờ chỉ còn nhà Mí Ô vẫn ủ rượu bằng men truyền thống tự tay chị làm.

"Hồi nhỏ tôi được mẹ chỉ cho các loại cây, lá dùng để làm men rượu cần. Ngày trước, phụ nữ, con gái trong buôn ai cũng biết làm loại men này. Người ta làm men không chỉ để ủ rượu cần cho các dịp lễ, cúng, đón khách quý, mà còn để đổi gạo, đổi muối mà ăn.

Loại men làm đúng cách ông bà truyền lại luôn cho một ché rượu cần thơm, ngon, mùi vị đặc trưng, uống say chếnh choáng nhưng vui, không đau đầu, không giận dữ" - Mí Ô giải thích đó chính là lý do chị luôn giữ cách làm men rượu cần và mong muốn con mình, nhiều người làng mình cùng gìn giữ.

Bí quyết men rượu cần ''uống vào chỉ vui, không giận'' của người Ê Đê - ảnh 2

Các viên men ủ rượu cần truyền thống của người Ê Đê do Mí Ô làm - Ảnh: VĂN THÙY

Để làm men rượu cần, Mí Ô cho biết cần pha trộn nhiều loại nguyên liệu với nhau. Đó là vỏ cây bìn lin, một loại cây thân gỗ trước đây có khá nhiều ở rừng núi Sông Hinh, nhưng giờ không còn nhiều; cây mía sẻ, một loại mía chỉ lớn cỡ ngón tay út, hay mọc ở các triền suối; lá Êjao, loại lá xanh người Ê Đê hay dùng để nấu canh bồi và củ riềng, ớt trái, gạo đã ngâm nước khoảng 1 giờ.

Cả hỗn hợp này bỏ hết vào chiếc cối gỗ mà người đồng bào tiện từ một thân cây to, dùng chày lớn giã như giã gạo cho đến khi thành hỗn hợp nhuyễn như bột.

Người phụ nữ Ê Đê vo các cục men lớn cỡ cườm tay, lăn chúng qua lớp vỏ trấu mới, rồi đem phơi nắng một ngày. Tiếp đó, các cục men được đưa lên gác bếp để hơi lửa, khói áp vào cho đen mặt ngoài, là cách để giữ cho men khỏi bị hư hỏng.

"Làm được cục men như thế tốn công sức và cũng… mệt nhọc. Nhưng người phụ nữ Ê Đê phải biết làm men để ủ rượu cần cho gia đình, khi làm được men, ủ được ché rượu thành công là mình vui liền, quên hết mệt" - Mí Ô thổ lộ.

Chúng tôi mừng vì buôn mình còn có Mí Ô giữ được cách làm men rượu cần của ông bà. Tôi hay nói với lũ trẻ là nhìn vào Mí Ô mà làm, ráng giữ giá trị truyền thống của dân tộc mình.

Ông OI TIẾT - già làng có uy tín ở buôn Lê Diêm

Mong men rượu cần thơm mãi

Nếu làm men rượu cần tốn nhiều công sức và kỹ thuật, thì ủ ché rượu cần cũng kỹ lưỡng không kém. Mí Ô cho biết cơm ủ rượu được nấu từ loại gạo lúa mới; xoong nấu cơm phải là… chuyên nấu cơm, trước đó không dùng để nấu canh hay chiên, xào; bếp lửa nấu cơm phải là lửa mới đầu ngày, tức ngọn lửa chưa nấu nướng món gì khác trước đó.

"Ông bà truyền dạy sao thì mình làm vậy, có lẽ là để nồi cơm ủ rượu này thật tinh khiết, không trộn lẫn mùi vị gì khác cả" - Mí Ô cho biết.

Bí quyết men rượu cần ''uống vào chỉ vui, không giận'' của người Ê Đê - ảnh 3

Các ché rượu cần được ủ từ men rượu truyền thống tự làm ở nhà chị Mí Ô - Ảnh: DUY THANH

Cơm nấu chín xong, xới đều ra nia, để cho nguội. Lấy cục men trên gác bếp xuống, nạo bỏ lớp khói đen ám bên ngoài để men không đen, không khét, rồi giã nhuyễn thành bột, trộn đều lên nia cơm.

Một lớp vỏ trấu mới, sạch được đổ vào phần đáy, chiếm gần một nửa thể tích chiếc ché gốm. Phần cơm đã trộn đều với men rượu được đổ lên bên trên lớp trấu, lèn chặt.

Xong, người ủ rượu chỉ để cái tô lớn đậy miệng ché lại. Một ngày sau đó, người ta lấy chiếc tô ra, dùng các lớp lá chuối bịt kín miệng ché, cột chặt bằng mấy lớp dây.

"Mẹ tôi nói khi làm men, ủ rượu thì tâm hồn mình phải vui, không giận dỗi, không cãi nhau, luôn nghĩ về điều tốt đẹp. Nếu làm rượu mà buồn bực thì sau này người ta uống rượu của mình họ không vui mà lại dễ nổi giận" - Mí Ô kể.

Bí quyết men rượu cần ''uống vào chỉ vui, không giận'' của người Ê Đê - ảnh 4

Chị Mí Ô bên dây lá Êjao, loại lá dùng làm nguyên liệu để chế biến men rượu cần của người Ê Đê Phú Yên - Ảnh: DUY THANH

Ché rượu cần Ê Đê ủ ít nhất là một tháng mới uống được, còn để rượu ngon nhất, nồng đượm nhất phải ủ cỡ một năm. Khi thọc chiếc cần tre xuyên qua lớp cơm, đến lớp trấu đượm nước rượu, người uống thưởng thức được hương vị độc đáo của loại rượu cần được ủ từ men tự nhiên này.

"Tôi sẽ truyền lại cho con mình khi chúng lớn lên để gìn giữ cách làm độc đáo truyền thống này. Tôi mơ ước có nhiều người nữa cùng làm như mình, để men rượu cần của cha ông thơm mãi, thơm xa hơn buôn làng mình" - Mí Ô tâm sự.

Là điểm nhấn du lịch của buôn làng trong tương lai

Ông Nguyễn Như Đông - trưởng Phòng văn hóa - thông tin và thể thao huyện Sông Hinh - cho biết mới đây phòng đã làm một phim về bảo tồn men rượu cần truyền thống của người Ê Đê, mà nhân vật duy nhất là chị Mí Ô.

"Người phụ nữ trẻ này rất tâm huyết với giá trị văn hóa ẩm thực truyền thống của dân tộc mình" - ông Đông nhận xét.

Ông cho biết trong kế hoạch sắp tới, phòng tham mưu cho UBND huyện Sông Hinh trong xây dựng buôn Lê Diêm thành điểm đến của du lịch văn hóa bản địa địa phương, có nội dung trình diễn nghề truyền thống Ê Đê, trong đó nghề làm rượu cần với men rượu truyền thống là một điểm nhấn.

https://www.tin247.news/bi-quyet-men-ruou-can-uong-vao-chi-vui-khong-gian-cua-nguoi-e-de-26-29528018.html
Chia sẻ

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Đỗ Hoàng Hên tỏa sáng: Cú hích chiến thuật cho tuyển Việt Nam tại ASEAN Cup 2026

Đỗ Hoàng Hên tỏa sáng: Cú hích chiến thuật cho tuyển Việt Nam tại ASEAN Cup 2026

Màn trình diễn xuất sắc cùng cú đúp bàn thắng vào lưới Timor Leste của Đỗ Hoàng Hên đang mang lại lời giải chiến thuật tối ưu cho HLV Kim Sang-sik.
Báo Anh viết về ‘đại thắng’ của tuyển Việt Nam tại ASEAN Cup 2026

Báo Anh viết về ‘đại thắng’ của tuyển Việt Nam tại ASEAN Cup 2026

Hãng tin Reuters nhấn mạnh cú hat-trick của Nguyễn Đình Bắc trong chiến thắng Timor Leste 7-0, mở màn hành trình bảo vệ ngôi vương ASEAN Cup 2026.
Man United chốt giá mua sao trẻ PSG

Man United chốt giá mua sao trẻ PSG

Nguồn tin uy tín cho biết, MU đang cân nhắc gửi lời đề nghị chính thức tới sao trẻ của PSG.
World Cup 2030 sẽ có 64 đội tham dự?

World Cup 2030 sẽ có 64 đội tham dự?

Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Nam Mỹ kỳ vọng World Cup 2030 sẽ có 64 đội bóng tham gia tranh tài.
Lionel Messi và ngã rẽ sự nghiệp sau World Cup 2026: Ưu tiên gia đình giữa bão tin đồn giải nghệ

Lionel Messi và ngã rẽ sự nghiệp sau World Cup 2026: Ưu tiên gia đình giữa bão tin đồn giải nghệ

Thất bại trước Tây Ban Nha tại chung kết World Cup 2026 đẩy ĐT Argentina vào cuộc chuyển giao lớn. Trong khi tương lai của Lionel Messi còn bỏ ngỏ, siêu sao 39 tuổi đã lập tức trở về Rosario để chăm sóc cha mình.
Tây Ban Nha vô địch World Cup 2026: Khi nghệ thuật kiểm soát bóp nghẹt Argentina

Tây Ban Nha vô địch World Cup 2026: Khi nghệ thuật kiểm soát bóp nghẹt Argentina

Đánh bại Argentina 1-0 nhờ pha lập công của Ferran Torres, Tây Ban Nha đăng quang World Cup 2026 đầy thuyết phục bằng lối chơi kiểm soát không gian và bản sắc tập thể.

Các tin khác

Arsenal đẩy nhanh thương vụ Christos Tzolis: Mảnh ghép hoàn hảo...

Arsenal đẩy nhanh thương vụ Christos Tzolis: Mảnh ghép hoàn hảo...

Arsenal đang nỗ lực hoàn tất chiêu mộ ngôi sao Christos Tzolis từ Club Brugge với giá khoảng 35 triệu bảng trước ngày 20/7 nhằm củng cố hàng công sau sự ra đi của Leandro Trossard.
CLB Thanh Hóa xin trả đội bóng cho tỉnh, HLV Thái Lan e ngại sức mạnh của tuyển Việt Nam

CLB Thanh Hóa xin trả đội bóng cho tỉnh, HLV Thái Lan e ngại sức mạnh của tuyển Việt Nam

CLB Thanh Hóa xin trả đội bóng cho tỉnh do bế tắc tài chính, trong khi HLV Thái Lan khẳng định tuyển Việt Nam là ứng viên số một tại ASEAN Cup 2026 sắp tới.
Những con số choáng ngợp ở trận bán kết đắt nhất lịch sử World Cup

Những con số choáng ngợp ở trận bán kết đắt nhất lịch sử World Cup

Tổng giá trị đội hình lên tới 2,74 tỷ euro biến cuộc ‘đại chiến’ Tây Ban Nha - Pháp thành trận bán kết đắt giá nhất lịch sử World Cup.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 13/7/2026: Tuổi Tuất tình cảm gắn bó

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 13/7/2026: Tuổi Tuất tình cảm gắn bó

Xem tử vi 13/7 - tử vi 12 con giáp hôm nay 13/7/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc.
FIFA giải oan cho ĐT Anh: Công nghệ cảm biến định đoạt số phận Na Uy

FIFA giải oan cho ĐT Anh: Công nghệ cảm biến định đoạt số phận Na Uy

FIFA khẳng định không có bằng chứng cho thấy bóng chạm dây cáp camera trước bàn gỡ hòa của Jude Bellingham, dập tắt những chỉ trích gay gắt từ phía Erling Haaland và các đồng đội sau thất bại kịch tính 1-2.
Tây Ban Nha vào bán kết World Cup 2026: Mikel Merino và sự trỗi dậy của siêu dự bị

Tây Ban Nha vào bán kết World Cup 2026: Mikel Merino và sự trỗi dậy của siêu dự bị

Bàn thắng muộn của Mikel Merino giúp Tây Ban Nha đánh bại Bỉ 2-1 tại tứ kết, đưa nhà đương kim vô địch châu Âu lần đầu trở lại bán kết World Cup sau 14 năm chờ đợi.
Arsenal đối mặt rào cản 130 triệu bảng trong thương vụ Morgan Rogers

Arsenal đối mặt rào cản 130 triệu bảng trong thương vụ Morgan Rogers

Mikel Arteta đang khao khát đưa Morgan Rogers về Emirates để nâng cấp hành lang cánh trái, nhưng mức định giá kỷ lục từ Aston Villa đang khiến thương vụ bom tấn này đứng trước nguy cơ bế tắc.
Thua đau Argentina, Ai Cập khiếu nại FIFA

Thua đau Argentina, Ai Cập khiếu nại FIFA

Ai Cập yêu cầu FIFA điều tra tổ trọng tài Pháp sau thất bại gây tranh cãi trước Argentina ở vòng 1/8 World Cup 2026.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 6/7/2026: Tuổi Mão tài chính nhiều may mắn

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 6/7/2026: Tuổi Mão tài chính nhiều may mắn

Xem tử vi 6/7 - tử vi 12 con giáp hôm nay 6/7/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc.
Morocco và lời khẳng định vị thế đội tuyển vĩ đại nhất lịch sử bóng đá châu Phi

Morocco và lời khẳng định vị thế đội tuyển vĩ đại nhất lịch sử bóng đá châu Phi

Sau chiến thắng trước Canada để tiến vào tứ kết World Cup 2026, Morocco không chỉ viết tiếp lịch sử mà còn thiết lập những kỷ lục vô tiền khoáng hậu của bóng đá lục địa đen.
Messi rực sáng giúp Argentina hạ Cape Verde: Kỷ lục chờ đợi và màn rượt đuổi nghẹt thở

Messi rực sáng giúp Argentina hạ Cape Verde: Kỷ lục chờ đợi và màn rượt đuổi nghẹt thở

Lionel Messi tiếp tục xô đổ những giới hạn tại World Cup 2026 khi san bằng thành tích ghi bàn năm 2022 chỉ sau 4 trận, đưa Argentina vào vòng sau sau chiến thắng kịch tính 3-2.
Cristiano Ronaldo lập kỷ lục, Bồ Đào Nha ngược dòng nghẹt thở trước Croatia

Cristiano Ronaldo lập kỷ lục, Bồ Đào Nha ngược dòng nghẹt thở trước Croatia

Ronaldo trở thành cầu thủ lớn tuổi nhất ghi bàn tại vòng knock-out World Cup trước khi Goncalo Ramos ấn định chiến thắng 2-1 cho Bồ Đào Nha trong trận cầu đầy tranh cãi của VAR.
Tuyển Anh ngược dòng vào vòng 16 đội World Cup 2026: Dấu ấn chiến thuật của Thomas Tuchel

Tuyển Anh ngược dòng vào vòng 16 đội World Cup 2026: Dấu ấn chiến thuật của Thomas Tuchel

Bị dẫn trước từ sớm, tuyển Anh đã lội ngược dòng đánh bại DR Congo nhờ sự thay đổi nhân sự chính xác của Thomas Tuchel, nhưng lỗ hổng hàng thủ vẫn là nỗi lo lớn.
Mexico thắng Ecuador 2-0: Chấm dứt lời nguyền 40 năm tại World Cup

Mexico thắng Ecuador 2-0: Chấm dứt lời nguyền 40 năm tại World Cup

Đánh bại Ecuador với tỷ số 2-0 tại vòng 32 đội, Mexico chính thức phá bỏ 'lời nguyền Quinto Partido' để lần đầu tiên ghi tên vào vòng 16 đội World Cup kể từ năm 1986.
Bi kịch tại Boston: Tuyển Đức gục ngã trước Paraguay và hồi kết của Julian Nagelsmann

Bi kịch tại Boston: Tuyển Đức gục ngã trước Paraguay và hồi kết của Julian Nagelsmann

Thất bại chấn động trên chấm luân lưu khiến "Die Mannschaft" sớm rời World Cup 2026, phơi bày sự sụp đổ về bản sắc và tương lai bất định của HLV Julian Nagelsmann.
Stephen Eustaquio và bàn thắng lịch sử: Nén đau thương viết nên cổ tích cho Canada

Stephen Eustaquio và bàn thắng lịch sử: Nén đau thương viết nên cổ tích cho Canada

Cú dứt điểm ở phút 90+2 của Stephen Eustaquio không chỉ đưa Canada lần đầu vào vòng 1/8 World Cup mà còn là lời khẳng định bản lĩnh của một chiến binh vượt qua nghịch cảnh.
HLV Thomas Tuchel giải mã màn "thiết quân luật" với Djed Spence tại World Cup 2026

HLV Thomas Tuchel giải mã màn "thiết quân luật" với Djed Spence tại World Cup 2026

Thuyền trưởng tuyển Anh khẳng định sự gay gắt trên sân là cần thiết để duy trì tiêu chuẩn cao, đồng thời cập nhật tin vui về Bukayo Saka trước trận gặp Panama.
Kylian Mbappe lập cú đúp giúp Pháp hạ Iraq, áp sát kỷ lục vĩ đại của Messi

Kylian Mbappe lập cú đúp giúp Pháp hạ Iraq, áp sát kỷ lục vĩ đại của Messi

Với hai pha lập công đẳng cấp trong chiến thắng 3-0 trước Iraq tại World Cup 2026, Kylian Mbappe chính thức cán mốc 16 bàn thắng, trực tiếp đe dọa vị thế dẫn đầu của Lionel Messi.
Xem thêm
Đổi thay nơi ngã ba biên giới Mường Nhé

Đổi thay nơi ngã ba biên giới Mường Nhé

Nỗ lực gỡ thẻ vàng thủy sản và khai thác nghề cá có trách nhiệm tại các vùng  biển.

Nỗ lực gỡ thẻ vàng thủy sản và khai thác nghề cá có trách nhiệm tại các vùng biển.

Gỡ thẻ vàng thủy sản gắn với xây dựng kinh tế biển

Gỡ thẻ vàng thủy sản gắn với xây dựng kinh tế biển

Ngày hội văn hóa các dân tộc Việt Nam 2024 sắp diễn ra tại Quảng Trị

Ngày hội văn hóa các dân tộc Việt Nam 2024 sắp diễn ra tại Quảng Trị

[Tổng Hợp] 6 Quy Định Mới Về Đất Đai, Nhà Ở Có Hiệu Lực Tháng 8/2024

[Tổng Hợp] 6 Quy Định Mới Về Đất Đai, Nhà Ở Có Hiệu Lực Tháng 8/2024

WORLDBANK DỰ BÁO KINH TẾ VIỆT NAM NĂM 2024 VÀ NĂM 2025 | NHỊP ĐẬP THỊ TRƯỜNG  #62

WORLDBANK DỰ BÁO KINH TẾ VIỆT NAM NĂM 2024 VÀ NĂM 2025 | NHỊP ĐẬP THỊ TRƯỜNG #62

Cụ thể, báo cáo “Điểm lại - Cập nhật tình hình kinh tế Việt Nam” ấn bản tháng 4/2024 của WB tại Việt Nam ngày 23/4 đã chỉ ra xuất khẩu đang phục hồi, tiêu dùng và đầu tư tư nhân trong nước cũng trên đà tăng dần. Xuất khẩu thực tế dự kiến sẽ tăng 3,5% vào năm 2024, phản ánh sự cải thiện dần dần nhu cầu toàn cầu. Ngoài ra, lĩnh vực bất động sản dự báo phục hồi mạnh hơn vào cuối năm nay và năm sau, thúc đẩy nhu cầu trong nước khi các nhà đầu tư và người tiêu dùng dần lấy lại niềm tin.
Tọa đàm “Xúc tiến thương mại: Khơi thông đầu ra cho sản phẩm OCOP”

Tọa đàm “Xúc tiến thương mại: Khơi thông đầu ra cho sản phẩm OCOP”

sản phẩm OCOP
Bác sĩ tư vấn cách phòng tránh bệnh đường hô hấp trong thời tiết giao mùa

Bác sĩ tư vấn cách phòng tránh bệnh đường hô hấp trong thời tiết giao mùa

Trao yêu thương cho em

Trao yêu thương cho em

Nhằm kết nối, sẻ chia với các trẻ em mồ côi cha, mẹ do dịch Covid-19 vừa qua trên địa bàn Cần Thơ. Tạp chí Gia đình Việt Nam tại TP Cần Thơ tổ chức Chương trình nghệ thuật “ Nối vòng yêu thương” diễn ra vào ngày 28/6/2022. Công ty Cổ phần Trầm hương sinh học TTT là đơn vị tài trợ chính cho chương trình với mong muốn các em sẽ đón nhận những tương lai tươi sáng.
Kon Tum giải cứu nạn nhân bị lừa bán sang Campuchia

Kon Tum giải cứu nạn nhân bị lừa bán sang Campuchia

Ngày 18/4 vừa qua, đối tượng Lê Ngọc Nhất đã dẫn Y Liên cùng 5 người khác gồm 2 nữ, 3 nam không rõ tên tuổi, không quen biết nhau sang Campuchia qua đường mòn biên giới tỉnh Long An.
Giao diện di động