Tỷ lệ cho vay/huy động: Nới nhưng chưa nên "thả"

Kể từ ngày 01/01/2026, lộ trình khấu trừ 100% tiền gửi KBNN khỏi tổng tiền gửi trong tính toán tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) đã chính thức có hiệu lực theo quy định tại Thông tư 22/2019/TT-NHNN (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 26/2022/TT-NHNN).

Tuy nhiên, theo giới phân tích, điều này đã gây áp lực không nhỏ lên thanh khoản hệ thống. Để bù đắp lượng tiền gửi bị thiếu hụt nhằm đáp ứng tỷ lệ an toàn LDR (ước tính khoảng 406.000 tỷ đồng), các ngân hàng buộc phải bước vào cuộc đua tăng lãi suất huy động. Hậu quả là chi phí vốn bị đẩy lên cao, đi ngược lại với các nỗ lực hạ nhiệt lãi suất chung của cơ quan điều hành.

Tiền gửi của Kho bạc nhà nước tại các NHTM năm 2025.

Trong bối cảnh đó, tại cuộc họp mới đây của NHNN với các ngân hàng thương mại diễn ra ngày 09/04/2026, các bên đã thảo luận về việc tăng tính linh hoạt cho quy định này để hạ nhiệt thị trường.

Theo KBSV, có 3 hướng nới lỏng đang được cân nhắc. Hướng đầu tiên là xem xét sửa đổi/gia hạn lộ trình tại Thông tư 26. Một số ngân hàng đề xuất cho phép duy trì việc tính một phần tiền gửi Kho bạc Nhà nước (ví dụ duy trì ở mức 20% như năm 2025) thêm một thời gian nữa thay vì cắt bỏ hoàn toàn về 0%.

Hướng thứ hai là điều chỉnh kỹ thuật trong công thức tính LDR. Một số ngân hàng đề nghị NHNN xem xét mở rộng các cấu phần được tính vào "Huy động", ví dụ như các khoản vay dài hạn từ các định chế tài chính quốc tế hoặc các chứng chỉ tiền gửi dài hạn với tỷ lệ cao hơn để giảm áp lực huy động dân cư.

Cuối cùng là tăng hạn mức LDR. Một vài ý kiến từ phía các ngân hàng cổ phần cho rằng trong bối cảnh thanh khoản hệ thống có áp lực cục bộ, NHNN có thể xem xét nới trần LDR từ 85% lên cao hơn (ví dụ 87-90%) cho những ngân hàng có chỉ số an toàn vốn (CAR) tốt.

Liên quan đến vấn đề này, ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital nhận định, gia hạn Thông tư 26 (chẳng hạn như tiếp tục cho phép tỷ lệ 20%) là giải pháp tốt nhất trong ngắn hạn vì nó giúp xử lý ngay lập tức áp lực thanh khoản và làm thị trường bớt căng thẳng hơn.

"Việc nới lỏng này sẽ mang lại lợi thế cho các ngân hàng đầu đàn, từ đó giúp họ có thêm dư địa tín dụng để cho vay các dự án lớn, đóng vai trò đầu tàu của nền kinh tế", ông nói.

Phân tích sâu hơn, ông Tuấn cho biết, nhóm đối tượng được hưởng lợi lớn nhất từ việc gia hạn này là nhóm 4 ngân hàng quốc doanh (Vietcombank, BIDV, VietinBank và Agribank) vì lượng tiền gửi KBNN trị giá hơn 400.000 tỷ đồng chủ yếu nằm ở các ngân hàng này. Nếu được tính 20%, các ngân hàng đầu đàn này sẽ có thêm dư địa khoảng 80.000 đến 100.000 tỷ đồng để tăng trưởng tín dụng, qua đó có thêm nguồn vốn để tài trợ cho các dự án lớn, các dự án đầu tàu của quốc gia.

Song, về dài hạn, CEO AFA Capital cho rằng cần điều chỉnh lại các công thức tính toán LDR sao cho phản ánh đúng thực tế.

“LDR bản chất là một chỉ số quản trị rủi ro, nên ngân hàng cần phải xem xét kỹ chất lượng tài sản cũng như chất lượng tiền gửi thực sự, thay vì chỉ gộp chung những con số tổng từ trên cao. Vì vậy, việc áp dụng các tiêu chuẩn mới, tiên tiến hơn sẽ là cách tốt nhất để kiểm soát rủi ro thanh khoản trên toàn hệ thống”, ông nói.

Tỷ lệ LDR theo Thông tư 22 của các NHTM năm 2025.

Đối với phương án nới trần LDR, ông Tuấn cho biết việc nới lỏng hoặc không áp dụng mức trần LDR cứng là điều khá phổ biến trên thế giới. Các nước trong khu vực như Thái Lan (khoảng 93%), Malaysia (lên đến 100%) hay Indonesia (khoảng 77%) đều linh hoạt hơn trong tỷ lệ này. Thậm chí, ở những chuẩn mực quản trị hiện đại như Basel III, tỷ lệ LDR đã bị loại bỏ hoàn toàn để thay bằng các chỉ tiêu đo lường thanh khoản chi tiết và thực chất hơn như LCR.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Minh Tuấn nhận định Việt Nam sẽ chưa thể lập tức đi theo phương án này (như nới trần LDR hoặc bỏ LDR). Nguyên nhân là do hệ thống công nghệ thông tin cũng như khả năng kiểm soát chất lượng tín dụng của hệ thống ngân hàng trong nước vẫn chưa hoàn toàn đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế như Basel III.

“Việc đột ngột nâng trần LDR lên cao hơn lúc này có nguy cơ dẫn đến hệ lụy nghiêm trọng là không thể kiểm soát được mức độ rủi ro cũng như chất lượng tín dụng. Bản chất của LDR là nhằm đảm bảo ngân hàng không cho vay quá nhiều so với lượng tiền gửi nhận vào, nếu nới lỏng mà thiếu công cụ kiểm soát chất lượng tài sản thì rủi ro thanh khoản sẽ tăng vọt”, ông nói.

Theo quy định tại Thông tư 22/2019/TT-NHNN (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 26/2022/TT-NHNN), phần tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước (KBNN) được đưa vào tổng tiền gửi trong tính toán tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) nhằm hỗ trợ hệ thống ngân hàng sau đại dịch Covid-19 nhưng với tỷ lệ khấu trừ tăng dần. Cụ thể, cấu phần nguồn vốn này trong tổng tiền gửi bị khấu trừ 50% trong năm 2023, 60% trong năm 2024, 80% trong năm 2025 và 100% từ năm 2026 trở đi.

Nguồn:Tỷ lệ cho vay/huy động: Nới nhưng chưa nên 'thả'