Áp lực lớn, nhưng tỷ giá vẫn trong tầm kiểm soát

Tỷ giá từ hạ nhiệt đến leo thang

Sau giai đoạn hạ nhiệt kéo dài từ cuối năm 2025, thị trường ngoại hối bước vào năm 2026 với trạng thái tương đối ổn định, trước khi đảo chiều nhanh chóng bởi các cú sốc địa chính trị toàn cầu.

Trên thị trường tự do, diễn biến tỷ giá USD/VND có phần căng thẳng hơn và mang tính phản ứng nhanh với các biến động vĩ mô

Theo đánh giá của KBSV Research, trong nửa đầu quý I/2026, tỷ giá USD/VND duy trì xu hướng giảm khi các yếu tố hỗ trợ đồng nội tệ phát huy hiệu quả. Tỷ giá liên ngân hàng ghi nhận mức giảm 1,6% so với đầu năm, chủ yếu nhờ nhu cầu nắm giữ VND gia tăng trước kỳ nghỉ Tết Nguyên Đán, là thời điểm thanh khoản nội tệ thường bị thu hẹp. Đồng thời, dòng kiều hối đổ về mạnh trong giai đoạn cuối năm và đầu năm mới góp phần cải thiện nguồn cung ngoại tệ trong nước.

Trên thị trường quốc tế, chỉ số DXY suy yếu và dao động quanh vùng 96-97 điểm, phản ánh sự giảm giá của đồng USD khi tâm lý nhà đầu tư chuyển sang thận trọng trước các tín hiệu chính sách từ Mỹ. Những kỳ vọng về khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) can thiệp hỗ trợ đồng yên Nhật, cùng với các phát biểu liên quan đến chính sách thuế của Tổng thống Donald Trump, đã góp phần thúc đẩy làn sóng bán ra đồng USD trong giai đoạn này.

Tuy nhiên, xu hướng thuận lợi này không kéo dài. Từ cuối tháng 2/2026, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang đã nhanh chóng đảo chiều cục diện thị trường. Tâm lý “phòng vệ rủi ro” lan rộng khiến dòng vốn toàn cầu dịch chuyển mạnh vào các tài sản trú ẩn an toàn, đặc biệt là đồng USD và trái phiếu kho bạc Mỹ. Hệ quả là chỉ số DXY tăng trở lại lên vùng 99-100 điểm.

Cùng với đó, giá dầu thế giới tăng mạnh trong bối cảnh bất ổn địa chính trị đã làm gia tăng áp lực lạm phát tại Mỹ, qua đó thu hẹp dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ của Fed. Những yếu tố này kết hợp đã tạo sức ép đáng kể lên tỷ giá USD/VND. Tính từ thời điểm xung đột bùng phát đến hết quý I, tỷ giá USD/VND liên ngân hàng tăng thêm 282 đồng, trong khi tỷ giá trung tâm tăng 58 đồng.

Dù chịu áp lực trong giai đoạn cuối quý, mặt bằng tỷ giá nhìn chung vẫn ổn định nếu so với mức nền cao cuối năm 2025. Tại thời điểm kết thúc quý I/2026, tỷ giá liên ngân hàng đạt 26.340 VND/USD, chỉ tăng nhẹ 0,1% so với đầu năm, trong khi tỷ giá trung tâm ở mức 25.102 VND/USD, giảm 0,1% YTD. Kết quả này phản ánh hiệu quả điều hành chủ động của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) trong việc kiểm soát thị trường ngoại hối.

Cụ thể, trong tháng 3/2026, NHNN đã liên tục hút ròng thanh khoản qua kênh thị trường mở (OMO), qua đó duy trì mặt bằng lãi suất liên ngân hàng ở mức đủ cao để giảm áp lực lên tỷ giá. Đồng thời, cơ quan này cũng triển khai bán ngoại tệ kỳ hạn 180 ngày có hủy ngang với tổng quy mô hơn 2 tỷ USD từ dự trữ ngoại hối, góp phần ổn định cung cầu ngoại tệ.

Trên thị trường tự do, diễn biến tỷ giá USD/VND có phần căng thẳng hơn và mang tính phản ứng nhanh với các biến động vĩ mô. Trong hai phiên giao dịch cuối cùng của quý I, tỷ giá tự do đã tăng lên mức 28.080 VND/USD, mức cao nhất trong lịch sử, tương ứng mức tăng 4,7% so với đầu năm. Nguyên nhân quan trọng đến từ sự gia tăng mạnh của chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới, lên tới 20-30 triệu đồng mỗi lượng.

Nhóm chuyên gia tại KBSV kỳ vọng áp lực từ thị trường vàng sẽ giảm dần trong thời gian tới khi các chính sách quản lý bắt đầu phát huy hiệu quả. Nghị định 232/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ tháng 10/2025, đã xóa bỏ cơ chế độc quyền nhà nước trong sản xuất vàng miếng và mở rộng nhập khẩu vàng. Tiếp đó, Nghị định 340/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ tháng 2/2026, bổ sung các chế tài xử phạt nhằm siết chặt các hành vi vi phạm liên quan đến thị trường vàng. Song song với đó, kế hoạch thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia đang được thúc đẩy và dự kiến thí điểm trong năm 2026, kỳ vọng sẽ nâng cao tính minh bạch và giảm thiểu các hoạt động đầu cơ.

Áp lực tăng tỷ giá chưa dứt

Ông Trần Đức Anh, Giám đốc Kinh tế vĩ mô & Chiến lược thị trường tại KBSV chỉ ra ở góc độ phân tích đa phương, các chỉ số tỷ giá hiệu lực tiếp tục cung cấp những tín hiệu quan trọng về vị thế của đồng VND. Trong quý I/2026, chỉ số NEER (đo lường giá trị danh nghĩa của VND so với rổ 8 đồng tiền đối tác) tăng nhẹ 1% so với đầu năm, sau khi giảm mạnh trong năm 2025. Điều này cho thấy VND mất giá ít hơn so với các đồng tiền đối tác, trong bối cảnh nhiều đồng tiền lớn như EUR, JPY và KRW suy yếu do lo ngại kinh tế toàn cầu gia tăng từ căng thẳng Mỹ-Iran.

Trong quý I/2026, chỉ số NEER (đo lường giá trị danh nghĩa của VND so với rổ 8 đồng tiền đối tác) tăng nhẹ 1% so với đầu năm, sau khi giảm mạnh trong năm 2025. Nguồn: Bloomberg, KBSV tính toán

Tuy nhiên, chỉ số REER (phản ánh tỷ giá thực đã điều chỉnh theo lạm phát) lại tăng mạnh hơn, đạt 2,5% từ đầu năm đến nay, cho thấy áp lực lạm phát trong nước đang cao hơn so với các đối tác thương mại.

Bước sang các quý tiếp theo của năm 2026, triển vọng tỷ giá USD/VND được dự báo tiếp tục chịu ảnh hưởng lớn từ diễn biến của đồng USD trên thị trường quốc tế. Trong nửa đầu quý II/2026, chỉ số DXY nhiều khả năng duy trì ở vùng cao 97-102 điểm khi dư địa nới lỏng chính sách của Fed bị thu hẹp đáng kể. Số liệu tháng 3/2026 cho thấy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ đạt 3,3%, tăng 90 điểm cơ bản so với tháng trước, phản ánh áp lực lạm phát gia tăng rõ rệt. Đồng thời, nhu cầu nắm giữ tài sản an toàn trong bối cảnh địa chính trị phức tạp tiếp tục củng cố vị thế của đồng USD.

Tuy nhiên, trong nửa sau của quý II và phần còn lại của năm, xu hướng của DXY được kỳ vọng sẽ đảo chiều giảm khi các yếu tố hỗ trợ USD suy yếu. Kịch bản hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông và xu hướng giảm của giá dầu có thể giúp giảm áp lực lạm phát toàn cầu. Đồng thời, kỳ vọng Fed tiếp tục cắt giảm lãi suất, trong khi các ngân hàng trung ương lớn như Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) có thể chuyển sang chu kỳ tăng lãi suất, sẽ tạo áp lực giảm lên đồng USD.

“Trên cơ sở đó, tỷ giá USD/VND trong năm 2026 được dự báo tăng khoảng 2,5-3%, thấp hơn mức tăng 3,5% của năm 2025. Động lực ổn định tỷ giá đến từ nhiều yếu tố tích cực, bao gồm xu hướng suy yếu của DXY trong nửa cuối năm, chênh lệch lãi suất VND/USD duy trì ở mức dương, cũng như triển vọng thu hút dòng vốn quốc tế.

Đặc biệt, khả năng Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp trong kỳ đánh giá tháng 9/2026 của FTSE Russell có thể thu hút dòng vốn từ 3-9 tỷ USD từ các quỹ ETF và quỹ đầu tư chủ động.

Bên cạnh đó, dòng vốn FDI được kỳ vọng phục hồi mạnh nhờ xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ-Trung, đặc biệt trong các ngành công nghệ cao. Vai trò điều hành linh hoạt của NHNN thông qua các công cụ như điều tiết thanh khoản, bán ngoại tệ kỳ hạn và hoán đổi ngoại tệ cũng sẽ tiếp tục là yếu tố then chốt”, chuyên gia tại KBSV dự báo.

Dù vậy, nhóm chuyên gia cho rằng một số rủi ro vẫn hiện hữu và có thể tạo áp lực lên tỷ giá. Giá vàng quốc tế được dự báo có thể quay lại vùng đỉnh 5.200-5.400 USD/ounce, kéo theo nhu cầu nhập khẩu vàng gia tăng trong nước. Đồng thời, định hướng nới lỏng cung tiền nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế có thể làm gia tăng áp lực lên tỷ giá nếu không được điều tiết hợp lý.

Nhìn chung, tỷ giá USD/VND trong năm 2026 được đánh giá sẽ biến động theo hướng tăng nhưng trong tầm kiểm soát, với mức độ phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị và chính sách tiền tệ toàn cầu. Vai trò điều hành của Ngân hàng Nhà nước cùng các yếu tố nền tảng vĩ mô sẽ tiếp tục là trụ cột giúp ổn định thị trường ngoại hối trong bối cảnh nhiều biến động.

Nguồn: Áp lực lớn, nhưng tỷ giá vẫn trong tầm kiểm soát