Tìm thấy lời giải cho bức tranh thứ sáu trên tường cung An Định

Cung An Định - tòa biệt cung của vua Khải Định - Ảnh: MINH TỰ
Cung An Định tọa lạc bên bờ sông An Cựu (Huế), nguyên là phủ của hoàng tử Nguyễn Phúc Bửu Đảo. Năm 1916, Bửu Đảo lên ngôi hoàng đế, đặt niên hiệu là Khải Định. Năm 1917, vua Khải Định đã cho xây dựng thành một tòa cung điện nguy nga, gọi là cung An Định. Đến đầu năm 1919, công trình hoàn tất.
Cung điện được xây dựng theo phong cách kiến trúc tân cổ điển. Đặc biệt là nghệ thuật trang trí nội thất, với bộ tranh tường ở sảnh chính của tòa lâu đài Khải Tường Lâu, được đánh giá là kiệt tác của nghệ thuật bích họa ở Việt Nam đầu thế kỷ XX.
Sau nhiều năm bị hư hại nặng nề và chìm khuất theo sự lãng quên, bộ tranh đã được các chuyên gia Đức hồi phục vào tháng 8-2003, gây sửng sốt cho nhiều người.
Giá trị mỹ thuật của bộ bích họa đã được phô bày, nhưng nhiều câu hỏi khác vẫn chưa tìm thấy câu trả lời.

Sảnh chính của cung An Định, từ trong nhìn ra sẽ thấy bộ tranh vẽ trên hai bức tường trái, phải và phía trước
Bức tranh thứ sáu trong cung An Định vẽ cảnh lăng vua nào?
-
Huế: phục chế toàn bộ tranh tường cung An Định
Bộ tranh có sáu bức, vẽ phong cảnh lăng tẩm của các vị vua Nguyễn, xếp theo lối đăng đối.
Từ trong nhìn ra, bức đầu tiên bên trái vẽ phong cảnh lăng vua Gia Long, đối diện là bức tranh lăng vua Minh Mạng.
Tiếp theo bên trái là bức tranh lăng Thiệu Trị, đối diện là bức tranh lăng vua Tự Đức.
Hai bức còn lại nằm trên bức tường phía trước ngay cửa ra vào sảnh, bức bên trái vẽ cảnh lăng vua Đồng Khánh, nhưng bức bên phải tức bức tranh thứ sáu không rõ vẽ phong cảnh lăng tẩm vị vua nào.

Bức tranh thứ sáu nằm ở bên phải
Trong bài Bí ẩn tranh tường Bí ẩn tranh tường cung An Định" data-rel="follow">Bí ẩn tranh tường cung An Định của tác giả Ngô Minh, TS Trần Đức Anh Sơn - nguyên giám đốc Bảo tàng Cổ vật cung đình Huế - phỏng đoán rằng có thể bức tranh đó vẽ lăng Khải Định ở dạng phác thảo ban đầu.
Kiến trúc sư Phùng Phu - nguyên giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế - cho rằng bức tranh thứ sáu có thể là một phủ đệ nào đó có tầm quan trọng đặc biệt với triều đình và bản thân vua.

Bức tranh thứ sáu đầy bí ẩn - Ảnh: MINH TỰ
Tiếp đó, ngày 20-12-2003, nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân trong bài Khám phá bí ẩn bức tranh tường số 6 cung An Định" data-rel="follow" target="_blank" rel="nofollow">Khám phá bí ẩn bức tranh tường số 6 cung An Định đã bác bỏ hai giả định nói trên và cho rằng bức tranh thứ sáu vẽ cảnh mặt tiền khu tẩm điện của lăng vua Đồng Khánh.
Rất lâu sau, nhà nghiên cứu Hà Vũ Trọng trong bài Vài điều làm sáng tỏ sáu bức tranh tường trong cung An Định đăng trên trang cá nhân ngày 24-5-2020, cho rằng bức tranh thứ sáu vẽ phong cảnh "khuôn viên mộ vua Đồng Khánh".
Tuy nhiên đối chiếu trên thực tế vẫn không hề phù hợp.
Đó chính là phong cảnh lăng vua Kiến Phúc
Trong khi tìm kiếm tư liệu về Di Khiêm Lâu, một công trình thuộc Khiêm Lăng của vua Tự Đức đã bị sụp đổ, chàng trai trẻ Nguyễn Tấn Anh Phong đã tình cờ chụp được bức ảnh Bồi Lăng (tức lăng vua Kiến Phúc) với góc chụp gần khớp với bức tranh thứ sáu trong cung An Định.
Bồi Lăng cũng nằm trong khuôn viên Khiêm Lăng, và nằm sát cạnh Di Khiêm Lâu.

Đối chiếu bức tranh thứ sáu với bức ảnh chụp lăng Kiến Phúc. Ngôi nhà bên trái là Chấp Khiêm Điện, ngôi nhà ở giữa là Di Khiêm Lâu. Bên phải là cổng vào lăng mộ vua Kiến Phúc - Ảnh: NGUYỄN TẤN ANH PHONG
Phong tiếp tục nghiên cứu các ảnh tư liệu chụp các công trình Di Khiêm Lâu, Chấp Khiêm Điện (ngôi điện thờ vua Kiến Phúc), và phát hiện đó chính là hai ngôi nhà trong bức tranh thứ sáu.
TS Trần Đức Anh Sơn cũng là người được Anh Phong gửi các tài liệu để nhờ thẩm định. "Sau khi xem các hình ảnh tư liệu có các công trình Chấp Khiêm Điện, Di Khiêm Lâu, đối chiếu với hình ảnh mới, tôi thấy ý kiến của Phong là xác đáng. Bức tranh thứ sáu trong cung An Định đúng là vẽ phong cảnh lăng vua Kiến Phúc", ông Sơn nói.
Tranh vẽ theo lối tả thực của phương Đông và có học theo phương pháp của phương Tây nhưng chưa đạt được tỉ lệ chuẩn theo luật viễn cận. Vì vậy các mảng sáng tối không chuẩn, các lan can lẽ ra phải vẽ gấp khúc thì lại vẽ thẳng, gây cảm giác khác lạ với thực tế. Tuy nhiên đối chiếu thực tế của lăng vua Kiến Phúc, vị trí này rất khớp với tranh.
PGS.TS Phan Thanh Bình, nguyên hiệu trưởng Trường đại học Nghệ thuật Huế.
Tháng 2-2022, Phong đã chuyển các hình ảnh cho Bảo tàng Cổ vật cung đình Huế, đơn vị quản lý cung An Định, với lời đề nghị: xin hãy kiểm chứng và nếu đúng thì xin sửa lại dòng chú thích ở dưới bức tranh thứ sáu trong cung An Định cho chính xác.
Bà Phan Thị Thúy Vân, nguyên phó giám đốc của bảo tàng, đã tiếp nhận thông tin cùng các tư liệu. Đầu tháng 5-2023, chúng tôi trở lại cung An Định, và thấy dòng chú thích ở dưới bức tranh thứ sáu đã được thay bằng "Lăng hoàng đế Kiến Phúc".
Vậy là sau hơn 100 năm tồn tại, bí ẩn của bức tranh thứ sáu trong cung An Định đã được khám phá.
Điều thú vị là người vén bức màn bí ẩn ấy lại là một chàng trai trẻ làm nghề kinh doanh. Chỉ vì yêu say di sản và đam mê việc phục hồi ảnh cổ mà Nguyễn Tấn Anh Phong đã tìm ra được lời giải cho câu hỏi đã thách thức giới nghiên cứu văn hóa, mỹ thuật suốt mấy chục năm qua.
Tin liên quan
Cùng chuyên mục
Bí mật đằng sau hàng thủ thép của Arsenal: Nghệ thuật sử dụng ma thuật đen
Đời sống 30/05/2026 12:18
Dàn diễn viên Xin Hãy Tin Em sau 29 năm
Đời sống 29/05/2026 16:15
PSG đối mặt áp lực bảo vệ ngôi vương Champions League trước Arsenal thanh thoát
Đời sống 29/05/2026 15:59
Djokovic phá kỷ lục Federer sau màn ngược dòng tại Roland Garros 2026
Đời sống 26/05/2026 09:20
HLV Chu Đình Nghiêm chính thức dẫn dắt Ninh Bình với bản hợp đồng 3 năm
Đời sống 24/05/2026 21:55
Học vấn dàn Hoa hậu Đại dương Việt Nam: Từ thủ khoa tại Mỹ đến nghiên cứu sinh Tiến sĩ
Đời sống 23/05/2026 11:15
Các tin khác
CĐV Đông Nam Á: U17 Việt Nam sẽ "làm nên chuyện" tại World Cup 2026
Văn hóa - Thể thao 23/05/2026 08:10
Con gái cố diễn viên Mai Phương gây chú ý với ngoại hình phổng phao ở tuổi 13
Đời sống 22/05/2026 10:29
Phát động Cuộc thi viết “Vượt lên số phận” lần thứ IX
Văn hóa - Thể thao 21/05/2026 23:41
Thể Công Viettel có thể chọn sân Mỹ Đình làm sân nhà và kỷ lục 700 thẻ phạt tại V-League
Đời sống 20/05/2026 11:04
Kỳ tích World Cup và dấu hỏi về tương lai của HLV Cristiano Roland tại U17 Việt Nam
Đời sống 19/05/2026 08:25
Sinner vô địch Rome Masters và hoàn tất bộ sưu tập Masters 1000
Đời sống 18/05/2026 16:33
Những thương vụ hời nhất lịch sử Ngoại hạng Anh: Nghệ thuật săn ngọc thô giá rẻ
Đời sống 17/05/2026 07:40
Gục ngã tại Villa Park
Đời sống 16/05/2026 10:21
Michael Carrick và bài toán bổ nhiệm tại Man Utd: Khi sự điềm tĩnh là chìa khóa
Văn hóa - Thể thao 15/05/2026 15:36
Inter Milan đoạt cú đúp quốc nội bóng đá Ý
Đời sống 14/05/2026 10:40
Arsenal dự kiến lên ngôi vương Ngoại hạng Anh 2025/26 theo siêu máy tính Opta
Đời sống 13/05/2026 07:15
Nguyễn Tài Lộc nhập tịch: Bước ngoặt chiến thuật cho hàng công đội tuyển Việt Nam
Đời sống 12/05/2026 08:05
PSG chạm một tay vào ngôi vương Ligue 1
Đời sống 11/05/2026 09:54
Jannik Sinner và Aryna Sabalenka bị chỉ trích vì ý định tẩy chay Grand Slam
Đời sống 10/05/2026 13:45
Thông tin quan trọng về trận chung kết Europa League 2025/26
Đời sống 09/05/2026 12:26
Rimario Gordon tiến sát thỏa thuận gia nhập Viettel và điểm nóng bóng đá Việt Nam 24 giờ qua
Đời sống 08/05/2026 11:21
HLV Enrique phấn khích: PSG phòng ngự như thiên thần
Đời sống 07/05/2026 13:29
Arsenal đánh bại Atletico Madrid để lọt vào chung kết Champions League sau 20 năm
Đời sống 06/05/2026 13:05
Nỗ lực gỡ thẻ vàng thủy sản và khai thác nghề cá có trách nhiệm tại các vùng biển.
Video 11/02/2025 16:16
WORLDBANK DỰ BÁO KINH TẾ VIỆT NAM NĂM 2024 VÀ NĂM 2025 | NHỊP ĐẬP THỊ TRƯỜNG #62
Video 24/05/2024 15:33
Tọa đàm “Xúc tiến thương mại: Khơi thông đầu ra cho sản phẩm OCOP”
Video 20/11/2023 17:25
Trao yêu thương cho em
Video 10/10/2022 14:03
Kon Tum giải cứu nạn nhân bị lừa bán sang Campuchia
Video 10/10/2022 13:58