Thương mại Việt - Mỹ vượt hàng rào thuế quan

Ông Adam Sitkoff nhấn mạnh ổn định chính sách và cải cách môi trường đầu tư có thể là “chìa khóa” thúc đẩy quan hệ song phương trong giai đoạn tới.

- Ông đánh giá thế nào về thực trạng quan hệ thương mại và đầu tư Việt – Mỹ trong năm qua, đặc biệt sau khi các đợt thuế quan của chính quyền Tổng thống Donald Trump có hiệu lực?

Suốt năm qua, các doanh nghiệp đã phải đối mặt với mức độ bất ổn nhất định, chủ yếu do chính sách thương mại của Mỹ liên tục thay đổi. Các yếu tố như thuế quan đều rất quan trọng với các doanh nghiệp xuất khẩu, trong khi Việt Nam lại định hướng xuất khẩu.

Tuy nhiên, nếu nhìn vào số liệu, chúng ta thấy tín hiệu tích cực khi kim ngạch thương mại song phương đang gia tăng và đầu tư cũng tiếp tục được tăng cường. Giờ đây, điều quan trọng là xem trong những tháng tới, quan hệ thương mại Việt – Mỹ sẽ đi đến đâu, có thể làm gì để nó tiếp tục phát triển.

Chính những thách thức đó đã đưa mọi người đến với Hội nghị thượng đỉnh kinh doanh để cùng thảo luận cách hợp tác và giữ cho quan hệ Việt – Mỹ tiếp tục tiến về phía trước.

- Vậy theo ông, hai nước nên làm gì để xây dựng một khuôn khổ hợp tác dài hạn?

Sự bất ổn thương mại hiện nay không đến từ doanh nghiệp, mà từ chính sách thuế quan. Do đó, khu vực tư nhân mong muốn thấy hai chính phủ hợp tác để đạt được một thỏa thuận mang lại lợi ích cho người dân và doanh nghiệp hai nước.

Tôi ủng hộ việc giảm rào cản thương mại và thấy hàng hóa, dịch vụ của Mỹ có cơ hội tiếp cận thị trường Việt Nam tốt hơn. Ngược lại, hàng hóa Việt Nam cũng có cơ hội tốt hơn ở Mỹ.

Bước sang năm 2026, chúng ta sẽ cùng xem liệu Việt Nam có đạt được mức tăng trưởng kinh tế cao như dự báo, và liệu thương mại, đầu tư Việt - Mỹ có tiếp tục tăng trưởng trong bối cảnh bất ổn hay không.

Cộng đồng doanh nghiệp Mỹ tại Việt Nam luôn hy vọng Việt Nam sẽ có được một thỏa thuận tốt hơn để giúp nền kinh tế trở nên cạnh tranh hơn nữa. Nhưng cách mà chính phủ Mỹ quyết định các vấn đề như quy tắc xuất xứ, hay xác định thế nào là hàng hóa trung chuyển sẽ rất quan trọng. Ngoài ra, các vụ kiện liên quan đến thuế quan ở Mỹ cũng ảnh hưởng lớn. Chính quyền Trump có thể áp dụng các đạo luật 232 và 301 để đánh thuế theo từng lĩnh vực. Điều đó có thể tác động đến xuất khẩu sang Mỹ.

PGS, TS Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch VCCI phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh Việt Nam - Hoa Kỳ lần thứ 8.

- Ông đánh giá ra sao về các động lực mới trong quan hệ thương mại song phương, như công nghệ cao, năng lượng sạch hay hạ tầng?

Thực ra, tôi không nghĩ những lĩnh vực đó là “mới”. Mỹ và Việt Nam đã hợp tác trong các lĩnh vực như an ninh năng lượng, phát triển hạ tầng trọng điểm từ lâu. Về công nghệ cao, các công ty Mỹ và Việt Nam đang hợp tác hàng ngày.

Trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn có thể đang là lĩnh vực mới, nơi Việt Nam muốn thu hút đầu tư vì đây là “điểm nóng” toàn cầu. Nhưng cần nhớ rằng, đây là lĩnh vực tốn kém, rủi ro cao, tiêu tốn nhiều điện năng, và đòi hỏi đội ngũ kỹ sư trình độ rất cao. Việt Nam có thể tận dụng xu hướng toàn cầu để thu hút một phần thị phần, tạo việc làm và của cải. Điều đó chắc chắn khả thi, vì Việt Nam là một nơi hấp dẫn để kinh doanh và sẽ còn tiếp tục như vậy. Tuy nhiên, điều tôi thường nói, nếu muốn duy trì tốc độ tăng trưởng và thu hút đầu tư cao, nên cải thiện những rào cản ngay trước mắt.

Tôi muốn tất cả các khoản đầu tư đến với Việt Nam, chứ không phải các nước khác. Nếu họ chọn nơi khác, ắt hẳn có lý do. Chính phủ cần tìm hiểu vì sao và điều chỉnh chính sách để giảm rào cản phi thuế quan, loại bỏ những quy định phức tạp. Nếu Chính phủ tiếp tục nỗ lực tạo môi trường đầu tư đúng hướng, Việt Nam sẽ ngày càng thu hút nhiều vốn hơn.

- Dòng vốn đầu tư từ Mỹ vào Việt Nam có đang bị chậm lại vì nỗi lo thuế quan? Và các doanh nghiệp hai nước nên làm gì để phát triển trong bối cảnh này, thưa ông?

Nếu so với các nước khác thì đầu tư từ Mỹ vào Việt Nam không chậm lại, dù năm nay là một thời điểm khó khăn để đưa ra quyết định đầu tư. Sự bất định về mức thuế quan khiến các công ty ở mọi nơi trên thế giới đều phải cân nhắc. Nhưng Việt Nam không hề thua kém các nước khác về khả năng duy trì sức hấp dẫn.

Đối với các doanh nghiệp, họ cần thích ứng linh hoạt với thay đổi, ví dụ không nên “bỏ hết trứng vào một giỏ”. Nhưng khi khuyên doanh nghiệp “hãy tìm thị trường khác ngoài Mỹ”, điều đó không thực tế. Phần lớn doanh nghiệp đã thiết kế sản phẩm, dây chuyền, hợp đồng, đối tác... đều hướng đến thị trường cụ thể. Vì vậy, đa số doanh nghiệp không muốn bắt đầu lại ở thị trường mới.

Điều quan trọng hơn là Việt Nam cần mở rộng công nghiệp hỗ trợ; đồng thời giảm phụ thuộc vào nguồn đầu từ bên thứ ba là hướng đi thông minh.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Nguồn: Thương mại Việt - Mỹ vượt hàng rào thuế quan