Định hướng chính sách tiền tệ và tài khóa ra sao trong bối cảnh mới?

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã chủ trì cuộc họp với các bộ ngành liên quan về một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong điều hành chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa trong chiều ngày 5/3.

NHNN tiếp tục phát huy chính sách tiền tệ linh hoạt

Tại cuộc họp, Thủ tướng Chính phủ và lãnh đạo các bộ, ngành đánh giá, tình hình khu vực, thế giới đang chuyển biến rất nhanh, phức tạp, khó lường, nhất là những vấn đề liên quan đến bất ổn chính trị, xung đột giữa các quốc gia, trong đó có xung đột tại Trung Đông và sự thay đổi chính sách của các nước lớn.

Thủ tướng yêu cầu NHNN tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, thích ứng an toàn... - Ảnh: ITN

Với mục tiêu tổng quát là giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng 10% trở lên, Thủ tướng yêu cầu các bộ ngành, địa phương, đơn vị phải nắm chắc tình hình, bình tĩnh, kiên trì, kiên định đường lối, các nguyên tắc lớn, đề ra nhiệm vụ, giải pháp phù hợp, khả thi để ứng phó.

Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) tiếp tục phát huy; tiếp tục thực hiện chính sách tiền tệ chủ động, kịp thời, tích cực, linh hoạt, hiệu quả, thích ứng an toàn, phù hợp với tình hình thực tế trong các vấn đề như lãi suất, tỷ giá, dự trữ ngoại hối, tăng trưởng tín dụng...

Đồng thời, khẩn trương thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia; đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực ngân hàng; thúc đẩy giải ngân các gói tín dụng ưu đãi cho nhà ở xã hội và các lĩnh vực khác.

Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Tài chính tiếp tục thực hiện chính sách tài khóa mở rộng có trọng tâm, trọng điểm trong các vấn đề như thu, chi ngân sách; thúc đẩy đầu tư công, tập trung vào các dự án hạ tầng trọng điểm.

Đồng thời cần tiếp tục nghiên cứu miễn giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí; có giải pháp huy động mọi nguồn lực cho phát triển, trong đó có hợp tác công - tư. Phát triển thị trường vốn, thị trường chứng khoán, phát hành trái trái phiếu nhằm tăng khả năng huy động vốn trung hạn và dài hạn cho nền kinh tế, giúp giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng.

Tại cuộc họp, Thủ tướng chỉ đạo các bộ ngành phải tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục đầu tư, đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, thúc đẩy các dự án trọng điểm sớm được triển khai, rút ngắn thời gian thi công, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Ngoài ra, cần nghiên cứu chính sách hỗ trợ kịp thời các doanh nghiệp chịu tác động từ biến động thương mại quốc tế.

Bên cạnh đó, thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển an toàn, lành mạnh, bền vững, tăng nguồn cung, đa dạng hóa sản phẩm, nhất là nguồn cung nhà ở xã hội và mở rộng đối tượng tiếp cận nhà ở xã hội. Lãnh đạo Chính phủ chỉ đạo khẩn trương thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý.

Thủ tướng Phạm Minh Chính giao Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc thay mặt Chính phủ trực tiếp chỉ đạo việc thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp về điều hành chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa, với nguyên tắc "linh hoạt, kịp thời, hiệu quả, an toàn trong sử dụng các công cụ và kiên trì, kiên định với các mục tiêu đã đề ra".

Việt Nam đủ công cụ để "cản" tác động giá dầu

Đối với tác động của tình hình bên ngoài, do nền kinh tế Việt Nam đang chuyển đổi, có độ mở cao, các đại biểu đánh giá sẽ tác động đến Việt Nam trên các lĩnh vực như năng lượng, logistics...

Ở góc nhìn vĩ mô và của Công ty quản lý quỹ đầu tư nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam, ông Michael Kokalari - CFA, Giám đốc phòng Phân tích kinh tê vĩ mô và Nghiên cứu thị trường và bà Thái Thị Việt Trinh - Chuyên gia Phân tích kinh tế vĩ mô - VinaCapital cho rằng, chiến sự nổ ra tại Trung Đông được dự báo sẽ không gây ảnh hưởng đáng kể đến Việt Nam, một phần nhờ tỷ trọng xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Đông hiện chiếm dưới 3% tổng kim ngạch xuất khẩu, và một phần nhờ khả năng xảy ra chiến dịch tác chiến trên bộ có quy mô lớn và kéo dài tại Iran là tương đối thấp.

Thay vào đó, các nhà phân tích cho rằng đây là một phiên bản căng thẳng hơn so với “Cuộc xung đột 12 ngày” vào năm ngoái – tức là cuộc tấn công này sẽ có thể kéo dài hơn và tạo ra một cú sốc mạnh nhưng ngắn hạn đối với thị trường tài chính toàn cầu.

Theo các chuyên gia, giá dầu và vàng nếu tăng có thể tạo áp lực lên lãi suất. Tuy nhiên, ảnh hưởng với thị trường chứng khoán - bất kỳ điều chỉnh sâu nào cùng là cơ hội mua vào. - Ảnh: ITN

Theo các nhà phân tích, giá dầu toàn cầu đang tăng khoảng 30% kể từ đầu năm và nhiều khả năng đẩy lạm phát CPI của Việt Nam từ khoảng 2,5% so với cùng kỳ lên gần 4% trong những tháng tới. Nhóm xăng dầu chiếm khoảng 4% rổ CPI, nhưng việc nhóm lương thực–thực phẩm chiếm gần 36% rổ CPI và phần lớn được sản xuất trong nước cũng tạo dư địa chính sách để hạn chế tác động của cú sốc lạm phát tạm thời lên nền kinh tế.

Giá dầu tăng cũng sẽ gây áp lực một phần lên tăng trưởng GDP, do Việt Nam nhập khẩu ròng năng lượng khoảng 1% GDP so với lượng năng lượng tiêu thụ (dù có khai thác dầu thô và khí). Dù vậy, trong bối cảnh kinh tế bị tác động, Chính phủ tương đối dễ dàng bù đắp lực cản này bằng các biện pháp kích thích.

Ngoài ra, đà tăng giá dầu do căng thẳng hiện tại có thể được “giảm sốc” phần nào bởi việc OPEC dự kiến tăng sản lượng từ tháng 4 và tồn kho xăng dầu – đặc biệt tại Trung Quốc – được cho là đang ở mức cao nhất trong nhiều năm tính đến đầu năm 2026.

"Dù vậy, USD mạnh lên và giá vàng tăng (nhu cầu trú ẩn) có thể gây áp lực mất giá lên VND; kết hợp với CPI cao hơn sẽ củng cố dự báo trước đó của chúng tôi rằng lãi suất huy động 12 tháng tại Việt Nam có thể tăng thêm 50–100 điểm cơ bản trong năm nay lên khoảng 7%/năm", chuyên gia dự báo.

Nhìn chung, các chuyên gia nhận định, giá dầu tăng cao sẽ đẩy lạm phát nhưng Chính phủ Việt Nam có đầy đủ công cụ chính sách để hạn chế tác động của các cú sốc giá xăng dầu tạm thời.

Những ngành hưởng lợi và chịu tác động

Ông Michael Kokalari - CFA và bà Thái Thị Việt Trinh cũng đồng nhận định, chiến sự tại Trung Đông đã đẩy giá dầu và vàng tăng, và kéo theo khả năng tăng phí vận tải/đường biển. Điều này có thể tạo áp lực tăng lên lãi suất tại Việt Nam do lạm phát và biến động tỷ giá như phân tích trên. Theo đó, các ngành “hưởng lợi – chịu tác động” trước các yếu tố này sẽ gồm:

Nhóm hưởng lợi từ giá dầu tăng cao: Các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu sẽ ghi nhận lợi nhuận từ lượng hàng tồn kho hiện tại; doanh nghiệp lọc hóa dầu sẽ được hưởng lợi nhờ biên lợi nhuận lọc dầu (crack spread) mở rộng đi kèm với giá dầu tăng cao (hiện crack spread đang giao dịch ở mức cao nhất trong nhiều năm qua); các công ty dịch vụ dầu khí phụ trợ cho hoạt động Thăm dò & Khai thác (E&P) hưởng lợi từ giá dầu lên cao; và các doanh nghiệp sản xuất cao su tự nhiên cũng được hưởng lợi nhờ mối tương quan chặt chẽ giữa giá cao su tổng hợp và giá dầu, từ đó đẩy giá cao su tự nhiên tăng.

Tuy nhiên, kịch bản tác động - hưởng lợi này sẽ thay đổi theo tình trạng và thời gian mở cửa - đóng cửa eo biển Hormuz, chuyên gia lưu ý.

Các doanh nghiệp vận tải biển trong nước được hưởng lợi từ cước vận tải cao hơn và khả năng các tuyến đường di chuyển bị kéo dài do chiến tranh. Các cổ phiếu cảng biển niêm yết tại Việt Nam, nhóm thường được hưởng lợi từ các căng thẳng địa chính trị trong quá khứ, do cước vận tải tăng cao có xu hướng kéo theo phí bốc dỡ và lưu bãi của các doanh nghiệp khai thác cảng gia tăng (mặc dù một cuộc chiến tranh kéo dài và/hoặc việc phong tỏa Eo biển Hormuz chắc chắn sẽ tác động nghiêm trọng đến sản lượng vận tải toàn cầu).

Doanh nghiệp sản xuất phân bón urê (do Iran chiếm khoảng 10% xuất khẩu urê toàn cầu) hay doanh nghiệp kinh doanh trang sức cũng hưởng lợi từ lượng vàng tồn kho hiện tại, cũng như việc giá vàng tăng cao cùng nhu cầu tìm kiếm tài sản “trú ẩn an toàn” sẽ thúc đẩy tăng trưởng doanh thu.

Nhóm ảnh hưởng: Gồm hàng không, du lịch và các doanh nghiệp liên quan đến du lịch.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang Trung Đông có thể bị giảm doanh số. Tuy nhiên doanh thu từ thị trường này thường chỉ chiếm dưới 10% tổng doanh thu của các doanh nghiệp niêm yết liên quan.

Ngoài các nhóm ngành nêu trên, cần lưu ý lãi suất tăng sẽ gây bất lợi cho các cổ phiếu nhạy cảm với lãi suất, bao gồm doanh nghiệp bất động sản.

"Chúng tôi cũng cho rằng chứng khoán Mỹ nhạy cảm hơn so với các thị trường mới nổi trước cú sốc này, do thị trường Mỹ đang chịu lo ngại về tác động của AI đối với các công ty “phần mềm dạng dịch vụ (SaaS)” và hoạt động cho vay tín dụng tư nhân (private credit) đối với các công ty này. Nhà đầu tư Mỹ cũng đã luân chuyển dòng tiền từ các cổ phiếu phần mềm sang nhóm mà giới phân tích gọi là “Tài sản nặng, ít lỗi thời (HALO)”. Chỉ số MSCI EM (thị trường mới nổi) cũng đạt hiệu suất vượt trội so với S&P 500 khoảng 9% kể từ đầu năm và gần 30% kể từ đầu năm 2025", ông Michael Kokalari nêu.

Chuyên gia VinaCapital kỳ vọng hiệu suất vượt trội này sẽ tiếp diễn trong những tháng tới và nhấn mạnh bất kỳ nhịp sụt giảm đáng kể nào của VN-Index đều là cơ hội mua vào.

Nguồn: Định hướng chính sách tiền tệ và tài khóa ra sao trong bối cảnh mới?