"4,2 triệu tỷ đồng nằm im, dòng tiền trong nền kinh tế trở nên khan hiếm"

Từ 2024 đến nay, sức mua trong nước liên tục suy yếu

Tại Hội thảo "Khơi thông sức mua, kích cầu tiêu dùng", ông Nguyễn Ngọc Thắng - Phó tổng giám đốc Saigon Co.op cho rằng, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, tiêu dùng nội địa đang trở thành trụ cột quan trọng của tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Khi xuất khẩu và đầu tư chịu nhiều tác động khó lường, thị trường gần 100 triệu dân chính là “bệ đỡ” cho nền kinh tế.

Dẫn số liệu từ Cục Thống kê, ông Thắng cho biết, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 4 tháng đầu năm đạt hơn 2,5 triệu tỷ đồng, tăng 11,1%; nếu loại trừ yếu tố giá vẫn tăng 6,3%. Riêng doanh thu bán lẻ hàng hóa đạt gần 1,94 triệu tỷ đồng, chiếm hơn 76% tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng.

Nhiều nhóm hàng thiết yếu ghi nhận tăng trưởng tích cực như xăng dầu tăng 17,4%, lương thực - thực phẩm tăng 11,6%, may mặc tăng gần 10%. Theo đại diện Saigon Co.op, những tín hiệu này cho thấy sức mua đang dần phục hồi và lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác nhau.

“Khi sức mua nội địa được khơi thông, tác động sẽ không chỉ dừng ở bán lẻ mà còn lan sang sản xuất, logistics, nông nghiệp, du lịch và nhiều ngành liên quan khác”, ông Thắng nhấn mạnh.

TS. Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường cho rằng, Chính phủ cần sớm có giải pháp tháo gỡ chính sách cho khu vực hộ kinh doanh – lực lượng đang tạo việc làm cho khoảng 30 triệu lao động và đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo an sinh xã hội.

Theo ông, dù đóng góp ngân sách không lớn như doanh nghiệp, hộ kinh doanh lại tạo hiệu ứng lan tỏa rất mạnh về việc làm. Một tiệm tạp hóa có thể tạo việc làm cho 5 shipper, và mỗi người lại nuôi thêm nhiều thành viên trong gia đình. Vì vậy, chính sách với hộ kinh doanh cần được nhìn nhận lại vì tác động rất lớn tới an sinh xã hội.

Vị chuyên gia cũng chỉ ra, từ năm 2024 đến nay, sức mua trong nước liên tục suy yếu, trong đó nguyên nhân lớn đến từ các quy định về thuế, hóa đơn và kê khai khiến chi phí đầu vào của hộ kinh doanh tăng mạnh. Chi phí tuân thủ cao khiến nhiều hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ phải rút lui khỏi thị trường, kéo theo thu nhập người lao động giảm và ảnh hưởng trực tiếp tới tiêu dùng.

Theo TS. Phạm Viết Thuận, các quy định liên quan đến chứng từ điện tử, truy xuất nguồn gốc hàng hóa cùng chế tài xử phạt đang tạo áp lực tâm lý lớn, khiến nhiều hộ kinh doanh có xu hướng thu hẹp hoạt động, giữ tiền mặt thay vì đưa vào lưu thông. Ước tính hiện có khoảng 4,2 triệu tỷ đồng đang “nằm im” ngoài thị trường, khiến dòng tiền trong nền kinh tế trở nên khan hiếm.

Ngoài ra, biến động giá xăng dầu và vật tư trên thị trường quốc tế cũng tạo tác động kép, đẩy giá hàng hóa và dịch vụ tăng bình quân 20-22%. Khi chi phí đầu vào leo thang, khó khăn lan sang khoảng 42 ngành nghề liên quan, đặc biệt là nhóm hàng thiết yếu, buộc người dân phải thắt chặt chi tiêu.

“Mức tăng sức mua hiện nay nếu loại trừ lạm phát thì thấp hơn nhiều so với các năm trước”, ông Thuận nhận định.

Đề xuất giảm thuế phí đến hết năm 2027

Theo ông Nguyễn Ngọc Thắng - Phó tổng giám đốc Saigon Co.op, người tiêu dùng hiện nay không ngừng mua sắm nhưng đã thay đổi đáng kể hành vi chi tiêu. Thay vì mua theo cảm tính như trước, người dân ngày càng thận trọng hơn, ưu tiên giá trị thực, chất lượng sản phẩm và chi tiêu có chọn lọc hơn trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động.

Đề xuất giảm thuế phí đến hết năm 2027.

Từ thực tế phục vụ hàng chục triệu lượt khách mỗi năm, đại diện Saigon Co.op cho rằng, yếu tố quan trọng nhất để kích cầu tiêu dùng lúc này là khơi thông niềm tin của người dân. “Người tiêu dùng giờ khác xưa nhiều, phải tin thì mới mua. Họ chỉ sẵn sàng chi tiền khi cảm thấy giá cả hợp lý, hàng hóa đảm bảo chất lượng, nguồn gốc minh bạch và đặc biệt là an tâm khi mua sắm”, ông Thắng nhấn mạnh.

Doanh nghiệp bán lẻ hiện không chỉ dừng ở vai trò cung ứng hàng hóa mà còn phải góp phần ổn định tâm lý thị trường, tạo động lực mua sắm và xây dựng niềm tin tiêu dùng lâu dài. Để khơi thông sức mua nội địa, cần kết hợp nhiều giải pháp như phát triển hàng Việt chất lượng cao, tổ chức các chương trình khuyến mãi thiết thực, đẩy mạnh chuyển đổi số để cá nhân hóa trải nghiệm mua sắm và thúc đẩy xu hướng tiêu dùng xanh.

Đại diện Saigon Co.op cũng kiến nghị Nhà nước tiếp tục duy trì các chính sách kích cầu hiệu quả như giảm thuế VAT có mục tiêu, triển khai các tháng khuyến mãi tập trung, đẩy mạnh kết nối cung - cầu và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã nâng cao chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và cải tiến bao bì.

Bên cạnh đó, hệ thống bán lẻ hiện đại cần đóng vai trò cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng, giúp rút ngắn khâu trung gian, giảm chi phí và mở rộng đầu ra cho hàng hóa trong nước. Ông Thắng cũng đề xuất xây dựng các “mùa tiêu dùng quốc gia” mang dấu ấn văn hóa Việt Nam nhằm kích thích nhu cầu mua sắm, giữ dòng tiền ở lại thị trường nội địa và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế bền vững.

Trong khi đó, TS. Phạm Viết Thuận đề xuất áp dụng cơ chế thuế khoán với hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 - 5 tỷ đồng/năm, đồng thời chia thuế môn bài thành 3 mức phù hợp. Nhà nước cần giảm bớt thủ tục hành chính, khuyến khích doanh nghiệp tự khai, tự nộp và đặc biệt là “không hình sự hóa các quan hệ kinh tế” để tạo môi trường kinh doanh an tâm, thông thoáng hơn.

Để kích cầu tiêu dùng trong những tháng còn lại của năm 2026, các cơ quan quản lý, Chính phủ cần nghiên cứu miễn thuế giá trị gia tăng đối với hàng hóa thiết yếu tại các siêu thị, cửa hàng để hỗ trợ trực tiếp vào túi tiền người dân mà không gây áp lực lạm phát.

Với thuế phí xăng dầu, thay vì chỉ áp dụng đến giữa năm 2026, cần kéo dài chính sách giảm phí môi trường và các loại thuế phí trong giá xăng dầu đến hết năm 2027. Hiện nay, thuế và phí vẫn chiếm tỷ trọng quá lớn (gần 50%) trong cơ cấu giá xăng, gây áp lực trực tiếp lên chi phí vận chuyển và giá thành hàng hóa. Ngoài ra, cần xem xét loại bỏ các chi phí không cần thiết như phí bến cảng nội địa.

Bên cạnh việc kích cầu, Bộ Công Thương cần có cơ chế kiểm soát chặt chẽ giá cả, tránh tình trạng "tát nước theo mưa", khi giá xăng dầu tăng thì hàng hóa tăng theo, nhưng khi xăng giảm thì giá hàng hóa không giảm.

Ông Thuận lưu ý, trong giai đoạn then chốt từ nay đến cuối năm 2026 và năm 2027, thay vì chờ đợi các quy trình sửa luật kéo dài, Chính phủ cần linh hoạt sử dụng các chỉ thị, nghị quyết để kịp thời "tiếp máu" cho thị trường, hỗ trợ hộ kinh doanh cá thể, tìm mọi giải pháp để hạ giá vốn, từ đó kích thích tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất, nhìn nhận.

Nguồn:'4,2 triệu tỷ đồng nằm im, dòng tiền trong nền kinh tế trở nên khan hiếm'